Właściwości farmakodynamiczne furosemidu

Furosemid jest diuretykiem pętlowym o silnym i stosunkowo szybkim działaniu moczopędnym, sklasyfikowanym w grupie farmakoterapeutycznej diuretyków o silnym działaniu, podgrupie sulfonamidów, z przypisanym kodem ATC: C03 CA01.¹

Mechanizm działania

Furosemid działa głównie poprzez hamowanie układu współtransportu (reabsorpcji) elektrolitów Na+, K+ i 2 Cl- znajdujących się na poziomie błony komórkowej wstępującej części pętli Henlego. Skuteczność saluretycznego działania furosemidu jest uzależniona od dotarcia leku do światła kanalika poprzez anionowy mechanizm transportowy.²

Działanie moczopędne wynika bezpośrednio z hamowania reabsorpcji chlorku sodu w odcinku pętli Henlego. W wyniku tego procesu frakcja wydalanego sodu może osiągać nawet 35% przesączania kłębuszkowego sodu. Zwiększone wydalanie sodu prowadzi do następujących efektów:³

• Zwiększone wydalanie sodu z moczem
• Zwiększone dystalne wydalanie potasu na poziomie kanalików dystalnych
• Zwiększone wydalanie jonów wapnia i magnezu

⁴

Istotnym mechanizmem działania furosemidu jest także przerwanie cewkowo-kłębuszkowego mechanizmu sprzężenia zwrotnego w plamce gęstej, co prowadzi do braku osłabienia aktywności saluretycznej. Ponadto lek powoduje zależną od dawki stymulację układu renina-angiotensyna-aldosteron.⁵

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

W przypadku niewydolności serca furosemid powoduje ostre zmniejszenie obciążenia wstępnego serca poprzez zwiększenie pojemności naczyń krwionośnych. To wczesne działanie naczyniowe jest najprawdopodobniej mediowane przez prostaglandyny i wymaga:⁶

• Odpowiedniej czynności nerek
• Aktywacji układu renina-angiotensyna
• Nienaruszonej syntezy prostaglandyn

Działanie przeciwnadciśnieniowe furosemidu wynika z kilku mechanizmów:⁷

• Zwiększonego wydalania sodu
• Zmniejszenia objętości krwi
• Zmniejszonej reaktywności mięśni gładkich naczyń na bodźce zwężające naczynia

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym furosemid zmniejsza reaktywność naczyń krwionośnych na katecholaminy, która jest często podwyższona w tej grupie chorych.⁸

Efekt farmakodynamiczny i zależności dawka-efekt

Działanie moczopędne furosemidu charakteryzuje się szybkim początkiem. Po podaniu dożylnym efekt diuretyczny pojawia się już po 15 minutach, natomiast po podaniu doustnym w ciągu 1 godziny.⁹

Badania na zdrowych ochotnikach wykazały zależne od dawki zwiększenie diurezy i natriurezy przy stosowaniu furosemidu w zakresie dawek od 10 mg do 100 mg. Czas działania leku różni się w zależności od drogi podania i zastosowanej dawki:¹⁰

• Po podaniu dożylnym 20 mg – około 3 godziny
• Po podaniu doustnym 40 mg – od 3 do 6 godzin

U osób chorych obserwuje się związek między stężeniem wolnego furosemidu w kanalikach (oszacowanym na podstawie szybkości wydalania furosemidu z moczem) a jego działaniem natriuretycznym, który można przedstawić w postaci krzywej esowatej. Minimalny współczynnik efektywnego wydalania furosemidu wynosi około 10 mikrogramów na minutę.¹¹

Analizując sposoby podawania furosemidu, stwierdzono, że:¹²

• Ciągła infuzja furosemidu jest skuteczniejsza niż wielokrotne wstrzyknięcia w bolusie
• Powyżej określonej dawki podawanej w bolusie działanie leku nie zwiększa się znacząco

Efektywność działania furosemidu może być zmniejszona w przypadkach:¹³

• Zmniejszonego wydzielania kanalikowego leku
• Wewnątrzkanałikowego wiązania leku z albuminą