Wskazania do stosowania
Czynnik IX

Wskazania do stosowania czynnika IX – wprowadzenie

Czynnik IX krzepnięcia krwi jest glikoproteiną jednołańcuchową o masie cząsteczkowej około 68 kDa, która w naturalnych warunkach jest syntetyzowana w wątrobie. Jest on istotnym elementem kaskady krzepnięcia, uczestnicząc w tzw. wewnątrzpochodnym torze krzepnięcia krwi. Niedobór czynnika IX prowadzi do hemofilii B, zwanej także chorobą Christmasa, która jest drugą co do częstości występowania hemofilią dziedziczoną w sposób recesywny sprzężony z chromosomem X. Szacuje się, że występuje ona z częstością około 1 na 30 000 męskich urodzeń.¹

Hemofilia B jako główne wskazanie do stosowania czynnika IX

Podstawowym wskazaniem do stosowania preparatów zawierających czynnik IX jest leczenie i zapobieganie krwawieniom u pacjentów z hemofilią B, czyli wrodzonym niedoborem czynnika IX. Dostępne na rynku preparaty, takie jak Betafact (250 IU, 500 IU, 1000 IU) czy Immunine 600 IU, są przeznaczone do leczenia substytucyjnego u pacjentów z tym zaburzeniem krzepnięcia.^{2 3}

Leczenie krwawień w hemofilii B

Pacjenci z hemofilią B wymagają podawania czynnika IX w przypadku aktywnych krwawień. Preparaty czynnika IX umożliwiają uzyskanie hemostazy poprzez dostarczenie brakującego czynnika krzepnięcia. Betafact, dostępny w dawkach 250 IU, 500 IU i 1000 IU, jest jednym z leków stosowanych w leczeniu ostrych epizodów krwawienia u pacjentów z hemofilią B. Po rekonstytucji każdy z tych preparatów zawiera roztwór o stężeniu czynnika IX wynoszącym 50 j.m./ml.⁴

Immunine 600 IU jest również wskazany do leczenia aktywnych krwawień u pacjentów z hemofilią B. Po rekonstytucji w 5 ml wody do wstrzykiwań, 1 ml roztworu Immunine 600 IU zawiera w przybliżeniu 120 j.m./ml ludzkiego IX czynnika krzepnięcia.⁵

Profilaktyka krwawień w hemofilii B

Równie istotnym wskazaniem do stosowania czynnika IX jest profilaktyka krwawień u pacjentów z hemofilią B. Regularne podawanie preparatów czynnika IX pozwala na utrzymanie minimalnego poziomu tego czynnika we krwi, co zapobiega spontanicznym krwawieniom, szczególnie do stawów i mięśni. Profilaktyka jest szczególnie ważna u pacjentów z ciężką postacią hemofilii B, u których poziom czynnika IX wynosi poniżej 1% normy.^{6 7}

Ograniczenia wiekowe w stosowaniu czynnika IX

Należy zwrócić uwagę na ograniczenia wiekowe w stosowaniu niektórych preparatów czynnika IX. Na przykład, Immunine jest wskazany do stosowania we wszystkich grupach wiekowych, od dzieci w wieku powyżej 6 lat do osób dorosłych. Ze względu na brak wystarczających danych, nie zaleca się stosowania preparatu Immunine u dzieci poniżej 6 roku życia.⁸

Hemofilia B powikłana obecnością inhibitora czynnika IX

U niektórych pacjentów z hemofilią B, szczególnie po wielokrotnych ekspozycjach na preparaty czynnika IX, może dojść do wytworzenia przeciwciał przeciwko czynnikowi IX, zwanych inhibitorami. W takich przypadkach standardowe leczenie substytucyjne preparatami czynnika IX może być nieskuteczne.⁹

Leczenie pacjentów z inhibitorem czynnika IX

W przypadku pacjentów z hemofilią B powikłaną obecnością inhibitora czynnika IX, zaleca się stosowanie preparatów omijających inhibitor, takich jak Feiba NF. Lek ten zawiera zespół czynników krzepnięcia przeciw inhibitorowi czynnika VIII, ale jest również skuteczny w przypadku inhibitorów czynnika IX.¹⁰

Feiba NF jest dostępna w różnych dawkach (500 j., 1000 j., 2500 j.), co umożliwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta. Preparat zawiera zespół czynników krzepnięcia, w tym czynniki II, IX i X głównie w postaci nieaktywowanej oraz aktywowany czynnik VII.¹¹

Profilaktyka krwawień u pacjentów z inhibitorem czynnika IX

Podobnie jak w przypadku pacjentów bez inhibitorów, profilaktyka krwawień jest również istotnym wskazaniem do stosowania czynnika IX u pacjentów z inhibitorem. W takich przypadkach preparat Feiba NF może być stosowany profilaktycznie w celu zapobiegania epizodom krwawienia.¹²

Stosowanie czynnika IX u pacjentów z nabytymi inhibitorami

Inhibitory czynników krzepnięcia mogą pojawić się również u osób niechorujących na hemofilię. W takich przypadkach mówimy o nabytych inhibitorach czynników VIII, IX lub XI. Są to rzadkie, ale poważne zaburzenia krzepnięcia, które mogą prowadzić do ciężkich krwawień.¹³

Leczenie krwawień u pacjentów z nabytymi inhibitorami

Leczenie i zapobieganie krwawieniom u osób niecierpiących na hemofilię, lecz posiadających nabyte inhibitory czynników VIII, IX i XI, jest również wskazaniem do stosowania preparatu Feiba NF. Mechanizm działania tego leku, polegający na dostarczeniu zespołu czynników krzepnięcia, umożliwia ominięcie blokady wywołanej przez inhibitory.¹⁴

Inne wskazania do stosowania czynnika IX

Terapia skojarzona w eliminacji inhibitora czynnika VIII

Warto zauważyć, że Feiba NF jest także stosowany w połączeniu z koncentratem czynnika VIII podczas długotrwałego leczenia mającego na celu całkowite i trwałe wyeliminowanie inhibitora czynnika VIII u pacjentów z hemofilią A. Jest to metoda tzw. indukcji immunotolerancji, która ma na celu „nauczenie” układu immunologicznego tolerancji wobec podawanego czynnika VIII.¹⁵

Zastosowanie w chorobie von Willebranda z inhibitorem

W odosobnionych przypadkach zastosowano produkt leczniczy Feiba NF u pacjentów z inhibitorem czynnika von Willebranda. Choroba von Willebranda jest najczęstszym wrodzonym zaburzeniem krzepnięcia krwi, a pojawienie się inhibitora przeciwko czynnikowi von Willebranda może znacząco utrudnić jej leczenie.¹⁶

Podsumowanie wskazań do stosowania czynnika IX

Wskazania podstawowe

Na podstawie analizy charakterystyk produktów leczniczych zawierających czynnik IX, można wyróżnić następujące główne wskazania do ich stosowania:

• Leczenie krwawień u pacjentów z hemofilią B (wrodzonym niedoborem czynnika IX)
• Zapobieganie krwawieniom u pacjentów z hemofilią B (profilaktyka)
• Leczenie i zapobieganie krwawieniom u pacjentów z hemofilią B powikłaną obecnością inhibitora czynnika IX
• Leczenie i zapobieganie krwawieniom u osób nie cierpiących na hemofilię, lecz posiadających nabyte inhibitory czynników IX

^{17 18 19}

Wskazania dodatkowe

Dodatkowo, niektóre preparaty zawierające czynnik IX lub zespoły czynników przeciw inhibitorowi (np. Feiba NF) mogą być stosowane w:

• Terapii skojarzonej z koncentratem czynnika VIII podczas długotrwałego leczenia mającego na celu całkowite i trwałe wyeliminowanie inhibitora czynnika VIII u pacjentów z hemofilią A
• W szczególnych przypadkach u pacjentów z inhibitorem czynnika von Willebranda

²⁰