Leki w grupie
„leki blokujące receptory alfa-1”

Leki blokujące receptory alfa-1 (alfa-adrenolityki) to grupa leków działających poprzez selektywne blokowanie receptorów alfa-1-adrenergicznych. Ich działanie prowadzi do rozluźnienia mięśni gładkich naczyń krwionośnych oraz mięśni gładkich dróg moczowych, szczególnie w obrębie prostaty i szyi pęcherza moczowego. Główne mechanizmy działania polegają na rozszerzeniu naczyń krwionośnych, co skutkuje obniżeniem oporu obwodowego i spadkiem ciśnienia tętniczego, oraz na relaksacji mięśni gładkich w dolnych drogach moczowych, co ułatwia mikcję.

Do najważniejszych leków z tej grupy należą: doksazosyna (Doxar, Kamiren, Doxanorm), alfuzosyna (Alfuzostad, Dalfaz), tamsulosyna (Omnic, Fokusin, Ranlosin), terazosyna (Hytrin, Kornam) oraz sylodosyna (Silodyx, Urorec). W Polsce dostępne są również preparaty złożone, np. zawierające doksazosynę i dutasteryd (Duodart) stosowane w leczeniu łagodnego rozrostu prostaty.

Alfa-adrenolityki dzielą się na dwie główne podgrupy: nieselektywne (np. fentolamina, fenoksybenzamina) – blokujące zarówno receptory alfa-1, jak i alfa-2, oraz selektywne dla receptorów alfa-1 (wszystkie wymienione wcześniej leki). Selektywne alfa-1-adrenolityki można dodatkowo podzielić na leki o działaniu ogólnoustrojowym (doksazosyna, terazosyna) stosowane głównie w nadciśnieniu tętniczym oraz leki wykazujące selektywność narządową względem prostaty (tamsulosyna, alfuzosyna, sylodosyna) preferowane w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego.

Największą zaletą stosowania leków z tej grupy jest ich skuteczność w łagodzeniu objawów ze strony dolnych dróg moczowych u mężczyzn z łagodnym rozrostem prostaty. Poprawiają one przepływ moczu i zmniejszają objawy obstrukcyjne bez wpływu na wielkość gruczołu krokowego. W leczeniu nadciśnienia tętniczego wykazują korzystny profil metaboliczny – nie wpływają negatywnie na profil lipidowy i gospodarkę węglowodanową, a niektóre badania sugerują nawet poprawę wrażliwości na insulinę.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem alfa-adrenolityków obejmują przede wszystkim działania niepożądane związane z ich podstawowym mechanizmem działania – hipotensję ortostatyczną (nagły spadek ciśnienia przy zmianie pozycji ciała), która może prowadzić do zawrotów głowy i omdleń, szczególnie po pierwszej dawce leku („efekt pierwszej dawki”). Inne możliwe działania niepożądane to tachykardia odruchowa, bóle głowy, uczucie zmęczenia oraz objawy przekrwienia błon śluzowych nosa. W rzadkich przypadkach mogą powodować priapizm (przedłużającą się, bolesną erekcję). U pacjentów poddawanych operacji zaćmy istnieje ryzyko wystąpienia zespołu wiotkiej tęczówki, dlatego przed zabiegiem należy poinformować okulistę o przyjmowaniu tych leków.