Niedobór pseudocholinesterazy
Diagnostyka i diagnoza
Niedobór pseudocholinesterazy (butyrylocholinesterazy) to rzadka, dziedziczna lub nabyta choroba charakteryzująca się obniżoną aktywnością enzymu produkowanego przez wątrobę, co skutkuje zwiększoną wrażliwością na depolaryzujące i niedepolaryzujące środki zwiotczające mięśnie z grupy estrów choliny, takie jak sukcynylocholina i miwakurium. Klinicznie objawia się przedłużonym blokiem nerwowo-mięśniowym po standardowych dawkach tych leków, co manifestuje się trudnościami w odzyskaniu kontroli mięśniowej i samodzielnym oddychaniu po znieczuleniu. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu aktywności pseudocholinesterazy w osoczu (norma 3200-7600 IU/L), teście inhibicji dibukainy (DN: 80% norma, 50-60% heterozygoty, 20-30% homozygoty) oraz badaniach genetycznych identyfikujących mutacje w genie BCHE. Testy te pozwalają na potwierdzenie rozpoznania i określenie wariantu genetycznego, co jest kluczowe dla planowania dalszego postępowania anestezjologicznego i poradnictwa rodzinnego.
Niedobór pseudocholinesterazy – diagnostyka
Niedobór pseudocholinesterazy (znany również jako niedobór butyrylocholinesterazy) to rzadka, dziedziczna lub nabyta choroba związana z nieprawidłową aktywnością enzymu pseudocholinesterazy, który jest produkowany przez wątrobę. Jest to stan kliniczny powodujący zwiększoną wrażliwość na środki zwiotczające mięśnie z grupy estrów choliny, takie jak sukcynylocholina i miwakurium, używane podczas znieczulenia ogólnego.12
Podejrzenie niedoboru pseudocholinesterazy
Niedobór pseudocholinesterazy najczęściej jest podejrzewany po wystąpieniu przedłużonego bloku nerwowo-mięśniowego po podaniu standardowych dawek sukcynylocholiny lub miwakurium. Typowe objawy kliniczne obejmują problemy z odzyskaniem kontroli mięśniowej i samodzielnym oddychaniem po znieczuleniu.34
Często diagnoza jest stawiana retrospektywnie, gdy pacjent doświadcza przedłużonego zwiotczenia mięśni po standardowych dawkach środków zwiotczających. Wywiad osobisty lub rodzinny niepożądanych reakcji na jeden z leków z grupy estrów choliny, takich jak sukcynylocholina, miwakurium lub kokaina, może być jedyną wskazówką sugerującą niedobór pseudocholinesterazy.56
W sytuacji podejrzenia niedoboru pseudocholinesterazy, należy udokumentować powrót funkcji nerwowo-mięśniowej po podaniu sukcynylocholiny, a przed podaniem niedepolaryzującego środka zwiotczającego.7
Diagnostyka laboratoryjna
Diagnostyka laboratoryjna niedoboru pseudocholinesterazy obejmuje kilka metod badawczych:8
- Oznaczenie aktywności enzymu pseudocholinesterazy w osoczu9
- Test inhibicji dibukainy (dibucaine number, DN)10
- Badania genetyczne11
Oznaczenie aktywności enzymu
Pomiar aktywności enzymatycznej pseudocholinesterazy w osoczu jest podstawowym badaniem diagnostycznym. Próbkę osocza pacjenta inkubuje się z substratem butyryloticholiną wraz z chemicznym wskaźnikiem 5,5′-ditiobis-(kwas 2-nitrobenzoesowy), który produkuje barwny produkt, analizowany metodą spektrofotometryczną. Wynikowa wartość absorpcji spektrofotometrycznej jest proporcjonalna do aktywności enzymu pseudocholinesterazy obecnej w próbce osocza pacjenta.12
Wyniki ilościowe określają faktyczną ilość pseudocholinesterazy obecnej w próbce, a badanie wykonuje się za pomocą kolorymetrii.13 Prawidłowy zakres referencyjny wynosi zazwyczaj od 3200 do 7600 IU/L.1415
Ponieważ metabolity sukcynylocholiny mogą zakłócać to badanie, próbki osocza powinny być pobierane po całkowitym ustąpieniu porażenia mięśni.16 Zaleca się powtórzenie testu około tydzień lub więcej po ekspozycji na działające czynniki, ponieważ poziom pseudocholinesterazy może być początkowo sztucznie obniżony.17
Test inhibicji dibukainy
Test inhibicji dibukainy (DN) identyfikuje warianty niedoboru pseudocholinesterazy poprzez procent inhibicji:18
- Normalna odmiana będzie miała dibucaine number wynoszący 80%, z zakresem 71-85%
- Heterozygoty będą miały dibucaine number 50-60%
- Homozygoty będą miały dibucaine number 20-30%
Dibucaine number i poziomy pseudocholinesterazy powinny być oznaczane u wszystkich pacjentów z podejrzeniem niedoboru enzymu. Wartość dibucaine number wskazuje na zygotyczność i genetyczne pochodzenie choroby.1920
Warto zaznaczyć, że poziom aktywności enzymu może być zależny od ilości środka znieczulającego podanego pacjentowi, natomiast dibucaine number nie ulega zmianie.21
Uproszczony test przesiewowy
Uproszczony test przesiewowy aktywności enzymu pseudocholinesterazy można wykonać za pomocą Acholest Test Paper. Gdy kropla osocza pacjenta zostanie naniesiona na papier testowy nasączony substratem, zachodzi reakcja kolorymetryczna. Czas, w którym narażony Acholest Test Paper zmienia kolor z zielonego na żółty, jest odwrotnie proporcjonalny do aktywności enzymu pseudocholinesterazy w próbce osocza.22
Badania genetyczne
Badania genetyczne są coraz częściej wykorzystywane do potwierdzenia dziedzicznego niedoboru pseudocholinesterazy. Badanie identyfikuje mutacje w genie BCHE zlokalizowanym na chromosomie 3q26.1.2324
Potwierdzenie niedoboru butyrylocholinesterazy (BuChE) może nastąpić poprzez sekwencjonowanie genu BCHE przy użyciu technik takich jak analiza delecji lub duplikacji, ukierunkowana analiza wariantów lub analiza sekwencji całego regionu kodującego genu.25
Pełna sekwencja DNA i struktura aminokwasowa zarówno normalnego białka pseudocholinesterazy, jak i większości jego nieprawidłowych wariantów zostały już zidentyfikowane. Jednak techniki genetyki molekularnej, takie jak amplifikacja PCR z sondami oligonukleotydowymi specyficznymi dla alleli, służące do identyfikacji nieprawidłowych genotypów pseudocholinesterazy, są obecnie dostępne tylko w ograniczonej liczbie laboratoriów badawczych i nie są jeszcze dostępne do rutynowego użytku klinicznego.26
Badanie genetyczne wykorzystuje próbkę krwi do określenia, czy u pacjenta występuje mutacja genu BCHE. Jest to bardzo precyzyjny sposób diagnozowania niedoboru pseudocholinesterazy, który nie tylko potwierdza diagnozę, ale również pomaga w planowaniu leczenia i poradnictwie członków rodziny.2728
| Rodzaj badania | Metoda | Wartość diagnostyczna | Uwagi kliniczne |
|---|---|---|---|
| Aktywność pseudocholinesterazy w osoczu | Spektrofotometria | Podstawowa metoda diagnostyczna | Norma: 3200-7600 IU/L |
| Test inhibicji dibukainy (DN) | % inhibicji enzymem dibukainą | Określa wariant genetyczny | Normalna DN: 80% (71-85%) Heterozygoty: 50-60% Homozygoty: 20-30% |
| Test inhibicji fluorkowej | % inhibicji fluorem | Uzupełnienie testu dibukainy | Pomaga zidentyfikować rzadkie warianty |
| Badania genetyczne | Sekwencjonowanie genu BCHE | Definitywne potwierdzenie diagnozy | Identyfikuje konkretne mutacje |
Diagnostyka różnicowa
Diagnostyka różnicowa niedoboru pseudocholinesterazy obejmuje:29
- Przedawkowanie narkotyków
- Resztkowy blok nerwowo-mięśniowy
- Przełom cholinergiczny
- Miastenia
- Zespół miasteniczny
- Hipermagnezemia
- Hipofosfatemia
- Hipokaliemia
Badania rodziny
Ze względu na autosomalny recesywny charakter dziedziczenia, zaleca się badanie członków rodziny osoby z potwierdzonym niedoborem pseudocholinesterazy. Jest to szczególnie istotne przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi.3031
Niedobór pseudocholinesterazy jest dziedziczony w sposób autosomalny recesywny, co oznacza, że obie kopie genu w każdej komórce mają mutacje. Najczęściej rodzice osoby z autosomalnym recesywnym zaburzeniem mają jedną kopię zmienionego genu w każdej komórce i są nazywani nosicielami.32
Z uwagi na komponent genetyczny, zaleca się, aby najbliżsi członkowie rodziny pacjenta zostali przebadani. Badanie można przeprowadzić za pomocą dibucaine number, jak wspomniano powyżej, lub lekarze mogą zlecić badanie poziomu pseudocholinesterazy w osoczu.33
Rozpoznanie niedoboru pseudocholinesterazy
Rozpoznanie niedoboru pseudocholinesterazy opiera się na kombinacji oceny klinicznej i badań laboratoryjnych. Dokładny wywiad medyczny, zwłaszcza rodzinny, jest niezbędny. Badania krwi mogą zmierzyć poziom aktywności enzymu pseudocholinesterazy, potwierdzając diagnozę.34
Okoliczności rozpoznania
Najczęściej niedobór pseudocholinesterazy jest diagnozowany w następujących okolicznościach:
- Po przedłużonym porażeniu nerwowo-mięśniowym wywołanym standardowymi dawkami sukcynylocholiny lub miwakurium35
- U pacjentów z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku przedłużonego bezdechu po znieczuleniu36
- Podczas przedoperacyjnego badania przesiewowego u osób z grupy ryzyka37
Warto podkreślić, że badania przesiewowe w kierunku niedoboru pseudocholinesterazy nie są częścią rutynowej oceny przedoperacyjnej, a pacjenci są zwykle bezobjawowi w codziennym życiu. W konsekwencji diagnoza zazwyczaj nie jest stawiana do momentu, gdy pacjent nie wykazuje odpowiedniego powrotu do zdrowia po blokadzie nerwowo-mięśniowej po podaniu sukcynylocholiny lub miwakurium.38
Podejście kliniczne
Szybka diagnoza robocza niedoboru pseudocholinesterazy jest kluczowa, ponieważ może pomóc uniknąć niepotrzebnej ekspozycji na inne leki (na przykład nalokson, flumazenil i fizostygminę) oraz dlatego, że rokowanie w niedoborze pseudocholinesterazy jest doskonałe, gdy zostanie wdrożone odpowiednie postępowanie wspomagające.39
Aby zapewnić szybką diagnozę, niedobór pseudocholinesterazy musi być uwzględniony w diagnostyce różnicowej opóźnionego wybudzenia, a kombinacja utrzymującego się porażenia pomimo wskaźników coraz lżejszej pozostałości sedacji lub dystresu powinna natychmiast wzbudzić podejrzenie nieprawidłowej reakcji na miwakurium lub sukcynylocholinę.40
Postępowanie diagnostyczne
W przypadku pacjentów, u których podejrzewa się niedobór pseudocholinesterazy po znieczuleniu, zaleca się następujące postępowanie diagnostyczne:4142
- Monitorowanie funkcji nerwowo-mięśniowej za pomocą stymulatora nerwów obwodowych
- Oznaczenie poziomu pseudocholinesterazy w surowicy
- Wykonanie testu inhibicji dibukainy
- W wybranych przypadkach – badanie genetyczne
Po ustabilizowaniu stanu pacjenta należy poinformować go o wykrytym niedoborze pseudocholinesterazy i wystawić dokument lub bransoletkę Medic Alert, którą pacjent powinien posiadać przy sobie.43 Pacjentom z rozpoznanym niedoborem pseudocholinesterazy należy również zalecić, aby informowali swojego lekarza i anestezjologa o swoim stanie przed każdym zabiegiem chirurgicznym.44
Szczególne sytuacje kliniczne
U pacjentów ze zdiagnozowanym wcześniej niedoborem pseudocholinesterazy, leczenie obejmuje unikanie depolaryzującego środka zwiotczającego mięśnie – sukcynylocholiny i niedepolaryzującego środka zwiotczającego mięśnie – miwakurium.45
W przypadku kobiet w ciąży z niedoborem pseudocholinesterazy (genetycznym lub nabytym), zaleca się specjalne badania przesiewowe. Badania genetyczne i molekularne powinny być wykonane w celu podejmowania świadomych decyzji dotyczących planu opieki nad pacjentem.46
U pacjentów, u których wystąpiło przedłużone porażenie po stosowaniu leków z grupy estrów choliny, a których wartości aktywności pseudocholinesterazy oraz dibucaine number są w normie, należy rozważyć inne potencjalne przyczyny przedłużonego zwiotczenia mięśni, takie jak przewlekła choroba nowotworowa, która zwiększa prawdopodobieństwo nieprawidłowości pseudocholinesterazy, w tym zarówno jakości, jak i ilości.47
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.