Właściwości farmakokinetyczne
Fenofibrat

Właściwości farmakokinetyczne fenofibratu

Fenofibrat jest substancją czynną o unikalnych właściwościach farmakokinetycznych, które w znacznym stopniu wpływają na jego skuteczność terapeutyczną. Poniższa charakterystyka przedstawia szczegółowy opis procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji fenofibratu w organizmie.¹

Wchłanianie

Proces wchłaniania fenofibratu charakteryzuje się kilkoma istotnymi cechami, które wpływają na jego biodostępność. Fenofibrat podany na czczo wchłania się z przewodu pokarmowego w różnym stopniu i ogólnie słabo. Wchłanianie znacząco zwiększa się, gdy lek jest przyjmowany podczas posiłku – o około 35% w porównaniu do przyjmowania na czczo.^{1 2}

Po doustnym podaniu fenofibratu maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po 4-5 godzinach. Podczas długotrwałego stosowania stężenie w osoczu utrzymuje się na stałym poziomie u poszczególnych pacjentów.^{3 4}

Istotnym czynnikiem wpływającym na wchłanianie fenofibratu jest jego postać farmaceutyczna. Wchłanianie fenofibratu mikronizowanego jest o około 50% większe niż fenofibratu niemikronizowanego – 200 mg fenofibratu mikronizowanego odpowiada 300 mg substancji niemikronizowanej.¹

Niektóre nowoczesne postaci leku, jak np. Lipanthyl NT 145 zawierający nanocząsteczki fenofibratu, charakteryzują się zmienionymi parametrami wchłaniania. W tej formulacji maksymalne stężenie osiągane jest szybciej – po 2-4 godzinach, a co szczególnie istotne, wchłanianie jest niezależne od przyjmowanego pokarmu.⁵

Dystrybucja

Fenofibrat we krwi ulega natychmiastowej hydrolizie do kwasu fenofibrynowego, który jest aktywnym metabolitem odpowiedzialnym za działanie terapeutyczne. Maksymalne stężenie kwasu fenofibrynowego w osoczu, wynoszące od 5 do 10 μg/ml, obserwowane jest 6-8 godzin po podaniu 300 mg fenofibratu niemikronizowanego lub 200 mg fenofibratu mikronizowanego.¹

Charakterystyczną cechą kwasu fenofibrynowego jest bardzo silne wiązanie z albuminami osocza – ponad 99%.^{3 6}

Kwas fenofibrynowy dobrze przenika do tkanek, wykazując zróżnicowaną dystrybucję w organizmie. Stężenie kwasu fenofibrynowego w komórkach wątroby, nerek i jelit jest większe niż w osoczu krwi. Natomiast w komórkach płuc, serca, jąder, śledziony oraz skóry stężenie jest mniejsze niż w osoczu. Warto zaznaczyć, że kwas fenofibrynowy nie przenika do komórek mózgu ani oczu.¹

Współczynnik objętości dystrybucji kwasu fenofibrynowego wynosi 0,9 l/kg.¹

Metabolizm

Fenofibrat jest prolekiem, czyli farmakologicznie nieaktywnym prekursorem, który w organizmie ulega przekształceniu do postaci aktywnej. Po przyjęciu doustnym fenofibrat jest szybko hydrolizowany przez esterazy do czynnego metabolitu – kwasu fenofibrynowego. Co istotne, w osoczu nie stwierdza się obecności niezmienionego fenofibratu.^{3 7}

Warto podkreślić, że fenofibrat nie jest substratem dla enzymu CYP3A4 z rodziny cytochromu P450 i nie podlega wątrobowemu metabolizmowi mikrosomalnemu.^{5 8}

Niewielkie ilości kwasu fenofibrynowego są dalej redukowane do pochodnej benzhydrolu.¹

Eliminacja

Fenofibrat jest wydalany głównie z moczem, przy czym całkowita eliminacja następuje w ciągu 6 dni.^{7 9}

Około 60% podanej dawki fenofibratu wydala się w moczu w ciągu pierwszych dwóch dni w postaci glukuronianów. Pozostała część, również w postaci glukuronianów, jest wydalana z kałem.^{1 10}

Okres półtrwania kwasu fenofibrynowego w osoczu wynosi około 20 godzin.^{3 11}

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek okres półtrwania fenofibratu ulega znacznemu wydłużeniu.¹ Jednakże u pacjentów w podeszłym wieku klirens osoczowy kwasu fenofibrynowego pozostaje niezmieniony.^{2 12}

Warto podkreślić, że badania kinetyczne wykazały brak kumulacji leku zarówno po podaniu jednorazowym, jak i po podaniu wielokrotnym.^{7 9}

Hemodializa nie powoduje usunięcia kwasu fenofibrynowego z organizmu.^{3 13}

Porównanie różnych postaci fenofibratu

W praktyce klinicznej dostępne są różne postaci fenofibratu, które charakteryzują się odmiennymi właściwościami farmakokinetycznymi:

• Fenofibrat mikronizowany (np. w preparatach Lipanthyl 200M, Biofibrat 200 mg) – charakteryzuje się zwiększoną biodostępnością w porównaniu z postacią niemikronizowaną.¹
• Fenofibrat w postaci tabletek powlekanych (np. Lipanthyl Supra 160, Grofibrat S) – wykazuje zwiększoną biodostępność w porównaniu z postacią fenofibratu mikronizowanego w kapsułkach.^{6 12}
• Fenofibrat w postaci nanocząsteczek (np. Lipanthyl NT 145) – charakteryzuje się szybszym osiąganiem stężenia maksymalnego (2-4 godziny) oraz niezależnością wchłaniania od pokarmu.⁵

^{5 6 9}