Przedawkowanie
Woda

Przedawkowanie wody jako substancji aktywnej

Woda jest podstawowym rozpuszczalnikiem stosowanym w medycynie do przygotowywania leków parenteralnych. Mimo pozornej neutralności substancji, przedawkowanie wody może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. W zależności od drogi podania, ilości oraz stanu pacjenta, przedawkowanie wody może manifestować się różnorodnymi objawami klinicznymi.^{1 2}

Hemoliza jako skutek przedawkowania

Jednym z najpoważniejszych skutków przedawkowania wody jest hemoliza. Infuzja dużych objętości hipotonicznych roztworów z zastosowaniem jałowej wody do wstrzykiwań jako rozpuszczalnika może prowadzić do rozpadu erytrocytów. Jest to bezpośredni skutek zmian osmolarności płynów ustrojowych wskutek podania nadmiernej ilości wody.^{3 4}

Hemoliza została sklasyfikowana w systemie MedDRA jako zaburzenie krwi i układu chłonnego o nieznanej częstości występowania w przypadku stosowania produktu Aqua pro injectione Baxter.⁵

Zaburzenia elektrolitowe

Przedawkowanie wody może powodować poważne zaburzenia elektrolitowe, szczególnie hipoelektrolitemię. Problem ten nasila się zwłaszcza u pacjentów z współistniejącymi zaburzeniami czynności nerek, które ograniczają możliwość eliminacji nadmiaru wody z organizmu.^{6 7}

Zatrucie wodne

Szczególnie narażeni na wystąpienie zatrucia wodnego są pacjenci z zaburzeniami bilansu wodnego, w tym:⁸

• Pacjenci z utajoną niewydolnością nerek
• Osoby z alkoholizmem
• Pacjenci ze stanami chorobowymi charakteryzującymi się wzmożonym uwalnianiem hormonu antydiuretycznego (ADH)

⁹

Objawy przedawkowania wody

Objawy zatrucia wodnego mogą mieć różne nasilenie w zależności od stopnia przewodnienia organizmu. W przypadku przedawkowania, niezależnie od produktu zawierającego wodę (Aqua pro iniectione Kabi, Aqua pro injectione Baxter, Aqua pro injectione Polpharma, Woda do wstrzykiwań BRAUN, Woda do wstrzykiwań Fresenius), zaleca się przerwanie leczenia i obserwację pacjenta pod kątem objawów związanych z podawanym produktem leczniczym.^{10 11}

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie objawów przedawkowania wody zależy od nasilenia objawów i ogólnego stanu pacjenta. Kluczowe jest wdrożenie odpowiednich działań tak szybko, jak to możliwe, aby zapobiec progresji do ciężkich objawów neurologicznych.¹²

Postępowanie w łagodnym przedawkowaniu

W przypadku lekkich objawów zatrucia wodnego zazwyczaj wystarczające jest całkowite zaprzestanie podawania wody. Takie postępowanie szybko prowadzi do ustąpienia objawów i wyrównania stężenia sodu w surowicy.¹³

Postępowanie w ciężkim przedawkowaniu

W ciężkich zaburzeniach spowodowanych przedawkowaniem wody konieczne jest wdrożenie bardziej intensywnego leczenia. Zaleca się dożylne wlewy następujących roztworów:¹⁴

• 3% roztwór chlorku sodu – w ilości około 100 ml, w dawkach powtarzanych
• 25% roztwór mannitolu – w ilości około 100 ml, w dawkach powtarzanych

¹⁵

Szczególne grupy ryzyka

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia powikłań po przedawkowaniu wody. Do tej grupy należą:^{16 17 18}

• Pacjenci z niewydolnością nerek (zarówno jawną, jak i utajoną) – z powodu ograniczonej zdolności do wydalania nadmiaru wody
• Osoby cierpiące na alkoholizm – ze względu na zaburzenia w gospodarce wodno-elektrolitowej
• Pacjenci ze stanami charakteryzującymi się wzmożonym uwalnianiem ADH – co prowadzi do zwiększonej retencji wody
• Pacjenci z zaburzeniami bilansu wodnego – z powodu predyspozycji do zatrucia wodnego

W przypadku tych grup pacjentów szczególnie istotne jest ścisłe monitorowanie stanu klinicznego oraz parametrów laboratoryjnych podczas terapii z użyciem wody do wstrzykiwań jako rozpuszczalnika.^{19 20}

Zależność objawów od dodanych produktów leczniczych

Warto podkreślić, że objawy przedawkowania mogą być również zależne od rodzaju dodawanego do wody produktu leczniczego. Poszczególne preparaty zawierające wodę jako rozpuszczalnik (Aqua pro iniectione Kabi, Aqua pro injectione Baxter) wskazują na konieczność uwzględnienia właściwości dodanego produktu leczniczego przy ocenie objawów przedawkowania.^{21 22}