Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Leflunomide Aurovitas 20 mg

Wpływ leflunomidu na płodność, ciążę i laktację

Leflunomid stosowany w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów wymaga szczególnej uwagi w kontekście wpływu na płodność, ciążę oraz laktację. Poniższe informacje stanowią istotne wskazówki dla lekarzy dotyczące właściwego postępowania z pacjentkami w wieku rozrodczym, kobietami ciężarnymi lub karmiącymi piersią.¹

Przeciwwskazania w ciąży

Leflunomid jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży. Istnieją uzasadnione przypuszczenia, że aktywny metabolit leflunomidu – A771726 – może powodować ciężkie wady wrodzone, gdy lek jest podawany w czasie ciąży.²

Postępowanie u kobiet w wieku rozrodczym

Kobiety w wieku rozrodczym otrzymujące leflunomid muszą stosować skuteczną antykoncepcję zarówno podczas leczenia, jak i przez 2 lata po jego zakończeniu (tzw. „okres oczekiwania”), ewentualnie przez 11 dni po zakończeniu terapii w przypadku zastosowania procedury wymywania leku.³

Lekarz powinien szczegółowo poinformować pacjentkę o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się w przypadku opóźnienia miesiączki lub jakichkolwiek innych przesłanek wskazujących na ciążę. W takiej sytuacji należy niezwłocznie wykonać test ciążowy. Jeśli wynik testu jest pozytywny, lekarz ma obowiązek przedyskutować z pacjentką ryzyko dla ciąży związane z leflunomidem.⁴

Istotną informacją jest fakt, że szybkie zmniejszenie stężenia aktywnego metabolitu we krwi poprzez wdrożenie procedury eliminacji leku, po pierwszym opóźnieniu miesiączki, może potencjalnie zmniejszyć ryzyko dla płodu.⁵

Dane z badań klinicznych

Dane z małego prospektywnego badania (n=64) dotyczącego kobiet, które nieumyślnie zaszły w ciążę podczas stosowania leflunomidu przez okres nie dłuższy niż 3 tygodnie po zapłodnieniu i zostały poddane procedurze wymywania leku, nie wykazały istotnych statystycznie różnic (p=0,13) w całkowitym wskaźniku poważnych zaburzeń strukturalnych płodu (5,4%) w porównaniu do grup kontrolnych – 4,2% w grupie ciężarnych chorych kobiet (n=108) i 4,2% w grupie zdrowych ciężarnych kobiet (n=78).⁶

Postępowanie u kobiet planujących ciążę

Kobietom leczonym leflunomidem, które planują ciążę, należy zalecić jedną z dwóch procedur, mających na celu upewnienie się, że płód nie będzie narażony na toksyczne stężenia metabolitu A771726 (docelowe stężenie poniżej 0,02 mg/L):⁷

1. Procedura okresu oczekiwania

Należy spodziewać się, że stężenie metabolitu A771726 w osoczu będzie utrzymywać się powyżej 0,02 mg/L przez dłuższy czas. Oczekuje się, że spadek stężenia poniżej tego poziomu nastąpi po około 2 latach od zaprzestania leczenia leflunomidem.⁸

Schemat postępowania w procedurze okresu oczekiwania:

1. Po 2-letnim okresie oczekiwania należy wykonać pierwszy pomiar stężenia A771726 w osoczu.
2. Następny pomiar powinien być wykonany po co najmniej 14 dniach.
3. Jeżeli stężenia z obu pomiarów są niższe niż 0,02 mg/L, nie należy spodziewać się ryzyka teratogennego.

W celu uzyskania szczegółowych informacji na temat badania próbek, należy skontaktować się z podmiotem odpowiedzialnym lub jego lokalnym przedstawicielem.⁹

2. Procedura wymywania leku

W przypadku gdy 2-letni okres oczekiwania z zastosowaniem skutecznej antykoncepcji jest zbyt długi, wskazane jest profilaktyczne przeprowadzenie procedury wymywania leku.¹⁰

Schemat procedury wymywania po zaprzestaniu leczenia leflunomidem:

• Cholestyramina 8 g podawana 3 razy na dobę przez 11 dni, lub
• Węgiel aktywny sproszkowany 50 g podawany 4 razy na dobę przez 11 dni.

Również po przeprowadzeniu procedury wymywania zalecana jest weryfikacja stężenia metabolitu za pomocą 2 oddzielnych testów w odstępie co najmniej 14 dni. Dodatkowo konieczne jest zachowanie okresu karencji półtora miesiąca od momentu, w którym pierwszy raz stężenie metabolitu w osoczu wynosiło poniżej 0,02 mg/L – dopiero wtedy można planować zajście w ciążę.¹¹

Antykoncepcja podczas procedury wymywania

Należy pamiętać, że zarówno cholestyramina, jak i sproszkowany węgiel aktywny mogą wpływać na wchłanianie estrogenów i progestagenów, przez co skuteczność antykoncepcji z użyciem doustnych środków antykoncepcyjnych może nie być zagwarantowana podczas procedury wymywania. Z tego powodu zaleca się stosowanie alternatywnych metod antykoncepcji w tym okresie.¹²

Karmienie piersią

Leflunomid jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią. Badania na zwierzętach wykazały, że leflunomid i jego metabolity przenikają do mleka matki, co stwarza ryzyko narażenia dziecka na potencjalnie toksyczne działanie leku.¹³

Wpływ na płodność

Wyniki badań płodności na zwierzętach nie wykazały wpływu leflunomidu na płodność samców i samic. Zaobserwowano jednak niekorzystny wpływ na męskie organy rozrodcze w badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym.¹⁴

W kontekście działań niepożądanych związanych z układem rozrodczym u ludzi, raportowano przypadki minimalnego (odwracalnego) zmniejszenia stężenia plemników, całkowitej ilości oraz ruchliwości plemników, choć częstość występowania tych zaburzeń nie jest określona.¹⁵

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Pamiętaj, że pacjentka powinna zostać szczegółowo poinformowana o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia leflunomidem oraz o 2-letnim okresie, który musi upłynąć od zakończenia leczenia do planowanego zajścia w ciążę, jeżeli nie jest stosowana procedura wymywania.¹⁶