Wpływ leku Nurofen dla dzieci Junior na płodność, ciążę i karmienie piersią

Lekarz przepisujący ibuprofen (Nurofen dla dzieci Junior, 100 mg, kapsułki do żucia) musi przekazać pacjentce kompleksowe informacje dotyczące wpływu tego leku na płodność, przebieg ciąży oraz karmienie piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane, które należy uwzględnić podczas konsultacji medycznej z kobietą w ciąży lub karmiącą.¹

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania ibuprofenu wiąże się z hamowaniem syntezy prostaglandyn, co może wywierać niekorzystny wpływ na ciążę oraz rozwój zarodka lub płodu. Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko poronienia oraz występowania wad wrodzonych serca i wytrzewienia po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży.²

Należy poinformować pacjentkę, że ryzyko bezwzględne wad układu krążenia wzrasta z wartości poniżej 1% do około 1,5%. Ryzyko to zwiększa się proporcjonalnie do dawki leku oraz czasu trwania terapii.³

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy stosować ibuprofenu, jeśli nie jest to jednoznacznie konieczne. Jeżeli kobieta starająca się zajść w ciążę lub będąca w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży musi przyjmować ibuprofen, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas.⁴

Stosowanie po 20. tygodniu ciąży

Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie ibuprofenu od 20. tygodnia ciąży. Stosowanie leku w tym okresie może powodować małowodzie wynikające z zaburzenia czynności nerek płodu. Stan ten może wystąpić wkrótce po rozpoczęciu leczenia, ale jest zwykle odwracalny po odstawieniu leku.⁵

Po leczeniu ibuprofenem w drugim trymestrze ciąży stwierdzano również zwężenie przewodu tętniczego. W większości przypadków objawy ustępowały po zaprzestaniu terapii.⁶

W przypadku stosowania ibuprofenu przez kilka dni po 20. tygodniu ciąży, lekarz powinien rozważyć monitorowanie pacjentki przed porodem pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych stanów, należy bezwzględnie przerwać stosowanie leku.⁷

Trzeci trymestr ciąży

Stosowanie ibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży jest przeciwwskazane. Inhibitory syntezy prostaglandyn przyjmowane w tym okresie mogą narażać płód na:⁸

• Toksyczność sercowo-płucną – objawiającą się przedwczesnym zwężeniem lub zamknięciem przewodu tętniczego oraz nadciśnieniem płucnym⁹
• Zaburzenia czynności nerek – które mogą przekształcać się w niewydolność nerek z małowodziem¹⁰

Dodatkowo, stosowanie ibuprofenu pod koniec ciąży może narażać matkę i noworodka na:

• Wydłużenie czasu krwawienia – działanie antyagregacyjne może ujawnić się nawet po bardzo małych dawkach¹¹
• Zahamowanie skurczów macicy – co może powodować opóźnienie lub wydłużenie porodu¹²

Wpływ na laktację

Pacjentkom karmiącym piersią należy przekazać informację, że ibuprofen i jego metabolity przenikają do mleka matki, jednak w stosunkowo niewielkich ilościach. Dotychczasowe obserwacje kliniczne nie wykazały szkodliwego wpływu na niemowlęta karmione piersią.¹³

Podczas krótkotrwałego stosowania ibuprofenu w zalecanej dawce zwykle nie ma konieczności przerywania karmienia piersią. Jednakże ze względów bezpieczeństwa zaleca się monitorowanie stanu zdrowia dziecka.¹⁴

Wpływ na płodność

Lekarz powinien poinformować pacjentkę planującą ciążę, że istnieją dowody naukowe wskazujące, iż leki hamujące cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn (w tym ibuprofen) mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet poprzez wpływ na proces owulacji. Jest to działanie odwracalne i ustępuje po zakończeniu terapii.¹⁵

Zalecenia dla lekarzy dotyczące informowania pacjentek

1. Należy wyjaśnić pacjentce mechanizm działania ibuprofenu i jego potencjalny wpływ na ciążę, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka występowania wad wrodzonych.
2. Konieczne jest podkreślenie przeciwwskazania do stosowania leku w trzecim trymestrze ciąży.
3. W przypadku konieczności zastosowania leku w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy stosować najniższą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas.
4. Pacjentki stosujące lek po 20. tygodniu ciąży powinny być poinformowane o potrzebie monitorowania małowodzia i funkcji przewodu tętniczego.
5. Kobiety karmiące piersią należy poinformować o możliwości kontynuowania karmienia podczas krótkotrwałego stosowania ibuprofenu w zalecanych dawkach.
6. Pacjentki planujące ciążę powinny otrzymać informację o potencjalnym wpływie leku na płodność i odwracalności tego działania po zakończeniu terapii.