Właściwości farmakodynamiczne bisoprololu

Bisoprolol należy do grupy farmakoterapeutycznej wybiórczych beta-adrenolityków, której przypisano kod ATC: C07AB07. Jest to substancja czynna wchodząca w skład produktu leczniczego Bisocard, dostępnego w tabletkach powlekanych o zawartości 1,25 mg, 3,75 mg oraz 7,5 mg bisoprololu fumaranu.¹

Mechanizm działania

Bisoprolol charakteryzuje się wysoką wybiórczością w stosunku do receptorów beta1-adrenergicznych. Substancja ta nie wykazuje wewnętrznego działania stymulującego ani istotnych właściwości stabilizujących błonę komórkową. Cechą charakterystyczną bisoprololu jest jedynie niewielkie powinowactwo do receptorów β2-adrenergicznych zlokalizowanych w mięśniówce gładkiej oskrzeli i naczyń oraz receptorów β2 odpowiedzialnych za regulację procesów metabolicznych. Z tego powodu na ogół nie oczekuje się, że bisoprolol będzie wpływał na opory w drzewie oskrzelowym oraz na procesy metaboliczne, które podlegają regulacji przez receptory beta2. Co ważne, selektywność bisoprololu w stosunku do receptora beta1 utrzymuje się nawet po przekroczeniu dawek terapeutycznych.²

Skuteczność kliniczna w leczeniu niewydolności serca

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania bisoprololu zostały potwierdzone w badaniach klinicznych CIBIS II oraz CIBIS III, które objęły pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca.³

Badanie CIBIS II

W badaniu CIBIS II uczestniczyło 2647 pacjentów, z których 83% (n=2202) miało niewydolność serca sklasyfikowaną jako klasa III według skali NYHA, a pozostałe 17% (n=445) jako klasa IV. Wszyscy pacjenci mieli objawową stabilną niewydolność skurczową z frakcją wyrzutową lewej komory poniżej 35%, co zostało potwierdzone w badaniu echokardiograficznym.⁴

W wyniku zastosowania bisoprololu zaobserwowano istotne korzyści kliniczne w porównaniu z placebo:

• Redukcja całkowitej umieralności z 17,3% do 11,8% (względna redukcja o 34%)⁵
• Zmniejszenie liczby nagłych zgonów z 6,3% do 3,6% (względna redukcja o 44%)⁶
• Redukcja epizodów niewydolności serca wymagających hospitalizacji z 17,6% do 12% (względna redukcja o 36%)⁷
• Istotna poprawa stanu czynnościowego według klasyfikacji NYHA⁸

Podczas inicjacji leczenia i ustalania dawki bisoprololu odnotowano następujące zdarzenia wymagające hospitalizacji:

Należy podkreślić, że częstość tych zdarzeń nie była wyższa niż w grupie placebo. W trakcie całego okresu badania liczba udarów zakończonych zgonem lub prowadzących do niepełnosprawności wyniosła 20 w grupie otrzymującej bisoprolol oraz 15 w grupie przyjmującej placebo.⁹

Badanie CIBIS III

Badanie CIBIS III objęło 1010 pacjentów w wieku ≥65 lat z przewlekłą niewydolnością serca o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego (klasa II lub III według NYHA) oraz frakcją wyrzutową lewej komory serca wynoszącą ≤35%. Pacjenci wcześniej nie byli leczeni inhibitorami ACE, lekami beta-adrenolitycznymi lub antagonistami receptora angiotensyny.¹⁰

Protokół badania zakładał następujący schemat leczenia:

1. Wstępne 6-miesięczne leczenie bisoprololem lub enalaprylem
2. Następnie leczenie skojarzone bisoprololem i enalaprylem przez 6 do 24 miesięcy¹¹

Wyniki badania wykazały, że:

• W przypadku stosowania bisoprololu podczas 6 miesięcy leczenia wstępnego zaobserwowano trend w kierunku zwiększenia częstości występowania nasilenia przewlekłej niewydolności serca¹²
• W analizie zgodnej z protokołem nie wykazano równorzędności leczenia, w którym bisoprolol był stosowany jako pierwszy w porównaniu do leczenia, w którym enalapryl był stosowany jako pierwszy¹³
• Obie strategie rozpoczynania leczenia CHF wykazały podobną częstość pierwszorzędowego łącznego punktu końcowego w postaci zgonu oraz hospitalizacji na końcu badania (32,4% w grupie otrzymującej najpierw bisoprolol w porównaniu do 33,1% w grupie otrzymującej najpierw enalapryl, w populacji zgodnej z protokołem)¹⁴

Badanie potwierdziło, że bisoprolol można stosować również u pacjentów w podeszłym wieku z przewlekłą niewydolnością serca o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego.¹⁵

Zastosowanie w innych schorzeniach kardiologicznych

Bisoprolol znajduje zastosowanie nie tylko w terapii niewydolności serca, ale również w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz dławicy piersiowej. U pacjentów z chorobą wieńcową bez przewlekłej niewydolności serca bisoprolol wywołuje istotne efekty hemodynamiczne:

• Zwolnienie czynności serca
• Zmniejszenie objętości wyrzutowej
• Redukcja pojemności minutowej serca
• Obniżenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen¹⁶

Co istotne, opór obwodowy, który na początku stosowania bisoprololu jest zwiększony, ulega zmniejszeniu w trakcie długotrwałego przyjmowania leku.¹⁷