nudności i wymioty wywoływane przez radioterapię
Wskazanie

Nudności i wymioty wywoływane przez radioterapię stanowią istotny problem dla pacjentów onkologicznych. Objawy te występują u około 40-80% chorych poddawanych napromienianiu, szczególnie przy radioterapii obejmującej obszar jamy brzusznej, miednicy lub przy napromienianiu całego ciała. Nasilenie dolegliwości zależy od objętości napromienianych tkanek, dawki promieniowania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.

W leczeniu nudności i wymiotów spowodowanych radioterapią stosuje się leki przeciwwymiotne z różnych grup. Podstawowe znaczenie mają antagoniści receptora 5-HT3 (setronony), takie jak Ondansetron (Zofran, Atossa, Ondansetron Bluefish), Graniesetron (Kytril, Graniseptin) oraz Palonosetron (Aloxi, Palonosetron Accord). W przypadkach opornych łączy się je z kortykosteroidami – Deksametazonem (Dexamethasone, Pabi-Dexamethason) oraz antagonistami receptora NK-1, takimi jak Aprepitant (Emend) czy Netupitant w połączeniu z palonosetronem (Akynzeo).

Przy mniej nasilonych objawach można stosować metoklopramid (Metoclopramidum, Metoclopramide Polpharma), tietylperazynę (Torecan) lub dimenhydrynat (Aviomarin). Coraz częściej w schematach leczenia uwzględnia się również olanzapinę (Zalasta, Zolafren, Olzapin), która wykazuje skuteczność w nudnościach opornych na standardowe leczenie.

Największe trudności w leczeniu nudności i wymiotów wywołanych radioterapią obejmują zjawisko nudności i wymiotów przewlekłych oraz antycypacyjnych. Te ostatnie pojawiają się przed planowanym zabiegiem radioterapii jako reakcja warunkowa i są trudne do opanowania za pomocą standardowych leków przeciwwymiotnych. Istotnym wyzwaniem jest również indywidualna zmienność odpowiedzi na leki oraz konieczność kontynuowania radioterapii pomimo utrzymujących się objawów, co może prowadzić do pogorszenia stanu odżywienia i jakości życia pacjentów.

Optymalne postępowanie wymaga indywidualizacji terapii, profilaktycznego podawania leków przeciwwymiotnych przed sesjami radioterapii oraz regularnej oceny skuteczności leczenia. W przypadkach opornych należy rozważyć włączenie terapii wspomagających, takich jak nawadnianie, suplementacja diety czy metody niefarmakologiczne (akupunktura, techniki relaksacyjne).