Leki zawierające w składzie
sód hydroksymaślan

Sód hydroksymaślan (GHB – gamma-hydroksymaślan sodu) to substancja działająca na ośrodkowy układ nerwowy, która występuje naturalnie w ludzkim organizmie w niewielkich ilościach jako neuroprzekaźnik. W medycynie stosowana jest głównie w leczeniu narkolepsji z katapleksją, czyli zaburzenia snu charakteryzującego się nadmierną sennością w ciągu dnia oraz nagłą utratą napięcia mięśniowego. Mechanizm działania polega na oddziaływaniu na receptory GABA-B oraz swoiste receptory GHB w mózgu, co prowadzi do spowolnienia aktywności nerwowej i indukcji snu głębokiego.

W Polsce zarejestrowanym lekiem zawierającym sód hydroksymaślan jest Xyrem. Na świecie dostępne są również preparaty pod nazwami Alcover, Somsanit czy Gamma-OH. Leki te mają formę roztworu doustnego, który pacjenci przyjmują zazwyczaj w dwóch dawkach – jednej przed położeniem się spać i drugiej w środku nocy.

Największą zaletą stosowania sodu hydroksymaślanu jest jego skuteczność w poprawie jakości snu nocnego oraz zmniejszeniu objawów katapleksji i nadmiernej senności dziennej u pacjentów z narkolepsją. Badania wykazują, że regularnie stosowany znacząco poprawia funkcjonowanie pacjentów w ciągu dnia i pozwala na prowadzenie bardziej normalnego trybu życia. Jest to jedna z niewielu substancji skutecznie kontrolujących wszystkie główne objawy narkolepsji.

Stosowanie sodu hydroksymaślanu wiąże się jednak z istotnymi zagrożeniami. Substancja ma wąski indeks terapeutyczny, co oznacza że różnica między dawką leczniczą a toksyczną jest niewielka. Do najpoważniejszych zagrożeń należą depresja oddechowa, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami działającymi depresyjnie na OUN lub alkoholem. GHB może również powodować uzależnienie fizyczne i psychiczne, a jego nagłe odstawienie może wywołać zespół abstynencyjny. Ze względu na potencjał nadużywania (tzw. „pigułka gwałtu”), lek ten podlega ścisłej kontroli i jest wydawany zgodnie z restrykcyjnymi procedurami bezpieczeństwa.