Przeciwwskazania
Metformin hydrochloride Teva 500 mg

Przeciwwskazania stosowania leku Metformin hydrochloride Teva

Metformina, jako jedna z podstawowych substancji stosowanych w leczeniu cukrzycy typu 2, posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które bezwzględnie wykluczają możliwość jej stosowania u określonych grup pacjentów. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii i uniknięcia potencjalnie zagrażających życiu powikłań.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Przeciwwskazaniem do stosowania leku Metformin hydrochloride Teva jest nadwrażliwość na substancję czynną (metforminę) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Reakcje nadwrażliwości mogą objawiać się różnorodnymi symptomami, od łagodnych reakcji skórnych po ciężkie reakcje anafilaktyczne, dlatego wywiad alergiczny powinien być starannie zebrany przed włączeniem leku.²

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej

Metformina jest bezwzględnie przeciwwskazana u pacjentów z ostrą kwasicą metaboliczną niezależnie od jej rodzaju. Dotyczy to w szczególności:

• Kwasicy mleczanowej – ciężkiego powikłania metabolicznego, charakteryzującego się wysokim stężeniem mleczanów we krwi i niskim pH krwi, które może być również powikłaniem leczenia metforminą.³
• Cukrzycowej kwasicy ketonowej – ostrego powikłania cukrzycy, charakteryzującego się hiperglikemią, ketonemią i kwasicą metaboliczną, występującego głównie w cukrzycy typu 1, ale możliwego również w cukrzycy typu 2.⁴

Ponadto, metformina nie powinna być stosowana u pacjentów w stanie przedśpiączkowym w cukrzycy, który jest stanem zagrożenia życia wymagającym natychmiastowej interwencji terapeutycznej, najczęściej przy użyciu insulinoterapii.⁵

Niewydolność nerek

Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek definiowaną jako filtracja kłębuszkowa (GFR) poniżej 30 ml/min. Metformina jest wydalana przez nerki, a jej kumulacja w organizmie przy upośledzeniu funkcji nerek zwiększa ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej.⁶

Przeciwwskazaniem są również ostre stany chorobowe mogące prowadzić do zaburzeń czynności nerek, takie jak:

• Odwodnienie – które może prowadzić do prerenatnej niewydolności nerek
• Ciężkie zakażenia – mogące powodować ostrą niewydolność nerek w mechanizmie septycznym
• Wstrząs – prowadzący do hipoperfuzji nerek i ich ostrego uszkodzenia

Wszystkie te stany zwiększają ryzyko kumulacji metforminy i rozwoju kwasicy mleczanowej.⁷

Stany związane z hipoksemią tkankową

Metformina jest przeciwwskazana w chorobach, które mogą powodować niedotlenienie tkanek, szczególnie w:

• Niewyrównanej niewydolności serca – gdy serce nie jest w stanie zapewnić adekwatnego przepływu krwi do tkanek
• Niewydolności oddechowej – gdy wymiana gazowa w płucach jest upośledzona
• Niedawno przebytym zawale mięśnia sercowego – który może powodować regionalne zaburzenia perfuzji
• Wstrząsie – prowadzącym do globalnego upośledzenia perfuzji tkankowej

W stanach tych dochodzi do nasilenia metabolizmu beztlenowego i zwiększonej produkcji mleczanów, co w połączeniu z metforminą może znacząco zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej.⁸

Zaburzenia funkcji wątroby i alkoholizm

Lek Metformin hydrochloride Teva nie powinien być stosowany u pacjentów z:

• Niewydolnością wątroby – ze względu na zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej wynikające z upośledzenia metabolizmu mleczanów
• Ostrym zatruciem alkoholowym – alkohol etylowy interferuje z metabolizmem mleczanów, zwiększając ryzyko kwasicy mleczanowej
• Alkoholizmem – który wiąże się z przewlekłym uszkodzeniem wątroby i zaburzeniami metabolizmu mleczanów

W tych stanach zaburzone jest usuwanie mleczanów z organizmu, co w połączeniu z działaniem metforminy może prowadzić do niebezpiecznej kwasicy mleczanowej.⁹

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Planowane badania obrazowe z użyciem środków kontrastowych

Pacjentom, którzy mają zaplanowane badania obrazowe z podaniem jodowych środków kontrastowych (np. tomografia komputerowa, angiografia), należy czasowo odstawić metforminę. Środki kontrastowe mogą powodować przejściowe pogorszenie funkcji nerek, zwiększając ryzyko kumulacji metforminy i kwasicy mleczanowej. Leczenie metforminą można wznowić po co najmniej 48 godzinach od badania, pod warunkiem ponownej oceny funkcji nerek i potwierdzenia, że nie uległy one pogorszeniu.¹⁰

Planowane zabiegi operacyjne

Przed planowanymi zabiegami operacyjnymi w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym zaleca się odstawienie metforminy na 48 godzin przed zabiegiem. Zabieg operacyjny wiąże się z ryzykiem odwodnienia, hipotonii oraz potencjalnych zaburzeń funkcji nerek, co może zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej.¹¹

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku podeszłym stosowanie metforminy wymaga szczególnej ostrożności ze względu na fizjologiczne zmniejszenie funkcji nerek związane z wiekiem. U tych pacjentów należy regularnie monitorować funkcję nerek (co najmniej 2-4 razy w roku) i dostosowywać dawkę leku do wartości GFR. Jeśli GFR obniża się poniżej 30 ml/min, lek jest przeciwwskazany.¹²

Spożywanie alkoholu

Pacjentów przyjmujących metforminę należy poinstruować o konieczności unikania spożywania alkoholu. Alkohol nasila działanie metforminy na metabolizm mleczanów i może prowadzić do kwasicy mleczanowej. Szczególnie niebezpieczne jest jednorazowe spożycie dużej ilości alkoholu (intoksykacja alkoholowa).¹³

Ryzyko odwodnienia

Pacjentom należy zalecić szczególną ostrożność w sytuacjach, gdy mogą być narażeni na odwodnienie, takich jak:

• Biegunka
• Wymioty
• Gorączka
• Narażenie na wysoką temperaturę
• Zmniejszone przyjmowanie płynów

W takich sytuacjach zaleca się czasowe przerwanie stosowania metforminy do czasu ustabilizowania stanu nawodnienia pacjenta i funkcji nerek.¹⁴