Właściwości farmakodynamiczne szczepionki VAQTA 50

VAQTA 50 należy do grupy farmakoterapeutycznej szczepionek przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (inaktywowanych), oznaczonej kodem ATC: J07BC02. Szczepionka zawiera inaktywowane wirusy zapalenia wątroby typu A, pochodzące z wielokrotnie pasażowanego, atenuowanego szczepu wyjściowego CR326F. ¹

Proces produkcji i skład

Wirusy wykorzystywane do produkcji szczepionki są namnażane w hodowli ludzkich diploidalnych komórek fibroblastów (MRC-5), następnie zbierane i poddawane procesom wysokiego oczyszczania. Kolejnym etapem jest inaktywacja formaldehydem oraz adsorpcja na amorficznym hydroksyfosforanosiarczanie glinu. ²

Pojedyncza dawka 50 U szczepionki VAQTA 50 charakteryzuje się niezwykle wysokim stopniem czystości, zawierając:

• mniej niż 0,1 μg białka niewirusowego
• mniej niż 4×10⁻⁶ μg DNA
• mniej niż 10⁻⁴ μg albuminy wołowej
• mniej niż 0,8 μg formaldehydu

Inne potencjalne zanieczyszczenia chemiczne występują w ilości mniejszej niż 10 milionowych części (ppb). ³

Odpowiedź immunologiczna po szczepieniu pierwotnym

Badania kliniczne wykazały wysoką skuteczność immunologiczną szczepionki VAQTA 50 w populacji osób dorosłych. U 95% dorosłych uczestników badań klinicznych zaobserwowano serokonwersję w ciągu 4 tygodni od podania dawki pierwotnej. W podgrupie osób w wieku ≥60 lat odsetek serokonwersji był nieco niższy i wynosił 88% (n=64) przed upływem 4 tygodni od szczepienia pierwotnego. ⁴

Trwałość odpowiedzi immunologicznej

Odpowiedź immunologiczna utrzymywała się u osób dorosłych do 18 miesięcy po podaniu pojedynczej dawki 50 U szczepionki. Pamięć immunologiczna została potwierdzona przez uzyskanie wysokiego miana przeciwciał po podaniu dawki uzupełniającej (50 U) w okresie od 6 do 18 miesięcy po szczepieniu pierwotnym. Należy jednak zaznaczyć, że dane dotyczące utrzymywania się odporności u osób powyżej 60. roku życia są ograniczone. ⁵

W badaniach przeprowadzonych z udziałem zdrowych, dorosłych pacjentów w wieku 18-41 lat, którzy otrzymali dawkę pierwotną 50 U szczepionki VAQTA 50 w dniu 0, a następnie dawkę uzupełniającą 50 U po 6 miesiącach, wykazano długotrwałe utrzymywanie się odpowiedzi immunologicznej. Przeciwciała przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu A utrzymywały się przez co najmniej 6 lat obserwacji. Średnia geometryczna miana przeciwciał (GMT) wykazywała tendencję spadkową przez pierwsze 2 lata, po czym stabilizowała się i utrzymywała na względnie stałym poziomie przez kolejne 4 lata. ⁶

Długoterminowe badania, prowadzone przez okres do 10 lat, dotyczące utrzymywania się przeciwciał anty-HAV po pełnym schemacie szczepienia (2 dawki) u zdrowych, immunokompetentnych osób w wieku do 41 lat, pozwoliły na opracowanie modelu matematycznego przewidującego, że co najmniej 99% zaszczepionych osób pozostanie seropozytywnych (≥10 mlU przeciw-HAV/ml) przez co najmniej 25 lat po szczepieniu. ⁷

Na podstawie tej analizy nie wydaje się konieczne podawanie dodatkowej dawki szczepionki po ukończeniu pełnego cyklu szczepienia pierwotnego składającego się z 2 dawek. Decyzja o ewentualnym podaniu dawki przypominającej powinna jednak uwzględniać indywidualny stosunek korzyści do ryzyka dla danego pacjenta. ⁸

Stosowanie jednocześnie z immunoglobulinami

Przeprowadzono badanie kliniczne u zdrowych osób dorosłych (w wieku 18-39 lat) oceniające wpływ jednoczesnego podania szczepionki VAQTA 50 z immunoglobuliną (IgG, 0,06 ml/kg). Wyniki badania wykazały, że w grupie osób, które otrzymały wyłącznie szczepionkę VAQTA 50, wskaźnik serokonwersji po 24 tygodniach wynosił 97% i był istotnie wyższy niż w grupie pacjentów, którzy otrzymali szczepionkę jednocześnie z immunoglobuliną (92%, p=0,05). Miesiąc po podaniu dawki uzupełniającej wskaźnik serokonwersji wzrósł do 100% w obu badanych grupach. ⁹

Zamienność dawki uzupełniającej

W badaniu klinicznym obejmującym 537 dorosłych pacjentów w wieku 18-83 lat oceniono odpowiedź immunologiczną po podaniu szczepionki VAQTA 50 jako dawki uzupełniającej u osób, które wcześniej otrzymały dawkę pierwotną innej zarejestrowanej, inaktywowanej szczepionki przeciw WZW A. Dawkę uzupełniającą podawano w 6. lub 12. miesiącu od szczepienia pierwotnego. Badanie wykazało, że szczepienie uzupełniające wykonane szczepionką VAQTA 50 indukowało odpowiednią odpowiedź immunologiczną i było ogólnie dobrze tolerowane. ¹⁰

Stosowanie z innymi szczepionkami

Przeprowadzono kontrolowane badanie kliniczne z udziałem 240 zdrowych dorosłych osób w wieku 18-54 lat, randomizowanych do jednej z trzech grup:

• otrzymujących jednocześnie szczepionkę VAQTA 50, szczepionkę przeciw żółtej gorączce i szczepionkę przeciw durowi brzusznemu (w różne miejsca)
• otrzymujących szczepionkę przeciw żółtej gorączce i szczepionkę przeciw durowi brzusznemu
• otrzymujących wyłącznie szczepionkę VAQTA 50

Odsetek osób, które osiągnęły zabezpieczający poziom przeciwciał przeciw WZW A po jednoczesnym podaniu szczepionki VAQTA 50 ze szczepionką przeciw żółtej gorączce i durowi brzusznemu, był zbliżony do odsetka osób, które otrzymały wyłącznie szczepionkę VAQTA 50. Zaobserwowano jednak obniżenie średniej geometrycznej miana przeciwciał (GMT) przeciw WZW A w przypadku jednoczesnego podania trzech szczepionek. ¹¹

Badacze zaznaczają, że obniżenie GMT może mieć mniejsze znaczenie kliniczne niż korzyści wynikające z jednoczesnego podania szczepionek. Istotne jest, że poziom przeciwciał przeciw żółtej gorączce i durowi brzusznemu osiągnął wartości zabezpieczające niezależnie od tego, czy szczepionki podano jednocześnie ze szczepionką VAQTA 50, czy bez niej. ¹²

Jednoczesne podanie badanych szczepionek, przy zastosowaniu różnych miejsc podania, było ogólnie dobrze tolerowane i nie zwiększało częstotliwości występowania miejscowych i układowych działań niepożądanych. ¹³

Stosowanie podskórne

Badanie kliniczne z udziałem 114 dorosłych, seronegatywnych pacjentów oceniało skuteczność podskórnego podania szczepionki VAQTA 50. Wyniki badania przedstawiały się następująco:

Kinetyka odpowiedzi immunologicznej była wolniejsza po pierwszej dawce podanej podskórnie w porównaniu z podaniem domięśniowym. Jednak po 24 tygodniach od podskórnego podania pierwszej dawki zabezpieczający poziom przeciwciał osiągnięto u podobnego odsetka pacjentów jak po 4 tygodniach od podania domięśniowego. ¹⁴

Co istotne, po 4 tygodniach od podskórnego podania drugiej dawki szczepionki zabezpieczający poziom przeciwciał uzyskano u zbliżonego odsetka pacjentów jak po 4 tygodniach od domięśniowego podania drugiej dawki. Podskórnie podana szczepionka VAQTA 50 była ogólnie dobrze tolerowana. ¹⁵

Stosowanie u pacjentów zakażonych HIV

W badaniu klinicznym z udziałem 180 dorosłych pacjentów oceniono skuteczność szczepionki VAQTA 50 u osób zakażonych HIV. Uczestników podzielono na trzy grupy:

• 60 pacjentów seropozytywnych w kierunku HIV (wiek 20-45 lat) – otrzymujących VAQTA 50
• 90 pacjentów seronegatywnych w kierunku HIV (wiek 21-53 lat) – otrzymujących VAQTA 50
• 30 pacjentów seropozytywnych w kierunku HIV (wiek 22-45 lat) – otrzymujących placebo

Odpowiedź immunologiczną oceniano w następujących punktach czasowych:

Dalsza analiza pacjentów seropozytywnych w kierunku HIV wykazała różnice w odpowiedzi immunologicznej w zależności od liczby komórek CD4:

• Pacjenci z ≥300 komórek CD4/mm³: 100% osiągnęło zabezpieczający poziom przeciwciał (GMT 1959 mj.m./ml)
• Pacjenci z <300 komórek CD4/mm³: 87% osiągnęło zabezpieczający poziom przeciwciał (GMT 517 mj.m./ml)
• Pacjenci z <100 komórek CD4/mm³: u 3 osób nie uzyskano zabezpieczającego poziomu przeciwciał po podaniu 2 dawek szczepionki

Kinetyka odpowiedzi immunologicznej była wolniejsza w grupie pacjentów seropozytywnych w kierunku HIV w porównaniu z grupą pacjentów seronegatywnych. <sup data-drug="Vaqta 50" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W badaniu klinicznym obejmującym 180 dorosłych pacjentów, szczepionkę VAQTA 50 w dawce 50 U podano 60 pacjentom (w wieku 20 do 45 lat) seropozytywnym w kierunku HIV i 90 pacjentom (w wieku 21 do 53 lat) seronegatywnym w kierunku HIV. Placebo podano 30 pacjentom (w wieku 22 do 45 lat) seropozytywnym w kierunku HIV. Po 4 tygodniach od podania pierwszej dawki szczepionki zabezpieczający poziom przeciwciał osiągnięto u 61% pacjentów seropozytywnych w kierunku HIV i u 90% pacjentów seronegatywnych w kierunku HIV. Po 28 tygodniach od szczepienia pierwotnego (4 tygodnie po podaniu drugiej dawki szczepionki) zabezpieczający poziom przeciwciał osiągnięto u 94% pacjentów seropozytywnych w kierunku HIV (wartość GMT 1060 mj.m./ml) i u 100% pacjentów seronegatywnych w kierunku HIV (wartość GMT 3602 mj.m./ml). Co więcej, w grupie pacjentów seropozytywnych w kierunku HIV, którym podano szczepionkę VAQTA 50 u 100% szczepionych, którzy mieli ≥300 komórek CD4 w 1 mm³ osiągnięto zabezpieczający poziom przeciwciał (wartość GMT 1959 mj.m./ml); jednak spośród pacjentów, którzy mieli <300 komórek CD4 w 1 mm³ zabezpieczający poziom przeciwciał osiągnięto u 87% (wartość GMT 517 mj.m./ml). U trzech pacjentów seropozytywnych w kierunku HIV, którzy mieli 16

U pacjentów seropozytywnych w kierunku HIV odnotowano wyższy odsetek miejscowych i ogólnych działań niepożądanych w porównaniu z pacjentami seronegatywnymi. Istotne jest, że szczepienie nie wpłynęło niekorzystnie na liczbę komórek CD4 ani na stężenie RNA HIV u pacjentów seropozytywnych. ¹⁷

Badania bezpieczeństwa po wprowadzeniu do obrotu

Bezpieczeństwo stosowania szczepionki VAQTA 50 zostało potwierdzone w dużym badaniu przeprowadzonym w USA po wprowadzeniu produktu do obrotu. Badanie objęło 29 587 pacjentów w wieku ≥18 lat, którzy otrzymali 1 lub 2 dawki szczepionki. Ocenę bezpieczeństwa przeprowadzono na podstawie analizy dokumentacji medycznej z przyjęć ambulatoryjnych, wizyt w przychodniach, hospitalizacji oraz zgonów. ¹⁸

W badanej populacji 29 587 pacjentów nie odnotowano wystąpienia ciężkich działań niepożądanych związanych ze szczepieniem. Jedynymi nieciężkimi działaniami niepożądanymi związanymi z otrzymanym szczepieniem były biegunka i nieżyt żołądka i jelit, które wystąpiły u 0,5% pacjentów dorosłych. Nie zaobserwowano żadnych działań niepożądanych, których nie odnotowano we wcześniejszych badaniach klinicznych. ¹⁹