Właściwości farmakodynamiczne leku Metformax 850

Chlorowodorek metforminy, substancja czynna tabletek Metformax 850 mg, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwcukrzycowych, a dokładniej pochodnych biguanidu (kod ATC: A 10 BA 02). Jest to lek stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, który wykazuje działanie przeciwcukrzycowe poprzez obniżanie stężenia glukozy we krwi zarówno na czczo, jak i po posiłkach. Istotną cechą metforminy jest fakt, że nie stymuluje ona wydzielania insuliny, dzięki czemu nie prowadzi do hipoglikemii u pacjentów.¹

Mechanizm działania

Działanie przeciwcukrzycowe metforminy opiera się na trzech głównych mechanizmach, które kompleksowo wpływają na gospodarkę węglowodanową organizmu:²

1. Zmniejszenie wytwarzania glukozy w wątrobie poprzez hamowanie procesów glukoneogenezy i glikogenolizy³
2. Zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych (głównie mięśni) na działanie insuliny, co prowadzi do zwiększonego wychwytu glukozy i jej zużycia⁴
3. Opóźnienie absorpcji glukozy w jelicie⁵

Na poziomie komórkowym metformina wywiera wpływ na metabolizm węglowodanów poprzez pobudzanie wewnątrzkomórkowej syntezy glikogenu, działając bezpośrednio na enzym syntazę glikogenu. Dodatkowo, zwiększa zdolności transportowe wszystkich typów nośników glukozy przez błony komórkowe (GLUT), co usprawnia transport glukozy do komórek.⁶

Wpływ na metabolizm lipidów

Poza bezpośrednim działaniem na gospodarkę węglowodanową, metformina wywiera również korzystny wpływ na profil lipidowy u pacjentów. Działanie to jest niezależne od wpływu leku na stężenie glukozy we krwi. W kontrolowanych badaniach klinicznych o średnio- i długoterminowym charakterze wykazano, że metformina stosowana w dawkach terapeutycznych prowadzi do redukcji stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji LDL (tzw. „złego cholesterolu”) oraz trójglicerydów.⁷

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo

Skuteczność kliniczna metforminy została potwierdzona w prospektywnym randomizowanym badaniu UKPDS (United Kingdom Prospective Diabetes Study), które wykazało długotrwałe korzyści z intensywnej kontroli stężenia glukozy we krwi u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2. Szczególnie istotne wyniki uzyskano u pacjentów z nadwagą, u których leczenie samą dietą okazało się nieskuteczne.⁸

Analiza wyników badania UKPDS wykazała następujące korzyści ze stosowania chlorowodorku metforminy:

• Zmniejszenie całkowitego ryzyka powikłań cukrzycowych w grupie leczonej chlorowodorkiem metforminy (29,8 zdarzeń/1000 pacjento-lat) w porównaniu z grupą leczoną samą dietą (43,3 zdarzeń/1000 pacjento-lat), co dało istotną statystycznie różnicę (p=0,0023). Podobną różnicę (p=0,0034) zaobserwowano w porównaniu z łącznymi wynikami dla grup leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii (40,1 zdarzeń/1000 pacjento-lat).⁹
• Zmniejszenie całkowitego ryzyka śmiertelności związanej z cukrzycą: u pacjentów stosujących chlorowodorek metforminy zanotowano 7,5 zdarzeń/1000 pacjento-lat, w porównaniu do 12,7 zdarzeń/1000 pacjento-lat w grupie stosującej tylko dietę (p=0,017).¹⁰
• Zmniejszenie całkowitego ryzyka śmiertelności ogólnej: w grupie leczonej chlorowodorkiem metforminy odnotowano 13,5 zdarzeń/1000 pacjento-lat, co było istotnie mniejszą wartością w porównaniu z grupą leczoną samą dietą (20,6 zdarzeń/1000 pacjento-lat, p=0,011) oraz w porównaniu z łącznymi wynikami dla grup leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii (18,9 zdarzeń/1000 pacjento-lat, p=0,021).¹¹
• Zmniejszenie całkowitego ryzyka zawału serca: u pacjentów leczonych chlorowodorkiem metforminy wystąpiło 11 zdarzeń/1000 pacjento-lat, podczas gdy w grupie leczonej samą dietą – 18 zdarzeń/1000 pacjento-lat (p=0,01).¹²

Metformina w leczeniu skojarzonym

Należy zaznaczyć, że w przypadku stosowania metforminy jako leku drugiego rzutu w terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika, nie wykazano znaczących korzyści w zakresie klinicznych punktów końcowych.¹³

W przypadku cukrzycy typu 1, skojarzone leczenie metforminą i insuliną stosowano jedynie w wybranych przypadkach klinicznych. Dotychczas nie ustalono jednoznacznych korzyści klinicznych wynikających z takiego połączenia leków.¹⁴