Przeciwwskazania stosowania
Azytromycyna

Przeciwwskazania stosowania azytromycyny. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Azytromycyna, jako antybiotyk z grupy makrolidów, posiada określone przeciwwskazania do stosowania, które lekarz powinien uwzględnić podczas podejmowania decyzji terapeutycznych. Prawidłowa identyfikacja sytuacji klinicznych, w których należy odstąpić od włączenia tego leku, jest kluczowa dla bezpieczeństwa pacjenta.¹

Nadwrażliwość na azytromycynę i pokrewne substancje

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania azytromycyny jest nadwrażliwość na substancję czynną. U pacjentów, u których w przeszłości wystąpiły reakcje alergiczne po podaniu azytromycyny, nie należy ponownie wdrażać terapii tym antybiotykiem.²

Przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na inne antybiotyki z grupy makrolidów, takie jak erytromycyna. Ze względu na podobieństwo strukturalne tych związków, istnieje ryzyko reakcji krzyżowych, dlatego pacjenci uczuleni na dowolny antybiotyk makrolidowy nie powinni przyjmować azytromycyny.³

Należy również wykluczyć stosowanie azytromycyny u pacjentów z nadwrażliwością na antybiotyki ketolidowe, które są strukturalnie zbliżone do makrolidów.⁴

Nadwrażliwość na substancje pomocnicze

Istotnym przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w poszczególnych preparatach azytromycyny. Skład substancji pomocniczych różni się w zależności od postaci leku i producenta, dlatego lekarz powinien dokładnie zapoznać się z charakterystyką produktu leczniczego.⁵

W przypadku niektórych preparatów azytromycyny należy zwrócić szczególną uwagę na obecność potencjalnie uczulających substancji pomocniczych, takich jak:

• Laktoza – występuje m.in. w tabletkach powlekanych Azithromycin Aurovitas, Azithromycin Genoptim, AzitroLEK 250, Nobaxin^{6 7 8 9}
• Aspartam – obecny w tabletkach do sporządzania zawiesiny doustnej Sumamed, AzitroLEK^{10 11}
• Alkohol benzylowy – występuje w śladowych ilościach w zawiesinach doustnych Sumamed, AzitroLEK, Azycyna^{12 13 14}
• Siarczyny – obecne w zawiesinach doustnych AzitroLEK, Sumamed^{15 16}

W przypadku pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie nadwrażliwością na którykolwiek z wymienionych składników, należy rozważyć alternatywną postać leku lub inny antybiotyk.¹⁷

Szczególne przypadki nadwrażliwości

W przypadku wcześniejszego wystąpienia reakcji alergicznej na którykolwiek z antybiotyków makrolidowych, niezależnie od jej nasilenia, należy wykluczyć stosowanie azytromycyny. Dotyczy to pacjentów, u których po podaniu erytromycyny, klarytromycyny lub innych makrolidów wystąpiły w przeszłości objawy nadwrażliwości, takie jak:¹⁸

• Wysypka skórna
• Obrzęk naczynioruchowy
• Pokrzywka
• Reakcje anafilaktyczne

Przeciwwskazanie to wynika z wysokiego ryzyka wystąpienia reakcji krzyżowej między różnymi antybiotykami makrolidowymi.¹⁹

Szczególne grupy pacjentów wymagające wzmożonej ostrożności

Choć w charakterystykach produktów leczniczych zawierających azytromycynę nie wymieniono bezwzględnych przeciwwskazań dotyczących określonych grup pacjentów (poza nadwrażliwością), należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z:²⁰

• Ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby
• Znacznym upośledzeniem czynności nerek
• Wydłużonym odstępem QT w EKG lub innymi zaburzeniami rytmu serca
• Miastenią

W tych przypadkach, choć nie stanowią one bezwzględnych przeciwwskazań, decyzja o zastosowaniu azytromycyny powinna być poprzedzona dokładną analizą korzyści i ryzyka.²¹

Podsumowanie przeciwwskazań

Poniżej przedstawiono zestawienie najważniejszych przeciwwskazań do stosowania azytromycyny, wymienionych w charakterystykach produktów leczniczych:

• Nadwrażliwość na azytromycynę²²
• Nadwrażliwość na erytromycynę²³
• Nadwrażliwość na inne antybiotyki makrolidowe²⁴
• Nadwrażliwość na antybiotyki ketolidowe²⁵
• Nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie²⁶

Warto podkreślić, że przeciwwskazania są jednolite dla wszystkich analizowanych preparatów azytromycyny, niezależnie od postaci farmaceutycznej (tabletki powlekane, tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej, proszek do sporządzania zawiesiny doustnej, krople do oczu) oraz producenta.²⁷

Wnioski dla praktyki klinicznej

Przed zaleceniem azytromycyny lekarz powinien:

• Dokładnie zebrać wywiad alergologiczny ze szczególnym uwzględnieniem ewentualnych reakcji na antybiotyki makrolidowe i ketolidowe²⁸
• Sprawdzić skład substancji pomocniczych w wybranym preparacie, szczególnie u pacjentów z nietolerancją laktozy, zespołem niedoboru laktazy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, fenyloketonurią (preparaty z aspartamem) czy nadwrażliwością na siarczyny²⁹
• Rozważyć potencjalne interakcje z innymi lekami oraz ocenić stan kliniczny pacjenta, zwłaszcza w przypadku chorób wątroby, nerek czy zaburzeń rytmu serca³⁰

W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z przeciwwskazań, lekarz powinien rozważyć alternatywną antybiotykoterapię, dobraną odpowiednio do patogenu wywołującego zakażenie oraz indywidualnych cech pacjenta.³¹