Przeciwwskazania stosowania
żelatyna

Przeciwwskazania stosowania żelatyny. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Żelatyna w postaci zmodyfikowanej płynnej jest składnikiem produktów leczniczych takich jak Gelaspan czy Geloplasma, stosowanych jako roztwory do infuzji. Przeciwwskazania do stosowania żelatyny są istotnym elementem bezpieczeństwa terapii i wymagają dokładnej oceny stanu klinicznego pacjenta przed rozpoczęciem leczenia.^{1 2}

Nadwrażliwość na żelatynę i reakcje alergiczne

Nadwrażliwość na roztwory zawierające żelatynę stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania preparatów takich jak Gelaspan czy Geloplasma. Podobnie, nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w charakterystyce produktu leczniczego wyklucza możliwość zastosowania tych preparatów.^{3 4}

Szczególną uwagę należy zwrócić na nadwrażliwość na galaktozo-α-1,3-galaktozę (alfa-gal) lub znaną alergię na czerwone mięso (mięso ssaków) i podroby. U pacjentów z taką alergią stosowanie preparatów zawierających żelatynę jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych reakcji alergicznych.^{5 6}

Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej

Preparaty zawierające żelatynę są przeciwwskazane w stanach zaburzeń objętości i składu płynów ustrojowych, a dokładniej:

• Hiperwolemia – nadmierna objętość krwi krążącej, która może ulec pogorszeniu po podaniu dodatkowych płynów⁷
• Przewodnienie – nadmierna ilość płynów w organizmie, która może być pogłębiona przez infuzję roztworów zawierających żelatynę⁸
• Przewodnienie w przeważającym stopniu pozakomórkowe – przeciwwskazanie specyficzne dla preparatu Geloplasma⁹

^{10 11}

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Ostra zastoinowa niewydolność serca stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających żelatynę, takich jak Gelaspan. Podanie dodatkowej objętości płynów może pogorszyć stan pacjenta z niewydolnością serca, zwiększając obciążenie wstępne i następcze, co może prowadzić do nasilenia objawów zastoju.¹²

Zaburzenia elektrolitowe

Specyficzne przeciwwskazania dotyczące preparatu Geloplasma obejmują:

• Hiperkaliemia – podwyższone stężenie potasu we krwi, które może ulec dalszemu zwiększeniu po podaniu preparatu zawierającego potas (Geloplasma zawiera 5 mmol/l potasu)^{13 14}
• Zasadowica metaboliczna – zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, które może być nasilone przez składniki preparatu Geloplasma, w szczególności mleczan sodu^{15 16}

¹⁷

Przeciwwskazania w okresie ciąży

W przypadku preparatu Geloplasma istnieje specyficzne przeciwwskazanie dotyczące stosowania w końcowym okresie ciąży, szczególnie podczas porodu. Stosowanie tego preparatu w tym czasie może wiązać się z potencjalnym ryzykiem dla matki i dziecka.¹⁸

Porównanie przeciwwskazań produktów zawierających żelatynę

Skład preparatów żelatynowych a przeciwwskazania

Różnice w przeciwwskazaniach między preparatami Gelaspan i Geloplasma wynikają częściowo z ich składu elektrolitowego:

• Gelaspan zawiera sód (151 mmol/l), chlorki (103 mmol/l), potas (4 mmol/l), wapń (1 mmol/l), magnez (1 mmol/l) i octany (24 mmol/l)¹⁹
• Geloplasma zawiera sód (150 mmol/l), potas (5 mmol/l), magnez (1,5 mmol/l), chlorek (100 mmol/l) i mleczan (30 mmol/l)²⁰

^{21 22}

Obecność mleczanu w preparacie Geloplasma uzasadnia przeciwwskazanie do stosowania w zasadowicy metabolicznej, natomiast nieco wyższa zawartość potasu (5 mmol/l w porównaniu do 4 mmol/l w Gelaspanie) tłumaczy przeciwwskazanie dotyczące hiperkaliemii.²³

Warto zauważyć, że koncentracja żelatyny różni się między preparatami – Gelaspan zawiera 40 g żelatyny w 1000 ml roztworu, podczas gdy Geloplasma zawiera 30 g żelatyny w 1000 ml (3 g/100 ml).^{24 25}