Właściwości farmakodynamiczne rywastygminy

Rywastygmina, substancja czynna zawarta w Evertas (13,3 mg/24 h, system transdermalny, plaster), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psychoanaleptycznych, podgrupy inhibitorów cholinesterazy (kod ATC: N06DA03). Wykazuje ona specyficzne działanie farmakodynamiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, co ma szczególne znaczenie w terapii pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego.¹

Mechanizm działania

Rywastygmina jest inhibitorem acetylo- i butyrylocholinoesterazy z grupy karbaminianów. Jej działanie terapeutyczne polega na usprawnianiu cholinergicznego przekaźnictwa neurosynaptycznego poprzez spowalnianie procesu rozkładu acetylocholiny uwalnianej przez czynnościowo sprawne neurony cholinergiczne. Ten mechanizm działania wskazuje, że rywastygmina może wywierać pozytywny wpływ na objawy ubytkowe dotyczące procesów poznawczych u pacjentów z otępieniem związanym z chorobą Alzheimera.²

Wpływ na aktywność enzymów

Mechanizm działania rywastygminy opiera się na czasowej inaktywacji cholinoesteraz poprzez tworzenie z nimi kompleksu za pomocą wiązania kowalencyjnego. W badaniach na zdrowych młodych mężczyznach wykazano, że doustne podanie rywastygminy w dawce 3 mg powoduje zmniejszenie aktywności acetylocholinoesterazy (AChE) w płynie mózgowo-rdzeniowym o około 40% w ciągu pierwszej 1,5 godziny po podaniu. Aktywność enzymu wraca do wartości wyjściowej po około 9 godzinach od momentu osiągnięcia maksymalnego działania hamującego.³

U pacjentów z chorobą Alzheimera obserwowano zależne od dawki hamowanie aktywności acetylocholinoesterazy w płynie mózgowo-rdzeniowym przy doustnym podawaniu rywastygminy w zakresie dawek do 6 mg dwa razy na dobę. Należy podkreślić, że nie badano efektów stosowania większych dawek. Dodatkowo, u 14 pacjentów z chorobą Alzheimera leczonych rywastygminą w postaci doustnej, hamowanie aktywności butyrylocholinoesterazy w płynie mózgowo-rdzeniowym było podobne do hamowania aktywności AChE.⁴

Badania kliniczne w otępieniu alzheimerowskim

Skuteczność terapeutyczna rywastygminy w postaci systemów transdermalnych u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego została potwierdzona w dwóch kluczowych badaniach klinicznych:⁵

• 24-tygodniowe badanie główne, z podwójnie ślepą próbą, kontrolowane placebo oraz jego otwarta kontynuacja
• 48-tygodniowe badanie porównawcze z podwójnie ślepą próbą

Badanie 24-tygodniowe, kontrolowane placebo

W 24-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo uczestniczyli pacjenci z otępieniem typu alzheimerowskiego, którzy uzyskali wynik w przedziale 10-20 punktów w badaniu MMSE (Mini-Mental State Examination). Ocena skuteczności terapeutycznej została przeprowadzona przy użyciu specyficznych, niezależnych narzędzi oceny, stosowanych w regularnych odstępach czasu przez cały 24-tygodniowy okres leczenia.⁶

Do głównych narzędzi oceny wykorzystanych w badaniu należały:⁷

• ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale – Cognitive subscale) – skala służąca do oceny zdolności poznawczych
• ADCS-CGIC (Alzheimer’s Disease Cooperative Study – Clinician’s Global Impression of Change) – skala umożliwiająca ogólną całościową ocenę pacjenta dokonaną przez lekarza przy uwzględnieniu informacji uzyskanych od opiekuna pacjenta
• ADCS-ADL (Alzheimer’s Disease Cooperative Study – Activities of Daily Living) – skala wykorzystywana przez opiekuna do oceny sprawności pacjenta w wykonywaniu codziennych czynności, takich jak:
  • higiena osobista
  • jedzenie
  • ubieranie się
  • udział w pracach domowych (np. w robieniu zakupów)
  • orientowanie się w terenie
  • udział w czynnościach związanych z finansami

Wyniki 24-tygodniowej oceny przeprowadzonej za pomocą tych trzech narzędzi zostały podsumowane w odpowiedniej tabeli, która ujęta była w oryginalnych materiałach badawczych.⁸

Właściwości formulacji transdermalnej

System transdermalny Evertas zapewnia uwalnianie 13,3 mg rywastygminy przez 24 godziny. Każdy system transdermalny o powierzchni 12,8 cm² zawiera 19,2 mg rywastygminy, co pozwala na kontrolowane i stałe dostarczanie substancji czynnej do organizmu pacjenta.⁹

Formulacja w postaci systemu transdermalnego ma na celu zapewnienie stabilnego stężenia leku w osoczu, co może przyczyniać się do ograniczenia wahań stężeń obserwowanych przy podaniu doustnym, a tym samym do zmniejszenia częstości występowania działań niepożądanych związanych z intensywnymi fluktuacjami stężenia substancji czynnej.

Plaster Evertas ma okrągły kształt i jest cienkim systemem transdermalnym typu matrycowego. Część zewnętrzna warstwy pokrywającej ma jasnobrązowy kolor. Każdy plaster posiada pomarańczowy napis „RIV-TDS 13.3 mg/24 h”, co ułatwia identyfikację produktu i dawki.¹⁰