Wskazania do stosowania
Prawoślaz lekarski

Prawoślaz lekarski (Althaea officinalis L.) jest rośliną leczniczą wykorzystywaną głównie w formie syropów zawierających macerat z korzenia, który wykazuje działanie osłaniające i nawilżające błony śluzowe jamy ustnej i gardła. Preparaty te są szczególnie wskazane w leczeniu podrażnień błony śluzowej, suchym kaszlu oraz chrypce towarzyszącej stanom zapalnym górnych dróg oddechowych. Zawarte w korzeniu polisacharydy tworzą ochronną warstwę na błonie śluzowej, co zmniejsza odruch kaszlowy i łagodzi dolegliwości. Na rynku dostępne są syropy o różnej zawartości maceratu, np. Alte forte z miodem zawiera 36 g maceratu (9 g korzenia, DER 9:54) na 100 g syropu, a Syrop prawoślazowy Alte Forte 36,6 g maceratu (6 g korzenia, DER 6:36) na 100 g syropu, co pozwala na indywidualizację terapii w zależności od nasilenia objawów.

Wskazania do stosowania prawoślazu lekarskiego

Prawoślaz lekarski (Althaea officinalis L.) jest rośliną leczniczą, której korzeń wykorzystywany jest w tradycyjnej medycynie od wielu lat. Substancje czynne zawarte w korzeniu prawoślazu wykazują działanie łagodzące i osłaniające błony śluzowe jamy ustnej i gardła. Preparaty z prawoślazem dostępne są głównie w postaci syropów o różnych stężeniach substancji czynnej.1

Podstawowe wskazania terapeutyczne

Prawoślaz lekarski stosowany jest przede wszystkim jako środek łagodzący objawy podrażnień błony śluzowej jamy ustnej i gardła oraz związany z tym suchy kaszel.2 3 Preparaty z prawoślazem mogą być zalecane pacjentom jako środek pomocniczy w następujących stanach:

  • Objawy stanów zapalnych jamy ustnej i gardła4 5
  • Chrypka związana ze stanami zapalnymi6
  • Kaszel, w szczególności suchy, drażniący7
  • Podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej i gardła8

Zastosowanie w przebiegu przeziębienia

Prawoślaz lekarski jest szczególnie polecany pacjentom z objawami przeziębienia, którym towarzyszy kaszel i podrażnienie gardła. W przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych preparaty z prawoślazem mogą łagodzić objawy takie jak chrypka i kaszel wynikające z podrażnienia błony śluzowej gardła.9 10

Zastosowanie w suchym kaszlu

Preparaty zawierające macerat z korzenia prawoślazu znajdują szczególne zastosowanie w leczeniu suchego kaszlu, który jest wynikiem podrażnienia błony śluzowej gardła. Dzięki właściwościom osłaniającym i nawilżającym, preparaty te tworzą ochronną warstwę na błonie śluzowej, zmniejszając odczucie podrażnienia i częstotliwość odruchu kaszlowego.11 12

Dostępne preparaty z prawoślazem

Na rynku farmaceutycznym dostępnych jest kilka preparatów zawierających korzeń prawoślazu lekarskiego w postaci maceratu. Różnią się one zawartością substancji czynnej oraz dodatkowymi składnikami, co może mieć znaczenie przy doborze odpowiedniego preparatu dla pacjenta.

Porównanie stężeń substancji czynnej

Nazwa preparatu Zawartość maceratu Ilość korzenia prawoślazu Ekstrakcja Zawartość etanolu
Alte forte z miodem 36 g/100 g syropu 9 g (DER 9:54) Mieszanina wody i etanolu z dodatkiem benzoesanu sodu (71,7:1,5:0,3) Poniżej 0,5% (v/v)
Rubital 26,6 g/100 g syropu 2 g (DER 1:20) Woda z etanolem (39 + 1) Nie więcej niż 0,7% (m/m) (0,92% v/v)
Rubital Forte 26,6 g/100 g syropu 9 g (DER 9:40) Mieszanina wody i etanolu z dodatkiem benzoesanu sodu (46,7:1:0,3) Poniżej 0,5% (v/v)
Syrop prawoślazowy Alte 36 g/100 g syropu 5 g (DER 5:36) Woda z etanolem (47,9:1) Nie więcej niż 0,8% m/m (1,0% v/v)
Syrop prawoślazowy Alte Forte 36,6 g/100 g syropu 6 g (DER 6:36) Mieszanina wody i etanolu (47,9:1) Nie więcej niż 1,0% (v/v)

Podane w tabeli preparaty zawierają macerat z korzenia prawoślazu w różnych stężeniach, co pozwala na dobranie odpowiedniego leku w zależności od nasilenia objawów i indywidualnych potrzeb pacjenta.13 14 15 16 17

Sytuacje kliniczne do zastosowania prawoślazu

Prawoślaz lekarski, jako tradycyjny produkt leczniczy roślinny, może być zalecany pacjentom w różnych sytuacjach klinicznych, w których występują podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej i gardła.

Stany zapalenia jamy ustnej i gardła

Preparaty z prawoślazem lekarskim można polecić pacjentom z objawami zapalenia jamy ustnej i gardła takimi jak ból, pieczenie czy uczucie suchości. Substancje śluzowe zawarte w korzeniu prawoślazu tworzą warstwę ochronną na błonie śluzowej, łagodząc dolegliwości.18 19

Farmakologiczne działanie prawoślazu w kaszlu

Prawoślaz lekarski jest szczególnie wskazany w leczeniu suchego, drażniącego kaszlu. Maceraty z korzenia prawoślazu zawierają polisacharydy o właściwościach śluzowych, które pokrywają błonę śluzową gardła warstwą ochronną, zmniejszając podrażnienie receptorów kaszlowych i łagodząc odruch kaszlowy.20 21

Zastosowanie u pacjentów z chrypką

Chrypka, jako jeden z objawów podrażnienia lub stanu zapalnego krtani i strun głosowych, może być łagodzona preparatami zawierającymi prawoślaz. Śluzowe substancje z korzenia prawoślazu nawilżają błonę śluzową gardła i krtani, zmniejszając uczucie suchości i chrypkę.22 23

Praktyczne zalecenia do stosowania

Przy zalecaniu preparatów z prawoślazem lekarskim należy wziąć pod uwagę kilka istotnych czynników, które mogą wpływać na skuteczność terapii i komfort pacjenta.

Wybór odpowiedniego preparatu

Wybierając preparat z prawoślazem dla konkretnego pacjenta, należy uwzględnić koncentrację maceratu z korzenia prawoślazu oraz skład pomocniczy preparatu. W przypadku nasilonych objawów można rozważyć preparaty z wyższą zawartością substancji czynnej, takie jak Alte forte z miodem (36 g maceratu z 9 g korzenia prawoślazu na 100 g syropu) czy Syrop prawoślazowy Alte Forte (36,6 g maceratu z 6 g korzenia prawoślazu na 100 g syropu).24 25

Łączenie z innymi metodami terapeutycznymi

Preparaty z prawoślazem lekarskim mogą być stosowane jako uzupełnienie innych metod leczenia stanów zapalnych jamy ustnej i gardła. Mogą być łączone z lekami przeciwzapalnymi, przeciwbólowymi czy przeciwgorączkowymi, w zależności od objawów towarzyszących i stanu klinicznego pacjenta.26 27

Charakterystyka postaci farmaceutycznej

Preparaty z prawoślazem lekarskim są dostępne głównie w postaci syropów o różnych właściwościach organoleptycznych. Na przykład Rubital Forte jest syropem barwy od purpurowej do purpurowo-brunatnej o charakterystycznym zapachu i smaku, mogącym zawierać delikatny osad.28 Z kolei Syrop prawoślazowy Alte to lepka, przezroczysta lub słabo opalizująca ciecz barwy żółtawej, o charakterystycznym zapachu i smaku.29 Warto poinformować o tym pacjenta, aby uniknąć ewentualnych wątpliwości co do jakości preparatu.

Zastosowanie u pacjentów z infekcjami górnych dróg oddechowych

U pacjentów z infekcjami górnych dróg oddechowych, którym towarzyszy kaszel i podrażnienie gardła, prawoślaz lekarski może być stosowany jako środek łagodzący te objawy. Działanie osłaniające prawoślazu zmniejsza podrażnienie błony śluzowej, a tym samym łagodzi kaszel i dyskomfort w gardle.30 31

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl