Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Dehydroepiandrosteron

Wpływ dehydroepiandrosteronu na płodność, ciążę i laktację

Dehydroepiandrosteron (DHEA) jest hormonem steroidowym, który jako substancja czynna, występuje w produktach leczniczych jak Biosteron czy Femistelin w dawkach 10 mg oraz 25 mg. Ze względu na jego właściwości hormonalne szczególnie ważne jest omówienie wpływu tej substancji na płodność, przebieg ciąży oraz okres laktacji, aby zapewnić pacjentkom odpowiednią informację medyczną.¹²

Dehydroepiandrosteron a ciąża

Preparaty zawierające dehydroepiandrosteron są bezwzględnie przeciwwskazane do stosowania w okresie ciąży. Zarówno Biosteron jak i Femistelin nie powinny być stosowane u kobiet ciężarnych ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu.³⁴

Badania nad wpływem egzogennego DHEA na płód człowieka nie zostały przeprowadzone w sposób wyczerpujący. Natomiast dostępne wyniki eksperymentów na modelach zwierzęcych, szczególnie na ciężarnych samicach myszy i szczurów, dostarczają niepokojących danych. Wykazano, że DHEA podawany w dużych dawkach może wywierać dwa niekorzystne efekty:⁵⁶

• Hamowanie prawidłowego przebiegu ciąży – DHEA może zaburzać fizjologiczne procesy ciążowe, co może prowadzić do nieprawidłowości w rozwoju płodu
• Androgenny wpływ na potomstwo płci żeńskiej – szczególnie niepokojącym zjawiskiem jest możliwość maskulinizacji płodów żeńskich

⁷⁸

Stosowanie dehydroepiandrosteronu u kobiet ciężarnych wiąże się z poważnym ryzykiem zaburzeń gospodarki hormonalnej zarówno u matki, jak i u płodu. Te zaburzenia mogą prowadzić do nieprawidłowości rozwojowych oraz zakłócenia prawidłowego kształtowania się cech płciowych u płodu, szczególnie płci żeńskiej.⁹¹⁰

Postępowanie w przypadku stwierdzenia ciąży

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że w przypadku stwierdzenia ciąży podczas stosowania preparatów zawierających dehydroepiandrosteron (Biosteron, Femistelin), należy:¹¹¹²

1. Natychmiast przerwać stosowanie produktu leczniczego
2. Niezwłocznie skontaktować się z lekarzem w celu omówienia dalszego postępowania i oceny potencjalnego ryzyka dla płodu

Dehydroepiandrosteron a karmienie piersią

Dehydroepiandrosteron może wywierać niepożądany wpływ na fizjologiczną laktację. Badania wykazały, że DHEA może hamować prawidłowy proces wytwarzania mleka kobiecego, co może skutkować problemami z karmieniem piersią.¹³¹⁴

Istotnym aspektem jest brak dostatecznych danych naukowych dotyczących przenikania dehydroepiandrosteronu do mleka kobiecego. Dotychczas nie ustalono jednoznacznie, czy hormon ten przenika do pokarmu i w jakich stężeniach, co stanowi dodatkowy czynnik ryzyka dla karmionego piersią dziecka.¹⁵¹⁶

W związku z powyższymi zagrożeniami, DHEA jest jednoznacznie przeciwwskazany podczas karmienia piersią. Zarówno Biosteron, jak i Femistelin, nie powinny być stosowane przez kobiety w okresie laktacji.¹⁷¹⁸

Informacje dla lekarza dotyczące komunikacji z pacjentką

Lekarz przepisujący leki zawierające dehydroepiandrosteron powinien przekazać pacjentce następujące kluczowe informacje:¹⁹²⁰

• Bezwzględne przeciwwskazanie w ciąży – poinformować o ryzyku zaburzeń rozwojowych płodu i konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas terapii
• Konieczność natychmiastowego przerwania leczenia w przypadku zajścia w ciążę lub podejrzenia ciąży
• Przeciwwskazanie podczas karmienia piersią – wyjaśnić potencjalne ryzyko hamowania laktacji oraz możliwość przenikania substancji do mleka
• Monitorowanie parametrów hormonalnych – zalecić regularne badania kontrolne podczas terapii DHEA

²¹²²

Podsumowanie przeciwwskazań związanych z ciążą i laktacją

Preparaty zawierające dehydroepiandrosteron (Biosteron, Femistelin) są bezwzględnie przeciwwskazane w następujących sytuacjach:²³²⁴

• Ciąża – ze względu na ryzyko zaburzeń rozwoju płodu, w tym maskulinizacji płodów żeńskich
• Planowanie ciąży – zaleca się przerwanie terapii przed planowanym poczęciem
• Karmienie piersią – z powodu potencjalnego hamowania laktacji oraz możliwości przeniknięcia substancji do mleka
• Podejrzenie ciąży – w przypadku opóźnienia miesiączki lub innych objawów sugerujących ciążę należy przerwać leczenie do czasu wykluczenia ciąży

²⁵²⁶