Leki zawierające w składzie
protaminy siarczan

Protaminy siarczan to substancja stosowana w medycynie przede wszystkim jako antidotum na działanie heparyny. Jest to dodatnio naładowane białko o niskiej masie cząsteczkowej, które wiąże się z heparyną (ujemnie naładowaną) tworząc stabilny kompleks pozbawiony aktywności antykoagulacyjnej.

Głównym wskazaniem do stosowania siarczanu protaminy jest neutralizacja działania przeciwkrzepliwego heparyny niefrakcjonowanej i drobnocząsteczkowej w przypadkach przedawkowania, krwawienia lub konieczności nagłego przerwania terapii przeciwzakrzepowej. Protamina neutralizuje heparynę w stosunku 1 mg protaminy na 100 jednostek heparyny, choć jej działanie jest mniej skuteczne wobec heparyn drobnocząsteczkowych.

W Polsce preparat dostępny jest pod nazwą Protaminum Sulfuricum, zwykle w postaci roztworu do wstrzykiwań. Stosowany jest głównie w warunkach szpitalnych, szczególnie na oddziałach kardiochirurgicznych, gdzie używa się dużych dawek heparyny podczas zabiegów z użyciem krążenia pozaustrojowego.

Największą zaletą protaminy jest jej szybkie działanie neutralizujące heparynę oraz możliwość kontrolowanego przywracania hemostazy po zabiegach wymagających głębokiego antykoagulacji. Jest to jedyny skuteczny środek odwracający działanie heparyny, co czyni go niezastąpionym w sytuacjach nagłych, gdy konieczne jest przywrócenie prawidłowej krzepliwości krwi.

Stosowanie protaminy wiąże się jednak z pewnymi zagrożeniami. Najpoważniejszym z nich jest ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych, włącznie z anafilaksją, szczególnie u osób uczulonych na ryby (protaminę pozyskuje się głównie z nasienia łososia), pacjentów leczonych insuliną protaminową lub osób, które wcześniej otrzymywały protaminę. Inne potencjalne działania niepożądane obejmują hipotensję, bradykardię, skurcz oskrzeli oraz paradoksalny efekt przeciwkrzepliwy przy podaniu zbyt dużej dawki. Z tego powodu lek powinien być stosowany wyłącznie w warunkach umożliwiających pełne monitorowanie pacjenta i natychmiastową interwencję w razie wystąpienia powikłań.