nadciśnienie oporne na leczenie
Wskazanie
Nadciśnienie oporne na leczenie (oporność na leczenie) definiuje się jako utrzymujące się wartości ciśnienia tętniczego ≥140/90 mmHg pomimo stosowania trzech leków hipotensyjnych (w tym diuretyku) w optymalnych dawkach. Jest to poważny problem kliniczny, dotykający około 10-15% wszystkich pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Oporne nadciśnienie wiąże się ze znacznie zwiększonym ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak udar mózgu, zawał serca czy niewydolność nerek.
W diagnostyce nadciśnienia opornego kluczowe jest wykluczenie przyczyn pseudooporności, takich jak nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjenta, nieodpowiedni pomiar ciśnienia (tzw. efekt „białego fartucha”) czy nieodpowiedni schemat leczenia. Należy również poszukiwać wtórnych przyczyn nadciśnienia, takich jak zwężenie tętnicy nerkowej, pierwotny hiperaldosteronizm, obturacyjny bezdech senny czy guz chromochłonny.
W farmakoterapii nadciśnienia opornego w Polsce stosuje się leki z różnych grup, często w kombinacjach. Najczęściej używane to: inhibitory konwertazy angiotensyny (np. Prestarium, Tritace, Enarenal), sartany (np. Lorista, Valsacor, Micardis), diuretyki (np. Indapen, Hydrochlorotiazyd, Torasemid), antagonisty wapnia (np. Amlozek, Norvasc, Agen), beta-blokery (np. Betaloc, Concor, Nebilet) oraz antagonisty aldosteronu (np. Spironol, Eplerenon). W przypadkach opornych dodaje się również alfa-blokery (np. Doxazosin) lub leki działające centralnie (np. Fiziotens).
Największe trudności w leczeniu nadciśnienia opornego obejmują identyfikację rzeczywistej oporności i jej przyczyn. Problemem jest także przestrzeganie zaleceń przez pacjenta – złożone schematy leczenia z wieloma tabletkami przyjmowanymi kilka razy dziennie obniżają compliance. Dlatego coraz częściej stosuje się preparaty złożone (np. Triplixam, Co-Prestarium, Valtricom). Dodatkowym wyzwaniem jest występowanie działań niepożądanych leków hipotensyjnych, które mogą prowadzić do przerywania terapii. W niektórych przypadkach konieczne jest rozważenie inwazyjnych metod leczenia, takich jak denerwacja tętnic nerkowych czy stymulacja baroreceptorów szyjnych.