Wskazania do stosowania
Bacillus Calmette-Guérin

Wskazania do stosowania Bacillus Calmette-Guérin (BCG)

Bacillus Calmette-Guérin (BCG) jest szczepem atenuowanych prątków bydlęcych, który znalazł zastosowanie w immunoterapii nowotworów, szczególnie w leczeniu nieinwazyjnego raka pęcherza moczowego. Preparat BCG-medac zawierający szczep RIVM wyprowadzony ze szczepu 1173-P2 to jedna z dostępnych form tej substancji, występująca jako proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego. Po rekonstytucji zawiera od 2 x 10⁸ do 3 x 10⁹ żywych cząstek BCG.¹

Leczenie raka in situ

BCG stanowi podstawową opcję terapeutyczną w przypadku raka in situ (CIS) pęcherza moczowego. Ten typ nowotworu charakteryzuje się obecnością komórek nowotworowych wysokiego stopnia złośliwości, które nie naciekają błony podstawnej, jednak niosą wysokie ryzyko progresji. Podawanie BCG bezpośrednio do pęcherza moczowego jest zalecane jako terapia pierwszego rzutu u pacjentów z rozpoznanym CIS.²

Leczenie profilaktyczne w zapobieganiu nawrotom

Immunoterapia BCG odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu nawrotom nieinwazyjnego raka pęcherza moczowego. Wskazania do zastosowania leczenia profilaktycznego BCG obejmują kilka grup pacjentów z określonym profilem ryzyka:³

• Rak nabłonkowy ograniczony wyłącznie do błony śluzowej – w tym przypadku BCG może być stosowany jako terapia adjuwantowa po wcześniejszej resekcji guza, szczególnie u pacjentów z powtarzającymi się nawrotami.⁴
• Guzy Ta G1-G2 wieloogniskowe i/lub nawracające – w tej grupie pacjentów z guzami o niskim lub umiarkowanym stopniu złośliwości, ale charakteryzujących się wieloogniskowością lub tendencją do nawrotów, BCG znacząco zmniejsza ryzyko recydywy.⁵
• Guzy Ta G3 – nowotwory o wysokim stopniu złośliwości (G3), nawet jeśli są ograniczone tylko do błony śluzowej (Ta), wymagają zastosowania BCG ze względu na wysokie ryzyko progresji.⁶
• Guzy T1 – w przypadku raków naciekających błonę właściwą, ale nie warstwę mięśniową pęcherza (T1), immunoterapia BCG jest zalecana jako standardowe postępowanie po resekcji przezcewkowej (TURBT).⁷
• Rak in situ – oprócz leczenia pierwotnego CIS, BCG ma również zastosowanie w zapobieganiu nawrotom tego typu nowotworu po uzyskaniu odpowiedzi na terapię indukcyjną.⁸

Wybór pacjentów do terapii BCG

Decyzja o zastosowaniu immunoterapii BCG powinna być podejmowana w oparciu o dokładną stratyfikację ryzyka nawrotu i progresji. Szczególnie istotne jest zastosowanie BCG u pacjentów z guzami wysokiego ryzyka, takimi jak T1, G3, CIS lub wieloogniskowe lub nawracające guzy Ta G1-G2. W tych przypadkach korzyści z zastosowania BCG przewyższają potencjalne ryzyko związane z terapią.⁹

Warto podkreślić, że BCG jest skuteczniejszy w zapobieganiu nawrotom niż sama resekcja guza czy chemioterapia dopęcherzowa. Mechanizm działania BCG opiera się na wywołaniu miejscowej reakcji immunologicznej, która nie tylko zwalcza istniejące komórki nowotworowe, ale także zapobiega ich ponownemu rozwojowi. BCG-medac, zawierający szczep RIVM, jest jednym z preparatów stosowanych w tej terapii, dostępnym w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do pęcherza moczowego.¹⁰

Schematy dawkowania w zależności od wskazań

Typowy schemat leczenia BCG obejmuje fazę indukcji, składającą się z cotygodniowych instylacji przez 6 tygodni, a następnie leczenie podtrzymujące. Postać farmaceutyczna BCG-medac to biały lub prawie biały proszek (lub porowaty krążek z żółtymi i szarymi odcieniami) oraz bezbarwny, klarowny roztwór jako rozpuszczalnik. Po rekonstytucji powstaje zawiesina zawierająca od 2 x 10⁸ do 3 x 10⁹ żywych cząstek BCG, którą podaje się dopęcherzowo.¹¹