Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sodowy D-pantotenian

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania pantotenian sodu w kontekście leczniczym

Pantotenian sodu (sodowy D-pantotenian) to substancja czynna będąca formą kwasu pantotenowego (witaminy B5), która występuje m.in. w produkcie leczniczym Vita Buerlecithin. Ze względu na specyficzną postać farmaceutyczną oraz skład tego preparatu, stosowanie pantotenian sodu wymaga uwzględnienia szeregu środków ostrożności, szczególnie związanych z zawartością substancji pomocniczych i innymi składnikami leku.¹

Skład produktu zawierającego pantotenian sodu

Produkt Vita Buerlecithin, w którym pantotenian sodu występuje jako składnik aktywny, zawiera 20 mg pantotenian sodu w 100 ml płynu doustnego. Oprócz tej substancji, preparat zawiera również inne składniki aktywne: lecytynę sojową (10,4 g/100 ml), witaminę B2 w postaci soli sodowej fosforanu ryboflawiny (4,8 mg/100 ml), witaminę B6 w postaci chlorowodorku pirydoksyny (3,5 mg/100 ml), witaminę B12 – cyjanokobalaminę (2,5 μg/100 ml) oraz amid kwasu nikotynowego (35 mg/100 ml).²

Ostrzeżenia względem substancji pomocniczych w produktach z pantotenianem sodu

Ordynując preparat zawierający pantotenian sodu, należy zwrócić szczególną uwagę na zawartość substancji pomocniczych, które mogą wywoływać działania niepożądane u określonych grup pacjentów:³

Etanol jako substancja pomocnicza

Preparaty z pantotenianem sodu mogą zawierać znaczące ilości etanolu. Vita Buerlecithin zawiera 13,4% m/m etanolu, co oznacza, że jednorazowa dawka 20 ml wprowadza do organizmu około 2,7 g etanolu.⁴

Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku podawania preparatu z pantotenianem sodu dzieciom oraz pacjentom z grup ryzyka. Dawka 40 ml tego produktu podana dziecku w wieku 12 lat o masie ciała 30 kg spowoduje narażenie na etanol wynoszące 180 mg/kg mc., co może podnieść stężenie alkoholu we krwi o około 30 mg/100 ml. U dorosłego pacjenta o masie ciała 70 kg ta sama dawka skutkuje narażeniem 77 mg/kg mc. i zwiększeniem stężenia alkoholu we krwi o około 13 mg/100 ml.⁵

Dla porównania, spożycie przez osobę dorosłą kieliszka wina lub 500 ml piwa prowadzi do stężenia alkoholu we krwi około 50 mg/100 ml. Istotne jest uwzględnienie ryzyka kumulacji etanolu przy jednoczesnym podawaniu innych leków zawierających etanol lub glikol propylenowy, co może nasilić działania niepożądane.⁶

Węglowodany w preparatach z pantotenianem sodu

Produkty z pantotenianem sodu często zawierają znaczące ilości węglowodanów. Dawka dobowa preparatu Vita Buerlecithin (60 ml) zawiera 5 g węglowodanów, co odpowiada 0,42 jednostki chlebowej. Pojedyncza dawka 20 ml zawiera 8,5 mg cukru inwertowanego.⁷

Przeciwwskazaniem do stosowania tego typu preparatów są rzadkie dziedziczne zaburzenia związane z nietolerancją fruktozy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedobór sacharazy-izomaltazy.⁸

Barwniki i substancje konserwujące w preparatach z pantotenianem sodu

Preparaty zawierające pantotenian sodu mogą zawierać barwniki i konserwanty mogące wywoływać reakcje alergiczne. W przypadku produktu Vita Buerlecithin należy zwrócić uwagę na zawartość:⁹

• Czerwieni koszenilowej (E 124) – 11 mg w 20 ml, która może powodować reakcje alergiczne¹⁰
• Alkoholu benzylowego (E 1519) – 4,25 mg w 20 ml, który może powodować reakcje alergiczne i wymaga ostrożności szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek ze względu na ryzyko kumulacji toksyczności (kwasica metaboliczna)¹¹
• Siarczynów (E 220) – w śladowych ilościach, które rzadko mogą powodować ciężkie reakcje nadwrażliwości i skurcz oskrzeli¹²

Zawartość sodu w preparatach z pantotenianem sodu

Preparaty zawierające pantotenian sodu mogą dostarczać znaczące ilości sodu, co należy uwzględnić u pacjentów na diecie niskosodowej. Vita Buerlecithin zawiera 48 mg sodu na 20 ml płynu, co odpowiada 2,4% zalecanej przez WHO maksymalnej dobowej dawki sodu u osób dorosłych wynoszącej 2 g.¹³

Alergie na składniki produktu z pantotenianem sodu

Przy stosowaniu pantotenian sodu w preparatach zawierających lecytynę sojową, jak Vita Buerlecithin, należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia reakcji alergicznych u osób uczulonych na soję.¹⁴

Dopuszczalne zmiany właściwości produktu

Ze względu na zawartość składników pochodzenia naturalnego w preparatach z pantotenianem sodu, mogą wystąpić niewielkie zmiany wyglądu, smaku i konsystencji produktu, które są dopuszczalne i nie wpływają na jego jakość.¹⁵