Przedawkowanie
Mietlica biaława

Przedawkowanie mietlicy białawej w preparatach alergenowych

Mietlica biaława (Agrostis alba) jest jednym z alergenów wchodzących w skład mieszanki alergenowej pyłków traw stosowanej w imunoterapii swoistej, np. w preparacie Perosall T13. W przypadku przedawkowania preparatów zawierających alergeny mietlicy białawej i innych traw, istnieje ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych, które mogą stanowić zagrożenie dla życia pacjenta.¹

Mechanizm przedawkowania i jego konsekwencje

Przedawkowanie preparatu Perosall T13, zawierającego ekstrakt alergenu mietlicy białawej jako jeden z komponentów mieszanki pyłków traw, prowadzi do nadmiernej ekspozycji organizmu na alergeny. W wyniku tego dochodzi do nasilonej reakcji immunologicznej, która może objawiać się zarówno lokalnymi, jak i ogólnoustrojowymi objawami niepożądanymi o różnym stopniu nasilenia. W najcięższych przypadkach może rozwinąć się wstrząs anafilaktyczny, będący stanem bezpośredniego zagrożenia życia.²

Należy pamiętać, że preparat Perosall T13 zawierający mietlicę białawą występuje w różnych stężeniach wyrażonych w jednostkach standaryzowanych (JS): stężenie „0” – 1 JS/ml, stężenie „1” – 10 JS/ml, stężenie „2” – 100 JS/ml, stężenie „3” – 1000 JS/ml, stężenie „4” – 5000 JS/ml (zarówno dla leczenia podstawowego, jak i podtrzymującego). Zwiększanie dawki powinno odbywać się stopniowo, zgodnie z zaleconym schematem, a każde przekroczenie zalecanej dawki może prowadzić do przedawkowania.³

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie preparatu zawierającego mietlicę białawą może prowadzić do wystąpienia szerokiego spektrum objawów niepożądanych, które możemy podzielić na reakcje miejscowe i ogólnoustrojowe. W szczególnie ciężkich przypadkach może dojść do rozwoju wstrząsu anafilaktycznego, który jest stanem zagrażającym życiu.⁴

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania preparatu zawierającego mietlicę białawą, niezbędne jest natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego, dostosowanego do ciężkości objawów. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość rozwoju reakcji anafilaktycznej.⁵

Postępowanie w reakcjach miejscowych

• Przerwanie dalszego podawania preparatu – natychmiastowe zaprzestanie aplikacji Perosall T13
• Monitorowanie pacjenta – obserwacja pod kątem progresji objawów do reakcji ogólnoustrojowych
• Leki przeciwhistaminowe – w przypadku świądu i obrzęku błony śluzowej jamy ustnej
• Leki miejscowo działające – preparaty łagodzące podrażnienie błony śluzowej

⁶

Postępowanie w reakcjach ogólnoustrojowych

• Natychmiastowe przerwanie immunoterapii
• Pozycja pacjenta – w przypadku hipotensji – pozycja leżąca z uniesionymi kończynami dolnymi
• Farmakoterapia:
  • Adrenalina – lek pierwszego wyboru w ciężkich reakcjach, podawana domięśniowo w dawce 0,01 mg/kg masy ciała (maksymalnie 0,5 mg)
  • Leki przeciwhistaminowe (H1 i H2) – dożylnie
  • Kortykosteroidy – dożylnie (np. hydrokortyzon, metyloprednizolon)
  • Beta-2-mimetyki – w przypadku skurczu oskrzeli
  • Płynoterapia – w przypadku hipotonii
• Monitorowanie parametrów życiowych – ciśnienie tętnicze, puls, saturacja, częstość oddechów

⁷

Postępowanie w wstrząsie anafilaktycznym

1. Natychmiastowe podanie adrenaliny – domięśniowo w przednio-boczną powierzchnię uda
2. Wezwanie zespołu reanimacyjnego
3. Udrożnienie dróg oddechowych – w razie potrzeby intubacja dotchawicza
4. Tlenoterapia – 100% tlen podawany przez maskę z rezerwuarem
5. Dostęp dożylny i intensywna płynoterapia – krystaloidy w bolusie 20 ml/kg masy ciała
6. Leki wspomagające:
   • Adrenalina – wlew dożylny w przypadku braku odpowiedzi na podanie domięśniowe
   • Wazopresory – w przypadku opornej hipotensji (noradrenalina, wazopresyna)
   • Glikokortykosteroidy – wysokie dawki dożylnie
   • Leki przeciwhistaminowe – dożylnie
7. Monitorowanie funkcji życiowych – ciągłe monitorowanie EKG, ciśnienia tętniczego, saturacji
8. W przypadku zatrzymania krążenia – standardowe procedury resuscytacyjne

⁸

Zapobieganie przedawkowaniu

Ze względu na poważne zagrożenia związane z przedawkowaniem preparatów zawierających mieszankę alergenów pyłków traw z mietlicą białawą, niezwykle istotne jest przestrzeganie następujących zasad:⁹

• Ścisłe przestrzeganie schematu dawkowania preparatu Perosall T13 ustalonego przez lekarza alergologa
• Stopniowe zwiększanie dawki od niższych stężeń (stężenie „0” – 1 JS/ml, stężenie „1” – 10 JS/ml) do wyższych (stężenie „4” – 5000 JS/ml), zgodnie z protokołem
• Prawidłowe dawkowanie roztworu do stosowania podjęzykowego, z zachowaniem precyzji odmierzania
• Nadzór medyczny podczas podawania pierwszych dawek oraz przy zwiększaniu stężenia preparatu
• Edukacja pacjenta w zakresie prawidłowego stosowania leku oraz rozpoznawania wczesnych objawów przedawkowania
• Wyposażenie gabinetu w zestaw przeciwwstrząsowy zawierający niezbędne leki i sprzęt do leczenia reakcji anafilaktycznej

¹⁰

Modyfikacja dawkowania po wystąpieniu objawów przedawkowania

W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania preparatu Perosall T13 zawierającego mietlicę białawą, niezbędna jest modyfikacja dalszego schematu immunoterapii:¹¹

• Po reakcji miejscowej łagodnej – możliwe kontynuowanie leczenia z tą samą dawką lub czasową redukcją dawki o jeden poziom
• Po reakcji miejscowej nasilonej – redukcja dawki o jeden poziom stężenia (np. z 4 – 5000 JS/ml do 3 – 1000 JS/ml)
• Po reakcji ogólnoustrojowej łagodnej – redukcja dawki o dwa poziomy stężenia lub czasowe przerwanie terapii z ponownym rozpoczęciem od niższych stężeń
• Po reakcji ogólnoustrojowej umiarkowanej do ciężkiej – konieczne przerwanie terapii i ponowna ocena korzyści/ryzyka kontynuacji immunoterapii
• Po wstrząsie anafilaktycznym – bezwzględne przeciwwskazanie do kontynuacji immunoterapii tym samym preparatem

¹²