zaparcie o charakterze czynnościowym
Wskazanie

Zaparcie o charakterze czynnościowym to przewlekłe zaburzenie pracy jelit, charakteryzujące się trudnością w wypróżnianiu, twardymi stolcami, uczuciem niepełnego opróżnienia odbytnicy oraz rzadkimi wypróżnieniami (mniej niż 3 razy w tygodniu). W przeciwieństwie do zaparć wtórnych, w zaparciu czynnościowym nie stwierdza się organicznej przyczyny dolegliwości. Diagnoza opiera się głównie na kryteriach rzymskich IV, po wykluczeniu innych przyczyn zaparć.

W leczeniu zaparć czynnościowych stosuje się podejście wielokierunkowe. Podstawą terapii jest modyfikacja stylu życia – zwiększenie podaży błonnika w diecie (do 25-30g dziennie), odpowiednie nawodnienie oraz regularna aktywność fizyczna. Gdy te metody są niewystarczające, wprowadza się farmakoterapię. W Polsce dostępne są różne grupy leków przeczyszczających: osmotyczne (Lactulosum, Duphalac, Forlax, Movicol), drażniące (Bisacodyl, Dulcobis, Bekunis), zmiękczające stolec (Laxol, Doxolax) oraz aktywatory kanałów chlorkowych (Constella – linaklotyd).

Nowszą grupą leków są prokinetyki, które przyspieszają pasaż jelitowy – w Polsce dostępny jest prukalopryd (Resolor), selektywny agonista receptorów serotoninowych 5-HT4. W przypadkach opornych na leczenie można rozważyć lubiproston (niedostępny w Polsce) lub metody endoskopowe jak biofeedback. Warto pamiętać o nowych opcjach terapeutycznych jak plekanatydy (Trulance) czy tenapanor, które jednak nie są jeszcze powszechnie dostępne w Polsce.

Największym wyzwaniem w leczeniu zaparć czynnościowych jest ich przewlekły charakter oraz trudność w osiągnięciu długotrwałej poprawy. Pacjenci często nadużywają leków przeczyszczających, co może prowadzić do tzw. zaparcia z nadużywania środków przeczyszczających. Kolejnym problemem jest zjawisko tachyfilaksji (zmniejszania się skuteczności leku przy długotrwałym stosowaniu), szczególnie przy stosowaniu leków drażniących. Trudność sprawia również różnicowanie zaparć czynnościowych od zespołu jelita drażliwego z dominującym zaparciem oraz od dyssynergii mięśni dna miednicy, co wymaga specjalistycznej diagnostyki anorektalnej.