Leki w grupie
„leki na wszawicę”

Leki na wszawicę to środki farmakologiczne stosowane w leczeniu infestacji pasożytniczej wywołanej przez wesz głowową (Pediculus humanus capitis), wesz łonową (Pediculus pubis) lub wesz odzieżową (Pediculus humanus corporis). Działają poprzez eliminację dorosłych osobników i larw pasożyta, najczęściej na drodze neurotoksyczności – zaburzają funkcjonowanie układu nerwowego owadów, prowadząc do ich paraliżu i śmierci.

Wśród najważniejszych substancji czynnych stosowanych w leczeniu wszawicy znajdują się: permetryna (Infectoscab, Permethrin, Pyrantel), malation (Prioderm), fenotryna (Itax), dimetikon (Hedrin, Nyda), izopropylowy mirystynian (Full Marks) oraz pyretryny z butotlenkiem piperonylu. W leczeniu stosuje się również iwermektynę, która jest podawana doustnie w przypadkach opornych na leczenie miejscowe.

Leki przeciwwszawicze dzielą się na kilka grup: neurotoksyczne pyretroidy (permetryna, fenotryna), fosforoorganiczne (malation), środki działające fizycznie (dimetikon, izopropylowy mirystynian) oraz leki doustne (iwermektyna). Środki działające fizycznie pokrywają pasożyty warstwą oleistą, blokując ich drogi oddechowe, natomiast neurotoksyczne zaburzają przewodnictwo w układzie nerwowym owadów.

Największą zaletą nowoczesnych preparatów przeciwwszawiczych jest ich wysoka skuteczność przy jednorazowej aplikacji oraz względne bezpieczeństwo stosowania. Preparaty nieinsektycydowe, działające na drodze fizycznej (np. dimetikon), nie wywołują oporności pasożytów i mogą być stosowane u dzieci powyżej 6. miesiąca życia oraz kobiet w ciąży.

Wśród potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem leków przeciwwszawiczych należy wymienić możliwość wystąpienia reakcji alergicznych, podrażnienia skóry i błon śluzowych, a także rozwój oporności pasożytów na substancje neurotoksyczne. Preparaty zawierające permetrynę i malation mogą wywoływać pieczenie, świąd i zaczerwienienie skóry. W przypadku iwermektyny stosowanej doustnie należy zachować szczególną ostrożność ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu nerwowego.