Właściwości farmakodynamiczne terazosyny

Terazosyna, substancja czynna produktu leczniczego Hytrin, należy do dwóch głównych grup farmakoterapeutycznych: leków stosowanych w łagodnym rozroście gruczołu krokowego (kod ATC: G04CA03) oraz leków przeciwnadciśnieniowych z grupy α1-adrenolityków (kod ATC: C02CA). Ta podwójna klasyfikacja odzwierciedla szerokie spektrum działania terazosyny w organizmie człowieka.¹

Mechanizm działania hipotensyjnego

Dokładny mechanizm działania hipotensyjnego terazosyny chlorowodorku nie został w pełni wyjaśniony. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że terazosyna obniża ciśnienie tętnicze poprzez zmniejszenie całkowitego obwodowego oporu naczyniowego. Efekt ten jest najprawdopodobniej rezultatem selektywnej blokady receptorów α1-adrenergicznych, co prowadzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych.²

Po doustnym podaniu terazosyny chlorowodorku, już w ciągu 15 minut rozpoczyna się stopniowe obniżanie ciśnienia tętniczego. Klinicznie istotne jest, że lek powoduje obniżenie zarówno ciśnienia skurczowego, jak i rozkurczowego, przy czym efekt na ciśnienie rozkurczowe jest bardziej wyraźny. Co ważne, działanie hipotensyjne występuje zarówno w pozycji leżącej, jak i stojącej pacjenta.³

Warto zauważyć, że obniżeniu ciśnienia tętniczego zazwyczaj nie towarzyszy odruchowa tachykardia, co jest korzystnym profilem działania w porównaniu do innych leków hipotensyjnych. Jednakże należy zaznaczyć, że działanie terazosyny na ciśnienie tętnicze związane z maksymalnym stężeniem leku w osoczu (występującym w pierwszych kilku godzinach po podaniu) wykazuje pewną zależność od pozycji ciała pacjenta. Efekt jest silniejszy w pozycji stojącej niż po upływie doby od podania. W pozycji stojącej, w okresie pierwszych kilku godzin po podaniu leku, może wystąpić zwiększenie częstości akcji serca o 6-10 uderzeń na minutę.⁴

Działanie w łagodnym rozroście gruczołu krokowego

Badania sugerują, że blokada receptorów α1-adrenergicznych może skutecznie poprawiać hydrodynamikę moczu u pacjentów z przewlekłym upośledzeniem odpływu moczu z pęcherza moczowego, co jest częstym objawem w łagodnym rozroście gruczołu krokowego.⁵

Objawy łagodnego rozrostu gruczołu krokowego mają złożoną patofizjologię. Wynikają one przede wszystkim z dwóch głównych czynników: fizycznej obecności powiększonego gruczołu krokowego oraz zwiększonego napięcia mięśni gładkich w obrębie ujścia pęcherza moczowego i samego gruczołu krokowego. To napięcie mięśniowe jest regulowane właśnie przez receptory α1-adrenergiczne, które stanowią punkt uchwytu dla działania terazosyny.⁶

W badaniach in vitro wykazano, że terazosyny chlorowodorek działa jako antagonista wobec skurczów tkanki ludzkiego gruczołu krokowego wywołanych przez fenylefrynę. Przekłada się to na efekty kliniczne – badania kliniczne potwierdziły, że terazosyna powoduje poprawę parametrów hydrodynamiki moczu oraz zmniejsza nasilenie objawów łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, co prowadzi do poprawy jakości życia pacjentów.⁷

Wpływ na masę ciała

Podczas terapii terazosyną zaobserwowano tendencję do zwiększenia masy ciała pacjentów. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo wykazano, że u kobiet i mężczyzn otrzymujących terazosynę w monoterapii nastąpił istotny statystycznie przyrost masy ciała – średnio o 0,8 kg u kobiet i 1 kg u mężczyzn. Dla porównania, w grupie placebo odnotowano zmniejszenie masy ciała o odpowiednio 0,1 kg u kobiet i 0,5 kg u mężczyzn.⁸

Wpływ na profil lipidowy

Jednym z korzystnych efektów stosowania terazosyny jest jej pozytywny wpływ na profil lipidowy pacjentów. W kontrolowanych badaniach klinicznych u pacjentów przyjmujących terazosynę w monoterapii stwierdzono:

• niewielkie, ale istotne w porównaniu do grupy placebo, zmniejszenie stężenia cholesterolu całkowitego
• zmniejszenie stężenia połączonych frakcji lipoprotein o małej i bardzo małej gęstości (LDL i VLDL)
• zwiększenie stężenia lipoprotein o dużej gęstości (HDL) w porównaniu do wartości wyjściowych
• poprawę wskaźnika HDL/LDL w porównaniu do wartości wyjściowych
• zmniejszenie stężenia triglicerydów w porównaniu do wartości wyjściowych

Należy jednak zaznaczyć, że zmiany w stężeniu HDL, wskaźniku HDL/LDL oraz triglicerydów nie osiągnęły istotności statystycznej w porównaniu do grupy placebo.⁹

Wpływ na parametry laboratoryjne

Długotrwałe stosowanie terazosyny (przez okres sześciu miesięcy lub dłużej) nie powoduje istotnych klinicznie zmian w następujących parametrach biochemicznych:

• stężenie glukozy
• stężenie kwasu moczowego
• stężenie kreatyniny
• stężenie azotu mocznikowego we krwi
• wyniki prób czynnościowych wątroby
• stężenia elektrolitów

¹⁰

Analiza wyników badań laboratoryjnych po podaniu terazosyny sugeruje możliwość wystąpienia hemodylucji, co objawia się zmniejszeniem wartości hematokrytu, stężenia hemoglobiny, liczby białych krwinek, stężenia białka całkowitego oraz albumin. Zjawisko zmniejszenia wartości hematokrytu i stężenia białka całkowitego obserwowano również w przypadku innych leków blokujących receptory α-adrenergiczne, co przypisuje się działaniu hemodylucyjnemu.¹¹