Przedawkowanie
Disulfiram

Przedawkowanie disulfiramu

Disulfiram to substancja czynna stosowana w leczeniu uzależnienia od alkoholu, zawarta w takich produktach leczniczych jak Anticol (tabletki 500 mg) oraz Disulfiram WZF (tabletki do implantacji 100 mg). Przedawkowanie tej substancji może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, których znajomość jest kluczowa dla właściwego postępowania medycznego.¹

Toksyczność disulfiramu

Disulfiram generalnie charakteryzuje się niską toksycznością, jednak przypadki przedawkowania są opisywane w literaturze medycznej. Odnotowano przypadki przyjęcia nawet do 25 g substancji, po których występowały objawy ze strony ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego, a które ostatecznie ustępowały całkowicie.² Ta niska toksyczność potwierdzona jest również w przypadku produktu Disulfiram WZF.³

Czas wystąpienia objawów przedawkowania

Choć u większości pacjentów objawy przedawkowania pojawiają się w ciągu pierwszych 12 godzin, istotny jest fakt, że w niektórych przypadkach odnotowano pogorszenie stanu klinicznego wiele dni po przedawkowaniu. Taki opóźniony przebieg zatrucia może skutkować wolnym powrotem do zdrowia i długoterminowymi następstwami.⁴

Objawy przedawkowania disulfiramu

Przedawkowanie disulfiramu manifestuje się szerokim spektrum objawów klinicznych, które można podzielić na kilka kategorii według układów i nasilenia:⁵

Objawy ze strony układu pokarmowego i nerwowego

Do najczęściej występujących objawów należą: nudności, wymioty, bóle brzucha oraz biegunka. Dodatkowo pacjent może wykazywać objawy neurologiczne takie jak senność, majaczenie, omamy i letarg.⁶

Objawy ze strony układu krążenia i oddechowego

Przedawkowanie disulfiramu może powodować zaburzenia funkcji układu krążenia i oddechowego, takie jak: tachykardia, przyspieszony oddech, hipertermia oraz niedociśnienie. Szczególną uwagę należy zwrócić na hipotonię, która może być bardziej wyraźna u dzieci, a także na możliwość zmniejszenia odruchów ścięgnistych. Raportowano również przypadki hiperglikemii, leukocytozy, ketozy (często nieproporcjonalnej do stopnia odwodnienia) oraz methemoglobinemii.⁷

Objawy ciężkie

W ciężkich przypadkach przedawkowania disulfiramu mogą wystąpić stany zagrażające życiu, takie jak zapaść krążeniowa, śpiączka i drgawki.⁸

Objawy rzadkie i odległe

Do rzadziej obserwowanych, ale istotnych klinicznie objawów przedawkowania disulfiramu należą: neuropatia czuciowo-ruchowa, nieprawidłowości w zapisie EEG, encefalopatia, psychozy i katatonia. Objawy te mogą pojawić się z opóźnieniem, nawet kilka dni po przedawkowaniu. Dodatkowo mogą wystąpić zaburzenia takie jak: zaburzenia mowy, drgawki kloniczne mięśni, ataksja, dystonia i bezruch. Warto podkreślić, że zaburzenia ruchu mogą mieć związek z bezpośrednim toksycznym wpływem disulfiramu na jądra podkorowe.⁹

Postępowanie w przedawkowaniu disulfiramu

Leczenie przedawkowania disulfiramu powinno być przede wszystkim objawowe, z zapewnieniem ścisłej obserwacji pacjenta. Kluczowe jest dostępność leczenia wspomagającego, które może obejmować interwencje mające na celu przeciwdziałanie niedociśnieniu.¹⁰

W przypadku przedawkowania można rozważyć następujące interwencje:

• Płukanie żołądka – szczególnie w sytuacji, gdy od momentu przyjęcia leku nie upłynęła więcej niż 1 godzina¹¹¹²
• Podanie węgla aktywnego – w celu ograniczenia wchłaniania substancji¹³
• Dożylne podawanie płynów – w przypadku intensywnych wymiotów, aby zapobiec odwodnieniu¹⁴
• Ścisła obserwacja pacjenta – konieczna ze względu na możliwość opóźnionego wystąpienia objawów¹⁵¹⁶

Tabela objawów przedawkowania disulfiramu

Dawki toksyczne

W dokumentacji produktów leczniczych zawierających disulfiram odnotowano przypadki przyjęcia dawek sięgających 25 g, po których występowały objawy ze strony ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego, które ostatecznie ustępowały całkowicie. Nie określono jednoznacznie minimalnej dawki toksycznej, jednak należy mieć na uwadze, że dawka terapeutyczna produktu Anticol wynosi 500 mg, a Disulfiram WZF stosowanego w implantacji – 100 mg.¹⁷¹⁸¹⁹

Należy podkreślić, że disulfiram zawarty jest również jako składnik w mieszaninie tiuramów w produkcie TRUE Test 36 (plaster do prób prowokacyjnych), gdzie znajduje się w proporcjach wagowych wraz z disiarczkiem dipentametylenotiuramu, disiarczkiem tetrametylotiuramu oraz siarczkiem tetrametylotiuramu.²⁰ Jednak ze względu na postać farmaceutyczną (plaster do prób prowokacyjnych) oraz przeznaczenie tego produktu, przedawkowanie w tym przypadku nie jest uznawane za istotny problem kliniczny.²¹