Właściwości farmakodynamiczne
Doxanorm 2 mg

Właściwości farmakodynamiczne doksazosyny

Doksazosyna jest lekiem należącym do dwóch grup farmakoterapeutycznych: leków przeciwnadciśnieniowych (kod ATC: C02CA04) oraz leków stosowanych w łagodnym rozroście gruczołu krokowego (kod ATC: G04CA). Dzięki podwójnemu mechanizmowi działania lek ten znajduje zastosowanie w dwóch głównych wskazaniach terapeutycznych.¹

Mechanizm działania

Podstawowym mechanizmem działania doksazosyny jest selektywne i kompetencyjne blokowanie postsynaptycznych alfa-1-adrenoreceptorów. Poprzez ten mechanizm lek wywołuje rozszerzenie naczyń krwionośnych, co prowadzi do zmniejszenia obwodowego oporu naczyniowego i w konsekwencji obniżenia ciśnienia tętniczego. W przypadku gruczołu krokowego doksazosyna działa przede wszystkim na podtyp 1A adrenoreceptora alfa-1, który stanowi ponad 70% ogółu podtypów receptorów występujących w tym narządzie.²

Właściwości w leczeniu nadciśnienia tętniczego

Profil farmakodynamiczny w nadciśnieniu

Po podaniu jednorazowej dawki dobowej działanie hipotensyjne doksazosyny utrzymuje się przez pełne 24 godziny. Po rozpoczęciu leczenia obserwuje się stopniowe obniżanie ciśnienia tętniczego, przy czym maksymalny efekt terapeutyczny pojawia się po 2-6 godzinach od przyjęcia leku. U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym wartości ciśnienia krwi podczas stosowania doksazosyny są porównywalne zarówno w pozycji stojącej, jak i leżącej, co świadczy o zrównoważonym działaniu hipotensyjnym. Co istotne, w trakcie długotrwałej terapii doksazosyną nie obserwuje się rozwoju tolerancji na lek, w przeciwieństwie do nieselektywnych antagonistów receptorów alfa-adrenergicznych.³

W trakcie terapii podtrzymującej doksazosyną rzadko obserwuje się zwiększenie aktywności reninowej osocza i tachykardię, co jest dodatkową zaletą leku w porównaniu do innych leków hipotensyjnych.⁴

Korzystny wpływ na profil lipidowy

Badania kliniczne wykazały, że doksazosyna wywiera pozytywny wpływ na gospodarkę lipidową organizmu. Udokumentowano, że lek istotnie obniża:

• całkowite stężenie triglicerydów w osoczu
• stężenie cholesterolu całkowitego
• stężenie frakcji LDL cholesterolu

Jednocześnie obserwowano znaczące zwiększenie stosunku cholesterolu HDL do cholesterolu całkowitego (wzrost o 4% do 13% wartości wyjściowej). Te właściwości dają doksazosynie przewagę nad lekami moczopędnymi i beta-adrenolitykami, które mogą wywierać niekorzystny wpływ na parametry lipidowe.⁵

Dodatkowe właściwości kardioprotekcyjne

Doksazosyna wykazuje szereg działań, które mogą wpływać na redukcję ryzyka sercowo-naczyniowego. Wykazano, że leczenie tym lekiem prowadzi do:

• zahamowania przerostu lewej komory serca
• hamowania agregacji płytek krwi
• zwiększenia aktywności tkankowego aktywatora plazminogenu
• zwiększenia wrażliwości na insulinę u pacjentów z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej

Ponadto badania in vitro wskazują na antyoksydacyjne właściwości 6′- i 7′-hydroksylowych form metabolitów doksazosyny przy stężeniu 5 μM.⁶

Wyniki badań klinicznych w nadciśnieniu

Leczenie doksazosyną korzystnie wpływa zarówno na nadciśnienie tętnicze, jak i na stężenie lipidów, co przyczynia się do zmniejszenia ryzyka rozwoju choroby wieńcowej. W badaniu ALLHAT (Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack Trial) wykazano, że ryzyko wystąpienia ciężkich komplikacji sercowo-naczyniowych było o 25% wyższe w grupie pacjentów leczonych doksazosyną w porównaniu do grupy otrzymującej chlortalidon. Natomiast zmniejszenie ryzyka wystąpienia ciężkiej niewydolności serca u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym oraz co najmniej jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka CHC było około dwukrotnie niższe u pacjentów przyjmujących doksazosynę w porównaniu do pacjentów leczonych chlortalidonem.⁷

Z uwagi na wyniki wstępnej oceny ramię badania ALLHAT obejmujące doksazosynę zostało zakończone. W chwili zakończenia badania nie stwierdzono różnic dotyczących przyczyn śmiertelności, a wyniki te wymagają dalszej ostatecznej oceny.⁸

Zastosowanie w szczególnych grupach pacjentów

Doksazosyna nie wywiera niekorzystnych skutków metabolicznych, co sprawia, że jest odpowiednim lekiem dla pacjentów ze schorzeniami współistniejącymi, takimi jak:

• astma oskrzelowa
• cukrzyca
• dysfunkcja lewokomorowa
• skaza moczanowa

Stanowi to znaczącą korzyść terapeutyczną w porównaniu do wielu innych leków hipotensyjnych.⁹

Wpływ na funkcje seksualne

W kontrolowanym badaniu klinicznym u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym wykazano związek między podawaniem doksazosyny a poprawą dysfunkcji seksualnych. Ponadto u pacjentów leczonych doksazosyną zgłaszano mniej nowych przypadków zaburzeń erekcji niż u pacjentów otrzymujących inne leki przeciwnadciśnieniowe. Jest to istotna zaleta leku, szczególnie biorąc pod uwagę, że wiele leków hipotensyjnych może powodować lub nasilać zaburzenia erekcji.¹⁰

Właściwości w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH)

Mechanizm działania w BPH

W przypadku pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego, doksazosyna poprzez selektywne blokowanie receptorów alfa-1-adrenergicznych w zrębie mięśniowym i torebce gruczołu krokowego oraz w szyjce pęcherza moczowego, prowadzi do rozluźnienia tych struktur. Szczególnie istotna jest wysoka skuteczność doksazosyny w blokowaniu podtypu 1A adrenoreceptora alfa-1, który dominuje w tkance gruczołu krokowego.¹¹

Efekty kliniczne w BPH

U pacjentów z objawowym łagodnym rozrostem gruczołu krokowego doksazosyna istotnie:

• poprawia wyniki badań urodynamicznych
• łagodzi objawy związane z BPH
• zwiększa przepływ moczu
• zmniejsza dolegliwości związane z opróżnianiem pęcherza moczowego

Długoterminowe badania kliniczne potwierdziły stałą skuteczność i bezpieczeństwo doksazosyny podczas przedłużonego leczenia BPH, trwającego nawet do 48 miesięcy.¹²