Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Zolpidem Vitabalans

Przed rozpoczęciem leczenia zolpidemem należy dokładnie zidentyfikować przyczynę bezsenności. Zasadniczą chorobę będącą przyczyną zaburzeń snu należy leczyć w pierwszej kolejności, a dopiero później rozważyć zastosowanie leków nasennych. Jeżeli objawy bezsenności utrzymują się mimo 7-14 dni farmakoterapii, może to wskazywać na pierwotne schorzenie psychiczne lub fizyczne wymagające dokładnej diagnostyki.¹

Zaburzenia psychoruchowe dnia następnego

Stosowanie zolpidemu wiąże się z ryzykiem wystąpienia zaburzeń psychoruchowych w dniu następującym po przyjęciu leku. Ryzyko to zwiększa się w następujących przypadkach:²

• Gdy zolpidem został przyjęty w czasie krótszym niż 8 godzin przed wykonywaniem czynności wymagających pełnej koncentracji³
• Przy zastosowaniu dawki przekraczającej zalecane 10 mg⁴
• W przypadku jednoczesnego stosowania innych leków o działaniu hamującym na ośrodkowy układ nerwowy, leków zwiększających stężenie zolpidemu we krwi, alkoholu lub substancji niedozwolonych⁵

Ze względów bezpieczeństwa zolpidem należy przyjmować wyłącznie jednorazowo bezpośrednio przed położeniem się spać. Nie zaleca się przyjmowania kolejnej dawki tej samej nocy.⁶

Niepamięć następcza

Zolpidem, podobnie jak inne leki z grupy benzodiazepin i leków o podobnym mechanizmie działania, może wywoływać niepamięć następczą. Objawy te pojawiają się zwykle po kilku godzinach od przyjęcia leku. Aby zminimalizować to ryzyko, pacjent powinien mieć możliwość skorzystania z nieprzerwanego, 8-godzinnego snu.⁷

Tachyfilaksja

Należy mieć na uwadze, że wielotygodniowe stosowanie zolpidemu może prowadzić do tachyfilaksji – zjawiska polegającego na stopniowym zmniejszaniu się skuteczności terapeutycznej leku.⁸

Uzależnienie

Długotrwałe stosowanie zolpidemu może prowadzić do rozwoju uzależnienia fizycznego i psychicznego. Czynniki zwiększające ryzyko uzależnienia to:⁹

• Stosowanie dużych dawek leku
• Przedłużony czas terapii
• Wcześniejsze zaburzenia psychiczne w wywiadzie
• Nadużywanie alkoholu lub leków w przeszłości

Pacjenci z wymienionymi czynnikami ryzyka wymagają szczególnego nadzoru podczas terapii zolpidemem.¹⁰

Zespół odstawienia

W przypadku rozwoju uzależnienia fizycznego, nagłe przerwanie leczenia zolpidemem może prowadzić do wystąpienia objawów zespołu odstawienia, takich jak:¹¹

• Bóle głowy i bóle mięśni
• Silny niepokój i napięcie
• Niepokój ruchowy
• Splątanie i drażliwość

W ciężkich przypadkach zespołu odstawienia mogą wystąpić:¹²

• Utrata poczucia rzeczywistości
• Depersonalizacja
• Zwiększona ostrość słuchu
• Drętwienie i mrowienie kończyn
• Nadwrażliwość na światło, bodźce akustyczne i dotyk
• Omamy
• Napady drgawkowe

Bezsenność „z odbicia”

Po zaprzestaniu stosowania zolpidemu może wystąpić bezsenność „z odbicia”, charakteryzująca się nawrotem objawów o większym nasileniu niż te, które występowały przed rozpoczęciem leczenia. Bezsenności mogą towarzyszyć inne objawy, takie jak zmiany nastroju, lęk czy niepokój.¹³

Ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia reakcji związanych z przerwaniem terapii lub efektu „odbicia” w przypadku nagłego odstawienia zolpidemu, zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki. Należy pamiętać, że objawy odstawienia mogą pojawiać się nawet między kolejnymi dawkami krótkotrajających leków nasennych.¹⁴

Czas trwania leczenia

Terapia zolpidemem powinna trwać możliwie jak najkrócej i nie powinna przekraczać 4 tygodni, wliczając w to okres stopniowego odstawiania leku. Przedłużenie tego okresu wymaga ponownej oceny stanu klinicznego pacjenta.¹⁵

Ważnym elementem edukacji pacjenta jest wyjaśnienie ograniczonego czasu stosowania leku oraz omówienie procesu stopniowego zmniejszania dawki. Należy poinformować chorego o możliwości wystąpienia bezsenności „z odbicia”, aby ewentualne pojawienie się tych objawów po zakończeniu leczenia nie spowodowało zwiększonego niepokoju.¹⁶

Należy zaznaczyć, że w przypadku krótko działających leków nasennych, takich jak zolpidem, objawy odstawienia mogą wystąpić również w przerwach między kolejnymi dawkami, szczególnie przy stosowaniu dużych dawek.¹⁷

Reakcje psychiczne i „paradoksalne”

Podczas stosowania zolpidemu mogą wystąpić tzw. reakcje psychiczne i paradoksalne, które obejmują:¹⁸

• Niepokój ruchowy
• Wzmożoną bezsenność
• Pobudzenie
• Drażliwość
• Agresję
• Urojenia
• Napady wściekłości
• Koszmary senne
• Omamy
• Psychozy
• Nietypowe zachowania

W przypadku wystąpienia wymienionych objawów należy natychmiast przerwać leczenie zolpidemem. Ryzyko wystąpienia tych reakcji jest większe u pacjentów w podeszłym wieku.¹⁹

Somnambulizm i zachowania związane

U pacjentów stosujących zolpidem, którzy nie byli w pełni wybudzeni, obserwowano przypadki somnambulizmu (chodzenia we śnie) oraz inne powiązane zachowania, takie jak:²⁰

• Prowadzenie pojazdów we śnie
• Przygotowywanie i spożywanie posiłków w stanie niepełnej świadomości
• Prowadzenie rozmów telefonicznych bez świadomości tego faktu
• Podejmowanie aktywności seksualnej

Wszystkim tym zachowaniom towarzyszy niepamięć zdarzenia. Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia takich zachowań to:²¹

• Jednoczesne spożywanie alkoholu
• Jednoczesne stosowanie innych leków o działaniu hamującym na ośrodkowy układ nerwowy
• Stosowanie zolpidemu w dawkach przekraczających maksymalną zalecaną dawkę 10 mg

Ze względu na potencjalne zagrożenie dla pacjenta i jego otoczenia, należy zdecydowanie zalecić przerwanie stosowania zolpidemu u osób, u których wystąpiły takie zachowania, szczególnie prowadzenie pojazdów we śnie.²²