Dysfunkcja seksualna kobiet
Objawy
Dysfunkcja seksualna kobiet (FSD) obejmuje utrzymujące się zaburzenia w zakresie pożądania, podniecenia, orgazmu oraz bólu podczas stosunku, które powodują istotny dyskomfort lub cierpienie. Szacuje się, że dotyka ona 40-43% kobiet globalnie, z około 12% doświadczających znaczącego cierpienia. Najczęstszą formą jest niskie pożądanie seksualne, często współistniejące z innymi zaburzeniami, takimi jak zaburzenia podniecenia (charakteryzujące się m.in. zmniejszonym nawilżeniem pochwy i ograniczonym przepływem krwi do narządów płciowych), zaburzenia orgazmu (brak lub opóźnienie orgazmu) oraz zaburzenia bólu seksualnego (np. dyspareunia, wulwodynia). Etiologia FSD jest wieloczynnikowa, obejmując czynniki biologiczne (np. zmiany hormonalne w okresie menopauzy, choroby przewlekłe jak cukrzyca, choroby serca, stwardnienie rozsiane), psychologiczne (depresja, lęk, negatywny obraz ciała), relacyjne (problemy komunikacyjne, różnice w poziomie pożądania) oraz farmakologiczne (np. SSRI, leki przeciwnadciśnieniowe). Diagnostyka opiera się na kryteriach DSM-5, wymagających utrzymywania się objawów przez minimum 6 miesięcy i istotnego cierpienia pacjentki.
- Dysfunkcja seksualna kobiet – objawy
- Czynniki ryzyka i przyczyny dysfunkcji seksualnej kobiet
- Czynniki hormonalne i fizjologiczne
- Czynniki psychologiczne i emocjonalne
- Czynniki relacyjne i społeczne
- Leki i substancje
- Progresja dysfunkcji seksualnej kobiet
- Klasyfikacja przebiegu dysfunkcji seksualnej
- Współwystępowanie różnych typów dysfunkcji
- Dysfunkcja seksualna w różnych fazach życia
- Wpływ chorób przewlekłych na progresję dysfunkcji
- Szczegółowa charakterystyka typów dysfunkcji seksualnej
- Zaburzenia pożądania seksualnego
- Zaburzenia podniecenia seksualnego
- Zaburzenia orgazmu
- Zaburzenia bólu seksualnego
- Współwystępujące czynniki i komplikacje
- Wpływ na relacje i jakość życia
- Wpływ leków na funkcje seksualne
- Czynniki hormonalne i ich wpływ na dysfunkcję
- Dysfunkcja seksualna a choroby przewlekłe
- Dysfunkcja seksualna kobiet – podsumowanie progresji i objawów
Dysfunkcja seksualna kobiet – objawy
Dysfunkcja seksualna kobiet (FSD, ang. Female Sexual Dysfunction) to termin medyczny określający utrzymujące się problemy seksualne, które powodują dyskomfort lub niepokój u kobiety lub jej partnera. Problemy te mogą dotyczyć reakcji seksualnej, pożądania, orgazmu lub bólu podczas stosunku. Dysfunkcja seksualna może wystąpić na każdym etapie życia, może pojawić się tylko czasami lub towarzyszyć każdej aktywności seksualnej.12
Według badań, dysfunkcja seksualna dotyka około 40-43% kobiet na całym świecie, przy czym około 12% (jedna na osiem kobiet) doświadcza problemów seksualnych związanych z osobistym lub interpersonalnym cierpieniem. Najczęstszym typem dysfunkcji seksualnej zgłaszanym przez kobiety jest niskie pożądanie seksualne.345
Główne objawy dysfunkcji seksualnej
Objawy różnią się w zależności od rodzaju dysfunkcji seksualnej. Do najczęstszych objawów należą:12
- Niskie pożądanie seksualne – to najczęstsza dysfunkcja seksualna kobiet, obejmująca brak zainteresowania seksem i niechęć do aktywności seksualnej. Określana także jako zaburzenie pożądania seksualnego.67
- Zaburzenie podniecenia seksualnego – nawet jeśli kobieta pragnie seksu, czasami może być trudno osiągnąć lub utrzymać podniecenie podczas stosunku. Objawia się to zmniejszonym nawilżeniem pochwy i trudnością w przygotowaniu się do aktywności seksualnej.89
- Zaburzenie orgazmu – utrzymujące się trudności z osiągnięciem orgazmu pomimo wystarczającego podniecenia seksualnego. Może objawiać się brakiem orgazmu, zmniejszoną intensywnością orgazmu lub trudnością w jego osiągnięciu.1011
- Zaburzenie bólu seksualnego – ból podczas stosunku (dyspareunia) lub inne dolegliwości bólowe związane z aktywnością seksualną.1213
Szczegółowe objawy w poszczególnych typach dysfunkcji
Zaburzenia pożądania seksualnego mogą objawiać się:1415
- Brakiem lub znacznie zmniejszonym zainteresowaniem aktywnością seksualną
- Rzadkimi lub nieobecnymi myślami seksualnymi lub fantazjami
- Brakiem lub zmniejszoną inicjacją aktywności seksualnej
- Brakiem odpowiedzi na próby inicjacji seksu przez partnera
- Rzadkim myśleniem o seksie
Zaburzenia podniecenia seksualnego charakteryzują się:1617
- Trudnościami w osiągnięciu lub utrzymaniu podniecenia seksualnego
- Brakiem nawilżenia pochwy
- Zmniejszoną wrażliwością łechtaczki
- Zmniejszonymi doznaniami w okolicach narządów płciowych
- Ograniczonym przepływem krwi do obszaru genitalnego
- Brakiem reakcji na fizyczne lub psychiczne bodźce seksualne
Zaburzenia orgazmu obejmują:1819
- Brak orgazmu
- Trudności z osiągnięciem orgazmu
- Zmniejszoną intensywność orgazmów
- Opóźnienie w osiągnięciu orgazmu
- Niespełnienie pomimo adekwatnej stymulacji
Zaburzenia bólowe podczas aktywności seksualnej mogą przejawiać się jako:2021
- Ból podczas penetracji lub po niej
- Ból powierzchowny lub głęboki
- Skurcze mięśni miednicy (pochwicy)
- Pieczenie lub dyskomfort podczas stosunku
- Dyspareunia – ból podczas stosunku płciowego
- Wulwodynia – przewlekły ból dotykający warg sromowych, łechtaczki i wejścia do pochwy
Czynniki ryzyka i przyczyny dysfunkcji seksualnej kobiet
Dysfunkcja seksualna u kobiet ma charakter wieloczynnikowy, obejmujący aspekty biologiczne, psychologiczne, relacyjne i społeczno-kulturowe.2022
Czynniki hormonalne i fizjologiczne
Problemy z dysfunkcją seksualną często zaczynają się, gdy następują zmiany hormonalne. Może to nastąpić po urodzeniu dziecka lub podczas menopauzy.123
Niższy poziom estrogenu po menopauzie może prowadzić do zmian w tkankach narządów płciowych i reakcji na seks. Niższy poziom estrogenu prowadzi do mniejszego przepływu krwi do miednicy. Może to powodować mniejsze odczuwanie w narządach płciowych i konieczność dłuższego czasu do podniecenia i osiągnięcia orgazmu.123
Te czynniki mogą prowadzić do bolesnego stosunku, nazywanego dyspareunią. Pożądanie seksualne również zmniejsza się, gdy spada poziom hormonów.124
Inne fizjologiczne przyczyny dysfunkcji seksualnej obejmują:2526
- Choroby przewlekłe (cukrzyca, choroby serca, wielotorbielowatość jajników)
- Choroby neurologiczne (stwardnienie rozsiane, urazy rdzenia kręgowego)
- Zaburzenia naczyniowe wpływające na przepływ krwi do obszarów genitalnych
- Fizyczne zmiany związane z ciążą, porodem i karmieniem piersią
- Brak aktywności seksualnej, który może pogorszyć problemy z dysfunkcją
- Zespół genitalno-moczowy menopauzy (GSM) charakteryzujący się suchością, dyskomfortem lub bólem podczas stosunku
Czynniki psychologiczne i emocjonalne
Nieleczone zaburzenia lękowe lub depresja mogą powodować dysfunkcję seksualną lub ją pogłębiać. Podobnie długotrwały stres, historia wykorzystywania seksualnego, obawy związane z ciążą i wymagania związane z posiadaniem niemowlęcia mogą wpływać na funkcjonowanie seksualne.120
Najczęstsze czynniki psychologiczne wpływające na funkcje seksualne kobiet to:2021
- Depresja i zaburzenia lękowe
- Rozproszenie uwagi i nadmierne myślenie podczas aktywności seksualnej
- Negatywny obraz ciała
- Wykorzystywanie seksualne w przeszłości
- Zaniedbanie emocjonalne
- Problemy z poczuciem własnej wartości
- Stres chroniczny
Czynniki relacyjne i społeczne
Problemy z partnerem mogą wpływać na życie seksualne. Podobnie kwestie kulturowe i religijne oraz problemy z obrazem ciała.127
Do czynników relacyjnych należą:2825
- Niezadowolenie z relacji
- Problemy komunikacyjne
- Różnice w poziomie pożądania między partnerami
- Przemoc w związku
- Problemy z erekcją lub przedwczesnym wytryskiem u partnera
- Brak intymności emocjonalnej
- Monotonia seksualna
Leki i substancje
Dysfunkcja seksualna wywołana stosowaniem selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) jest powszechna, z częstością występowania między 30% a 70%, i może obejmować trudności z pożądaniem seksualnym, podnieceniem i orgazmem.2025
Inne leki mogące wpływać na funkcje seksualne to:2529
- Leki na nadciśnienie
- Leki przeciwpsychotyczne
- Leki przeciwpadaczkowe
- Niektóre leki przeciwnowotworowe
- Leki przeciwhistaminowe
- Steroidy
Nadużywanie substancji psychoaktywnych, w tym alkoholu, również może przyczyniać się do problemów z funkcjonowaniem seksualnym.26
Progresja dysfunkcji seksualnej kobiet
Dysfunkcja seksualna może rozwijać się i zmieniać się w czasie, przyjmując różne formy i nasilenie w zależności od etapu życia kobiety i współistniejących czynników.2422
Klasyfikacja przebiegu dysfunkcji seksualnej
Dysfunkcja seksualna kobiet może być klasyfikowana na różne sposoby, co pomaga w lepszym zrozumieniu jej przebiegu:3031
- Dysfunkcja pierwotna (całego życia) – obecna od momentu rozpoczęcia aktywności seksualnej
- Dysfunkcja wtórna (nabyta) – pojawia się po okresie normalnego funkcjonowania seksualnego
- Dysfunkcja sytuacyjna – występuje tylko w określonych sytuacjach, z określonym partnerem lub w określonych okolicznościach
- Dysfunkcja uogólniona – występuje we wszystkich sytuacjach
- Stopień nasilenia – łagodny, umiarkowany lub ciężki, w zależności od stopnia cierpienia, jakie powoduje
Według kryteriów diagnostycznych DSM-5, objawy muszą utrzymywać się przez co najmniej 6 miesięcy i powodować znaczne cierpienie, aby można było zdiagnozować zaburzenie seksualne.2232
Współwystępowanie różnych typów dysfunkcji
Często u kobiet z dysfunkcją seksualną występują cechy więcej niż jednego rodzaju zaburzenia. Na przykład, kobiety z bólem podczas stosunku często cierpią również na zaburzenia pożądania seksualnego; zaburzenia podniecenia mogą utrudniać osiągnięcie orgazmu i wpływać na pożądanie seksualne.2431
Współwystępowanie różnych typów dysfunkcji seksualnej jest powszechne i wpływa na złożoność obrazu klinicznego oraz podejście terapeutyczne:3324
- Większość pacjentek z problemami seksualnymi ma problemy kliniczne, które wpływają na więcej niż jeden aspekt funkcji seksualnych
- Problem może dotyczyć więcej niż jednej fazy normalnego cyklu reakcji seksualnej (pożądanie, podniecenie, orgazm)
- U kobiet zgłaszających zmniejszone libido, pełna ocena może ujawnić również problemy z podnieceniem lub ból
Dysfunkcja seksualna w różnych fazach życia
Częstość występowania problemów seksualnych zmienia się wraz z wiekiem i w zależności od etapu życia:3419
- Okres reprodukcyjny – występowanie dysfunkcji seksualnej jest mniejsze, choć czynniki takie jak stres, zmęczenie i macierzyństwo mogą wpływać na funkcje seksualne
- Ciąża i okres poporodowy – częstość dysfunkcji seksualnej wśród kobiet ciężarnych wynosi 50-80%, głównie w pierwszym i trzecim trymestrze. Niezależnie od rodzaju porodu, krótkoterminowe zmiany seksualne po porodzie, takie jak dyspareunia i utrata pożądania, są bardzo powszechne u kobiet w okresie poporodowym
- Okołomenopauzalny i pomenopauzalny – najwyższa częstość występowania niskiego pożądania i cierpienia z tym związanego występuje u kobiet w wieku 45-64 lat (12,3%), w porównaniu do 8,9% u kobiet w wieku 18-44 lat i 7,4% u kobiet w wieku 65 lat i starszych
W okresie menopauzy zachodzą istotne zmiany fizjologiczne, które mogą wpływać na funkcje seksualne:2635
- Spadek poziomu estrogenów przyczynia się do zaników sromu i pochwy (atrofia urogenitalna), charakteryzujących się suchością, swędzeniem, podrażnieniem i zmniejszonym nawilżeniem pochwy
- Zmniejszony przepływ krwi do pochwy, zmniejszona zdolność do podniecenia i osiągnięcia orgazmu
- Mimo negatywnego wpływu menopauzy na seksualność i funkcje seksualne, pewność seksualna i samopoczucie mogą poprawić się z wiekiem i wraz ze statusem menopauzalnym
Wpływ chorób przewlekłych na progresję dysfunkcji
Choroby przewlekłe mogą istotnie wpływać na funkcje seksualne i progresję dysfunkcji seksualnej:3634
- Choroby układu krążenia – podobnie jak zaburzenia erekcji u mężczyzn, dysfunkcja seksualna u kobiet jest związana z nasileniem chorób sercowo-naczyniowych (CVD). CVD wpływa na podniecenie/pożądanie, wrażliwość łechtaczki i warg sromowych oraz orgazm
- Cukrzyca – choroba naczyniowa związana z cukrzycą może uniemożliwiać odpowiednie podniecenie
- Choroby neurologiczne – choroby ośrodkowego układu nerwowego i urazy rdzenia kręgowego powodują dysfunkcję nerwów autonomicznych i są związane z zaburzeniami podniecenia i orgazmu
- Ból przewlekły – trudności seksualne w przypadku bólu przewlekłego są częste i szeroko zakrojone. Wskaźniki trudności seksualnych stale wahają się od 50-78%
U kobiet ze stwardnieniem rozsianym (SM) dysfunkcja seksualna jest częstym, ale niedocenianym stanem, który często pozostaje niezgłaszany zarówno przez pacjenta, jak i lekarza.3738
- U kobiet, najczęstsze objawy to dysfunkcja orgazmu, utrata libido, niewystarczające nawilżenie pochwy i drętwienie narządów płciowych
- Badanie pacjentów z SM wykazało, że 67,2% uczestników potwierdziło objawy dysfunkcji seksualnej, które występowały zawsze lub prawie zawsze w ciągu ostatnich sześciu miesięcy
- Najczęstszym problemem dla kobiet z SM jest niskie pożądanie, ale mogą również doświadczać problemów z nawilżeniem, brakiem wrażliwości, trudnościami z podnieceniem, trudnościami w osiąganiu orgazmu i bólem seksualnym
Szczegółowa charakterystyka typów dysfunkcji seksualnej
Zaburzenia pożądania seksualnego
Niskie lub nieistniejące pożądanie seksualne jest najczęstszą dysfunkcją seksualną u kobiet, a częstość jego występowania osiąga szczyt w wieku średnim.3430
Zaburzenie pożądania seksualnego określane jest jako Zaburzenie zainteresowania seksualnego/podniecenia u kobiet (FSIAD), wcześniej nazywane zaburzeniem niskiego pożądania seksualnego i zaburzeniem podniecenia seksualnego u kobiet. Jest to stan, który dotyka głównie starsze i pomenopauzalne kobiety.30
FSIAD obejmuje brak lub znacznie zmniejszone zainteresowanie seksualne/podniecenie, często prowadzące do dystresu lub trudności w relacjach interpersonalnych.3039
Aby zdiagnozować FSIAD, muszą wystąpić co najmniej trzy z następujących objawów:3940
- Zmniejszone lub brak zainteresowania aktywnością seksualną
- Zmniejszone lub brak myśli seksualnych
- Zmniejszone lub brak inicjowania aktywności seksualnej (i zwykle brak reakcji na próby partnera)
- Zmniejszone lub brak podniecenia/przyjemności seksualnej podczas seksu (75%+ czasu)
- Zmniejszone lub brak zainteresowania seksualnego bodźcami erotycznymi (pisemnymi, werbalnymi lub wizualnymi)
- Zmniejszone lub brak doznań genitalnych (lub innych) podczas seksu (75%+ czasu)
Diagnoza wymaga również, aby objawy powodowały znaczny dyskomfort, utrzymywały się sześć miesięcy lub dłużej i nie mogły być wyjaśnione innymi problemami, takimi jak nadużywanie substancji, leki lub odrębny stan medyczny.40
Zaburzenia pożądania mogą być wtórne do nudy rutyną seksualną, czynników związanych ze stylem życia (np. kariera, dzieci), leków lub innych dysfunkcji seksualnych (np. ból lub zaburzenie orgazmu).41
Zaburzenia podniecenia seksualnego
Zaburzenie podniecenia seksualnego (FSAD) to utrzymująca się lub nawracająca niezdolność do osiągnięcia lub utrzymania wystarczającego podniecenia seksualnego, powodująca osobisty dyskomfort. Może przejawiać się jako brak subiektywnego podniecenia lub jako brak nawilżenia pochwy czy innych reakcji somatycznych.42
Zaburzenie podniecenia seksualnego u kobiet zostało podzielone na:43
- Zaburzenie poznawczego podniecenia kobiet (FCAD) – problemy z psychicznym podnieceniem
- Zaburzenie genitalnego podniecenia kobiet (FGAD) – problemy z fizycznym podnieceniem
Objawy zaburzenia podniecenia seksualnego to:917
- Zmniejszony popęd seksualny
- Niemyślenie o seksie
- Zmniejszone podniecenie podczas próby podjęcia aktywności seksualnej
- Brak podniecenia w odpowiedzi na intymny dotyk fizyczny
- Brak podniecenia w odpowiedzi na stymulację seksualną dowolnego rodzaju
- Rzadkie inicjowanie aktywności seksualnej z partnerem
- Zmniejszone lub stępione doznania w narządach płciowych
- Brak zwiększonego przepływu krwi do narządów płciowych podczas próby podniecenia
- Suchość pochwy podczas próby podniecenia
Obecnie leczenie pacjentek z zaburzeniami podniecenia jest ograniczone do stosowania komercyjnych środków nawilżających, choć witamina E i oleje mineralne są również opcjami. Atrofia moczowo-płciowa jest najczęstszą przyczyną zaburzeń podniecenia u kobiet w okresie pomenopauzalnym, a terapia zastępcza estrogenem, gdy jest odpowiednia, jest zwykle skuteczną terapią.41
Zaburzenia orgazmu
Zaburzenie orgazmu u kobiet charakteryzuje się utrzymującym się lub nawracającym zaburzeniem orgazmu, opóźnieniem orgazmu lub brakiem orgazmu po normalnej fazie podniecenia seksualnego przez 6 miesięcy, powodującym osobisty dyskomfort.4318
Kobiety z zaburzeniami orgazmu mogą mieć inne rodzaje dysfunkcji seksualnej (np. dyspareunia, dysfunkcja mięśni dna miednicy). Zaburzenia lękowe i depresja są również bardziej powszechne wśród kobiet z tym zaburzeniem.18
Częstość zgłaszanych problemów z orgazmem u kobiet waha się od 8% do 72%, przy czym około 10% kobiet nigdy nie doświadcza orgazmu w ciągu swojego życia.44
Anorgazmia może być całkiem podatna na terapię. Stan ten jest spowodowany brakiem doświadczenia seksualnego lub brakiem wystarczającej stymulacji i jest powszechny u kobiet, które nigdy nie doświadczyły orgazmu.41
Trudności z orgazmem mogą być całożyciowe (obecne od początku aktywności seksualnej) lub nabyte (pojawiające się po okresie braku dysfunkcji).20
Opóźnione lub mniej intensywne orgazmy mogą być związane ze zmniejszonym przepływem krwi do narządów płciowych i stępionymi doznaniami narządów płciowych występującymi naturalnie z wiekiem.20
Objawy zaburzenia orgazmu mogą obejmować:1011
- Brak orgazmu
- Trudności z osiągnięciem orgazmu
- Zmniejszoną intensywność orgazmów
- Potrzebę dłuższego czasu niż oczekiwano do osiągnięcia orgazmu
- Niesatysfakcjonujące orgazmy
Zaburzenia bólu seksualnego
W DSM-5 pochwica i dyspareunia są połączone w zaburzenie bólu genitalnego/penetracji. To zaburzenie bólu seksualnego definiuje się jako strach lub lęk, wyraźne napięcie lub napinanie mięśni brzucha i miednicy, lub rzeczywisty ból podczas penetracji pochwy, który jest uporczywy lub nawracający przez co najmniej sześć miesięcy.20
Kobiece zaburzenia bólu seksualnego narządów płciowych są złożone i najskuteczniej leczone za pomocą kompleksowego, multidyscyplinarnego podejścia, które uwzględnia przyczyniające się czynniki biopsychospołeczne.20
Ból seksualny z głębszą penetracją pochwy sugeruje możliwość komponentu mięśniowo-szkieletowego.20
Dyspareunię można podzielić na trzy rodzaje bólu: powierzchowny, pochwowy i głęboki. Dyspareunia powierzchowna występuje przy próbie penetracji, zwykle z powodu anatomicznych lub drażniących stanów lub pochwicy.41
Prowokowana westybuloodynia jest bardzo częstą przyczyną dyspareunii u młodszych kobiet. Szacowana częstość występowania westybuloodyni wynosi 12% w populacji ogólnej i 15% wśród pacjentek klinik ginekologicznych.44
Częste etiologie dyspareunii obejmują zespół moczowo-płciowy menopauzy, choroby dermatologiczne, infekcje (np. opryszczka narządów płciowych, drożdżyca) oraz widoczne lub niewidoczne zmiany.44
Zespół moczowo-płciowy menopauzy dotyka do 45% kobiet po menopauzie. Niezależnie od dyspareunii, dysfunkcja seksualna może rozwinąć się u kobiet z zespołem moczowo-płciowym menopauzy z powodu nawracających infekcji dróg moczowych (i wynikających z tego przerw w codziennym funkcjonowaniu), zmniejszonego libido oraz zaburzonych nastrojów i interakcji społecznych z powodu utraty snu wywołanej przez nokturię.44
Współwystępujące czynniki i komplikacje
Dysfunkcja seksualna kobiet często współwystępuje z innymi problemami zdrowotnymi i może prowadzić do komplikacji wpływających na jakość życia i relacje.2245
Wpływ na relacje i jakość życia
Dysfunkcja seksualna jest związana z negatywnymi skutkami, w tym złym obrazem siebie, niestabilnością nastroju, depresją i napiętymi relacjami z partnerami.4647
Funkcja seksualna jest ściśle skorelowana z ogólnym samopoczuciem i satysfakcją z relacji. Większość kobiet nadal uważa funkcję seksualną za ważną w miarę starzenia się. Jednak 45% kobiet w średnim wieku ma problemy seksualne, a 15% ma problem seksualny, który powoduje znaczny osobisty dyskomfort.34
Dysfunkcja seksualna negatywnie wpływa na jakość życia i zdrowie emocjonalne, niezależnie od wieku.19
Wpływ dysfunkcji seksualnej na jakość życia może obejmować:2248
- Zmniejszone poczucie własnej wartości i pewności siebie
- Poczucie nieadekwatności lub dysfunkcji
- Napięcia w relacjach i dystans emocjonalny między partnerami
- Unikanie bliskości i kontaktu fizycznego
- Frustracja, poczucie winy lub zawstydzenie
Wpływ leków na funkcje seksualne
Wiele leków może powodować dysfunkcję seksualną lub przyczyniać się do niej. Leki te obejmują:2540
- Leki antydepresyjne, szczególnie selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
- Leki przeciwdrgawkowe
- Leki przeciwpsychotyczne
- Leki na padaczkę
- Niektóre leki przeciwnowotworowe
- Leki na infekcje dróg moczowych
- Steroidy
- Leki na wysokie ciśnienie krwi
- Beta-blokery
- Tabletki antykoncepcyjne (zmiany hormonalne mogą wpływać na pożądanie)
Czynniki hormonalne i ich wpływ na dysfunkcję
Hormony odgrywają istotną rolę w regulacji funkcji seksualnych u kobiet. W miarę spadku poziomu estrogenu z powodu menopauzy lub naturalnego procesu starzenia się, wiele kobiet obserwuje zmiany w ich funkcjach seksualnych w miarę starzenia się, w tym zmniejszone nawilżenie pochwy i doznania seksualne.48
W związku z menopauzą, spadek estrogenu i testosteronu może zmniejszyć popęd seksualny, podniecenie i zainteresowanie seksem. Niski poziom estrogenu przyczynia się do atrofii sromu i pochwy (charakteryzującej się suchością, swędzeniem, podrażnieniem i zmniejszonym nawilżeniem pochwy), zmniejszonego przepływu krwi do pochwy i zdolności do podniecenia i orgazmu.26
Niedobór testosteronu może powodować utratę libido, czyli pożądania seksualnego u każdej osoby. U osób z żeńskimi narządami rozrodczymi inne czynniki przyczyniające się to zmiany hormonalne po porodzie, karmienie piersią i menopauza.49
Dysfunkcja seksualna a choroby przewlekłe
Poważna choroba, taka jak nowotwór, cukrzyca lub choroba serca, również może przyczynić się do dysfunkcji seksualnej.1
Choroby przewlekłe mogące wpływać na funkcje seksualne to:234
- Depresja, lęk i inne choroby psychiczne
- Choroby serca, cukrzyca, nowotwory
- Choroby kręgosłupa i mózgu, zwane neurologicznymi. Przykłady to uraz rdzenia kręgowego lub stwardnienie rozsiane
- Choroby ginekologiczne, w tym infekcje
Dysfunkcja seksualna jest częstym objawem u kobiet cierpiących na infekcje i stany urologiczne, takie jak śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego, nietrzymanie moczu, zaburzenia opróżniania pęcherza moczowego, choroby przenoszone drogą płciową i zapalenie narządów miednicy mniejszej. Fizjologiczne zaburzenia pochwy i macicy, takie jak szczeliny pochwowe i endometrioza, są związane z zaburzeniami bólu seksualnego.50
Operacje miednicy, choroby ośrodkowego układu nerwowego i urazy rdzenia kręgowego powodują dysfunkcję nerwów autonomicznych i są związane z zaburzeniami podniecenia i orgazmu.51
Dysfunkcja seksualna kobiet – podsumowanie progresji i objawów
Dysfunkcja seksualna kobiet jest powszechnym problemem medycznym, który może istotnie wpływać na jakość życia i relacje.1032
Jej objawy mogą obejmować zmniejszone pożądanie seksualne, trudności z podnieceniem, problemy z osiągnięciem orgazmu lub ból podczas stosunku. Dysfunkcja seksualna może być pierwotna (obecna od początku aktywności seksualnej) lub wtórna (nabyta po okresie normalnego funkcjonowania).5
Czynniki ryzyka i progresja dysfunkcji seksualnej są złożone i mogą obejmować:3421
- Zwiększający się wiek, menopauza (w tym przedwczesna niewydolność jajników)
- Okres poporodowy
- Operacje narządów płciowych, atrofia narządów płciowych
- Okaleczenie narządów płciowych, wykorzystywanie seksualne
- Czynniki psychologiczne, problemy w związku
- Alkohol, zaburzenia związane z używaniem substancji, palenie, otyłość
Najczęstszym typem dysfunkcji seksualnej u kobiet jest niskie pożądanie seksualne, choć często różne typy zaburzeń współwystępują ze sobą.3424
Prawidłowa funkcja seksualna wymaga współdziałania układów naczyniowego, neurologicznego, hormonalnego i psychologicznego. Zaburzenia w każdym z tych systemów mogą prowadzić do problemów z funkcjonowaniem seksualnym.26
Chociaż dysfunkcja seksualna może istotnie wpływać na jakość życia, przy odpowiednim wsparciu i leczeniu, wiele kobiet może zauważyć poprawę w swoich doświadczeniach seksualnych i intymnych relacjach.752
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.