Właściwości farmakodynamiczne
Panrazol 40 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Panrazol

Pantoprazol należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej (IPP) i jest oznaczony kodem ATC: A02BC02. Stanowi kluczowy składnik aktywny tabletek dojelitowych Panrazol 40 mg, dostępnych w postaci eliptycznych, obustronnie wypukłych tabletek o ciemnożółtym zabarwieniu. ¹

Mechanizm działania

Pantoprazol jest pochodną benzoimidazolu, która wykazuje specyficzne działanie hamujące na pompy protonowe zlokalizowane w komórkach okładzinowych żołądka. Substancja ta wymaga aktywacji metabolicznej w kwaśnym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych, gdzie po przekształceniu do formy czynnej blokuje aktywność enzymu H+/K+-ATP-azy. Enzym ten odpowiada za końcowy etap produkcji kwasu solnego w żołądku. ²

Istotną cechą działania pantoprazolu jest zależność efektu hamującego od zastosowanej dawki. Dotyczy to zarówno podstawowego wydzielania kwasu solnego, jak również wydzielania stymulowanego różnymi czynnikami. Skuteczność kliniczna leku przejawia się ustąpieniem objawów choroby u większości pacjentów w ciągu 2 tygodni terapii. ³

Pantoprazol działa niezależnie od receptorowego mechanizmu stymulacji wydzielania kwasu solnego, ponieważ wiąże się z pompą protonową na poziomie enzymatycznym, a nie receptorowym. Dzięki temu substancja zachowuje swój efekt hamujący wydzielanie kwasu niezależnie od obecności bodźców takich jak acetylocholina, histamina czy gastryna. Efekt terapeutyczny jest identyczny zarówno przy doustnym, jak i dożylnym podaniu leku. ⁴

Efekty farmakodynamiczne

Terapia pantoprazolem, podobnie jak innymi inhibitorami pompy protonowej (IPP) oraz antagonistami receptora H2, prowadzi do zmniejszenia kwaśności treści żołądkowej. W konsekwencji, jako mechanizm kompensacyjny, dochodzi do zwiększonego wydzielania gastryny. Wzrost stężenia gastryny jest proporcjonalny do stopnia redukcji kwaśności i ma charakter odwracalny. ⁵

W trakcie krótkotrwałego leczenia pantoprazolem obserwuje się zwiększenie stężenia gastryny na czczo, które przeważnie nie przekracza górnej granicy normy. Przy dłuższym stosowaniu leku stężenie gastryny w większości przypadków ulega podwojeniu, jednak znaczące przekroczenie wartości prawidłowych występuje sporadycznie. ⁶

Długotrwała terapia pantoprazolem może prowadzić do łagodnego do umiarkowanego rozrostu specyficznych komórek wydzielania wewnętrznego (ECL) w żołądku. Rozrost ten może mieć charakter prosty lub gruczolakowaty, ale występuje rzadko. Co istotne, w przeciwieństwie do obserwacji z badań na zwierzętach, u ludzi nie odnotowano powstawania zmian przedrakowiakowych (rozrost atypowy) ani rakowiaków żołądka podczas terapii pantoprazolem. ⁷

Na podstawie wyników badań na zwierzętach nie można jednoznacznie wykluczyć potencjalnego wpływu na parametry funkcji tarczycy podczas długotrwałego (ponad rocznego) stosowania pantoprazolu. ⁸

Wpływ na parametry diagnostyczne

Istotnym aspektem farmakodynamicznego działania pantoprazolu, jak również innych leków z grupy IPP, jest ich wpływ na stężenie chromograniny A (CgA) w surowicy. Zmniejszona kwaśność wewnątrzżołądkowa powoduje reaktywny wzrost stężenia CgA. Jest to fakt klinicznie istotny, ponieważ podwyższone stężenie tego markera może zakłócać diagnostykę guzów neuroendokrynnych. ⁹

W celu uzyskania wiarygodnych wyników oznaczenia stężenia CgA zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni przed planowanym pomiarem. Pozwala to na normalizację stężenia CgA, które uległo zwiększeniu w wyniku terapii IPP, i powrót do zakresu referencyjnego. ¹⁰