Właściwości farmakodynamiczne
Tolperis VP 50 mg

Tolperis VP zawiera 50 mg tolperyzonu chlorowodorku, leku ośrodkowo działającego zwiotczającego mięśnie (kod ATC: M03BX04). Tolperyzon wykazuje wysokie powinowactwo do tkanki nerwowej, osiągając największe stężenia w pniu mózgu, rdzeniu kręgowym oraz tkance nerwów obwodowych. Jego główny mechanizm działania polega na hamowaniu czynności odruchowej rdzenia kręgowego oraz drogi zstępującej, co prowadzi do zmniejszenia napięcia mięśniowego. Na poziomie komórkowym tolperyzon stabilizuje błonę komórkową, zmniejsza pobudliwość elektryczną neuronów ruchowych i włókien czuciowych, hamuje napięciowo-zależne kanały wapniowe oraz redukuje uwalnianie neuroprzekaźników. Dodatkowo wykazuje słabe właściwości antagonistyczne wobec receptorów alfa-adrenergicznych i muskarynowych, co może wpływać na jego profil farmakodynamiczny.

Właściwości farmakodynamiczne leku Tolperis VP

Tolperis VP zawiera tolperyzonu chlorowodorek, substancję należącą do grupy farmakoterapeutycznej leków zwiotczających mięśnie działających ośrodkowo (kod ATC: M 03 BX 04). Każda tabletka powlekana zawiera 50 mg tolperyzonu chlorowodorku oraz substancje pomocnicze, w tym 112 mg laktozy jednowodnej.1

Mechanizm działania

Tolperyzon jest lekiem zmniejszającym napięcie mięśni, którego działanie opiera się na mechanizmach ośrodkowych. Należy zaznaczyć, że dokładny mechanizm działania tolperyzonu nie został do tej pory w pełni poznany i wyjaśniony.2

Działanie farmakodynamiczne

Badania wykazały, że tolperyzon charakteryzuje się wysokim powinowactwem do tkanki nerwowej. Lek osiąga najwyższe stężenia w trzech kluczowych strukturach układu nerwowego: pniu mózgu, rdzeniu kręgowym oraz tkance nerwów obwodowych.3

Najważniejszym efektem farmakodynamicznym tolperyzonu jest jego hamujące działanie na czynność odruchową rdzenia kręgowego. To działanie, w połączeniu z hamującym wpływem na drogi zstępujące rdzenia kręgowego, uznawane jest za główny mechanizm odpowiedzialny za lecznicze właściwości tolperyzonu.4

Pod względem struktury chemicznej tolperyzon wykazuje podobieństwo do lidokainy. Podobnie jak lidokaina, tolperyzon stabilizuje błonę komórkową oraz zmniejsza pobudliwość elektryczną neuronów ruchowych i włókien czuciowych. Wykazano, że tolperyzon w sposób zależny od dawki hamuje kanały wapniowe napięciowo-zależne, co prowadzi do obniżenia amplitudy i częstotliwości potencjałów czynnościowych.5

Badania farmakodynamiczne wykazały, że tolperyzon hamuje kanały wapniowe napięciowo-zależne, co sugeruje, że oprócz działania stabilizującego błonę komórkową neuronów, substancja ta może również zmniejszać uwalnianie neuroprzekaźników.6

Dodatkowo, tolperyzon wykazuje niewielkie właściwości antagonistyczne w stosunku do receptorów alfa-adrenergicznych oraz muskarynowych, co może przyczyniać się do jego ogólnego profilu farmakodynamicznego.7

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność kliniczna tolperyzonu została udokumentowana przede wszystkim u pacjentów ze spastycznością poudarową. Szczególnie istotne wyniki przyniosło podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo badanie kliniczne z randomizacją, przeprowadzone na grupie 120 pacjentów ze spastycznością poudarową (Stamenova, 2005). Badanie to wykazało statystycznie bardzo znaczącą poprawę stanu pacjentów, mierzoną jako redukcja spastyczności przy pomocy skali Ashworth, która stanowiła pierwszorzędowy punkt końcowy.8

Ogólna ocena skuteczności dokonana zarówno przez pacjentów, jak i badaczy potwierdziła wyraźną przewagę tolperyzonu nad placebo (p <0,001). Wyniki testów oceniających parametry czynnościowe, w tym zmodyfikowana skala Barthel, zdolność do wykonywania czynności rutynowych oraz poruszania się pieszo, również wskazywały na większą skuteczność tolperyzonu w porównaniu z placebo, chociaż w tym przypadku nie osiągnięto istotności statystycznej.9

Kolejne znaczące dane pochodzą z podwójnie zaślepionego badania porównawczego z randomizacją, obejmującego 48 pacjentów ze spastycznością związaną z uszkodzeniem mózgu (Feher, 1985). W badaniu tym skuteczność tolperyzonu okazała się podobna do skuteczności baklofenu w zakresie poprawy mierzonej w skali Barthel. Co istotne, tolperyzon przewyższał baklofen pod względem skuteczności mierzonej w skali Rivermead Motor Assessment (Ocena Motoryczna Rivermead).10

Należy podkreślić, że dowody dotyczące korzyści stosowania tolperyzonu u pacjentów ze zwiększonym napięciem mięśniowym spowodowanym chorobami narządu ruchu innymi niż spastyczność poudarowa pozostają kontrowersyjne. Część badań wykazała pozytywne rezultaty w zakresie niektórych parametrów, jednak inne badania nie potwierdziły korzyści ze stosowania tolperyzonu w takich warunkach.11

Profil bezpieczeństwa tolperyzonu został opracowany na podstawie danych uzyskanych z badań klinicznych przeprowadzonych z udziałem pacjentów ze zwiększonym napięciem mięśniowym o różnej etiologii.12

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Właściwość Charakterystyka
Grupa farmakoterapeutyczna Leki zwiotczające mięśnie działające ośrodkowo
Kod ATC M 03 BX 04
Główny mechanizm działania Hamowanie czynności odruchowej rdzenia kręgowego
Działanie na poziomie komórkowym – Stabilizacja błony komórkowej
– Zmniejszenie pobudliwości elektrycznej neuronów
– Hamowanie kanałów wapniowych napięciowo-zależnych
– Zmniejszenie uwalniania neuroprzekaźników
Dodatkowe działania Słabe właściwości antagonistyczne wobec receptorów alfa-adrenergicznych i muskarynowych
Największe stężenia leku – Pień mózgu
– Rdzeń kręgowy
– Tkanka nerwów obwodowych
Udowodniona skuteczność kliniczna Spastyczność poudarowa
Skuteczność w porównaniu z baklofenem – Podobna w skali Barthel
– Lepsza w skali Rivermead Motor Assessment
  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl