Właściwości farmakodynamiczne
Apo-Nastrol 1 mg

Właściwości farmakodynamiczne

Anastrozol należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inhibitory enzymów, z przypisanym kodem ATC: L02B G03. Jest to substancja o istotnym znaczeniu w leczeniu onkologicznym, szczególnie w terapii raka piersi u kobiet po menopauzie.¹

Mechanizm działania i efekty farmakodynamiczne

Anastrozol charakteryzuje się jako silny i wysoce selektywny niesteroidowy inhibitor aromatazy. Jego działanie farmakodynamiczne opiera się na hamowaniu procesu produkcji estrogenów u kobiet po menopauzie. W tym okresie życia kobiety estradiol jest wytwarzany głównie w tkankach obwodowych poprzez przekształcanie androstendionu do estronu przy udziale kompleksu enzymatycznego aromatazy, a następnie estron ulega dalszej konwersji do estradiolu.²

Badania kliniczne dostarczyły dowodów, że stosowanie anastrozolu u kobiet po menopauzie w dawce 1 mg na dobę prowadzi do znaczącego zmniejszenia stężenia estradiolu we krwi – o ponad 80%, co mierzono z zastosowaniem bardzo czułych testów diagnostycznych. To zmniejszenie stężenia estradiolu wykazuje korelację z poprawą stanu klinicznego u kobiet z rakiem piersi.³

Istotną cechą farmakodynamiczną anastrozolu jest brak aktywności progestagenowej, androgenowej oraz estrogenowej. Oznacza to, że substancja ta nie wykazuje działania hormonalnego typowego dla tych grup związków, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych związanych z aktywnością hormonalną.⁴

W aspekcie wpływu na wydzielanie hormonów kory nadnerczy, anastrozol podawany nawet w dawkach do 10 mg na dobę nie wpływa na wydzielanie kortyzolu i aldosteronu, zarówno w warunkach podstawowych, jak i po stymulacji wydzielania przez ACTH (hormon adrenokortykotropowy). Z tego względu podczas terapii anastrozolem nie jest konieczne stosowanie suplementacji glikokortykosteroidami.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Zaawansowany rak piersi

Skuteczność kliniczna anastrozolu w leczeniu zaawansowanego raka piersi została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych, które można podzielić na dwie główne kategorie – badania pierwszego i drugiego rzutu.

Leczenie zaawansowanego raka piersi jako leczenie pierwszego rzutu

Przeprowadzono dwa podobne, kontrolowane badania kliniczne z podwójnie ślepą próbą (badania 1033IL/0030 i 1033IL/0027), których celem było porównanie skuteczności anastrozolu z tamoksyfenem w leczeniu pierwszego rzutu miejscowo zaawansowanego lub przerzutowego raka piersi u pacjentek po menopauzie. Badania obejmowały łącznie 1021 pacjentek, które zostały losowo przydzielone do grupy otrzymującej 1 mg anastrozolu raz na dobę lub 20 mg tamoksyfenu raz na dobę.⁶

Pierwszorzędowymi punktami końcowymi w obu badaniach były:

• Czas do nawrotu guza – parametr określający okres od rozpoczęcia leczenia do momentu progresji choroby
• Odsetek obiektywnych odpowiedzi guza – miara skuteczności terapii oceniająca stopień zmniejszenia masy guza
• Bezpieczeństwo stosowania – ocena profilu działań niepożądanych danego leku

⁷

W badaniu 1033IL/0030 wykazano, że anastrozol miał statystycznie znaczącą przewagę nad tamoksyfenem w zakresie czasu do nawrotu guza, ze współczynnikiem ryzyka (HR) wynoszącym 1,42 przy 95% przedziale ufności [1,11; 1,82]. Mediana czasu do wznowy wynosiła 11,1 miesięcy dla anastrozolu i 5,6 miesięcy dla tamoksyfenu (p=0,006). Odsetek obiektywnych odpowiedzi guza był podobny dla obu leków. Natomiast badanie 1033IL/0027 wykazało, że zarówno anastrozol, jak i tamoksyfen cechowały się podobnym odsetkiem obiektywnych odpowiedzi guza oraz podobnym czasem do nawrotu guza.⁸

Wyniki drugorzędowych punktów końcowych potwierdziły wyniki uzyskane dla pierwszorzędowych punktów końcowych. Ze względu na nieliczne zgony zanotowane podczas prowadzenia badań w obu grupach pacjentek, nie było możliwe wyciągnięcie jednoznacznych wniosków dotyczących różnic w całkowitym przeżyciu.⁹

Leczenie drugiego rzutu zaawansowanego raka piersi

Skuteczność anastrozolu w leczeniu drugiego rzutu zaawansowanego raka piersi u pacjentek po menopauzie badano w dwóch kontrolowanych badaniach klinicznych (badanie 0004 i badanie 0005). Uczestniczyły w nich pacjentki z zaawansowanym rakiem piersi, u których doszło do nawrotu choroby po wcześniejszym leczeniu tamoksyfenem (zaawansowanego lub wczesnego stadium raka piersi).¹⁰

Łącznie 764 pacjentki zostały losowo przydzielone do jednej z trzech grup terapeutycznych:

• 1 mg anastrozolu raz na dobę
• 10 mg anastrozolu raz na dobę
• 40 mg octanu megestrolu cztery razy na dobę

¹¹

Pierwszorzędowymi zmiennymi określającymi skuteczność leczenia były czas do nawrotu choroby oraz odsetek obiektywnych odpowiedzi guza. Dodatkowo analizowano takie parametry jak odsetek dłuższych (ponad 24-tygodniowych) stabilizacji choroby, odsetek nawrotów oraz wskaźniki przeżycia. Wyniki badań nie wykazały znaczących różnic między zastosowanymi sposobami leczenia w odniesieniu do żadnego z badanych parametrów skuteczności.¹²

Leczenie uzupełniające wczesnego raka piersi

Skuteczność anastrozolu w leczeniu uzupełniającym wczesnego raka piersi u pacjentek z potwierdzoną obecnością receptorów dla hormonów płciowych została potwierdzona w dużym badaniu klinicznym fazy III. Badanie to obejmowało 9366 pacjentek po menopauzie z operacyjnym rakiem piersi, które były leczone przez 5 lat.¹³

Wyniki badania wykazały statystycznie znamienną przewagę leczenia uzupełniającego anastrozolem nad leczeniem tamoksyfenem pod względem czasu przeżycia wolnego od choroby. Co ważne, jeszcze większą korzyść u chorych otrzymujących anastrozol w porównaniu z tamoksyfenem obserwowano dla tego parametru w prospektywnej ocenie populacji pacjentek z potwierdzoną obecnością receptorów dla hormonów płciowych.¹⁴

Podsumowując, anastrozol jako silny i wysoce selektywny niesteroidowy inhibitor aromatazy stanowi istotną opcję terapeutyczną u kobiet po menopauzie z rakiem piersi, zarówno w zaawansowanym stadium choroby (jako leczenie pierwszego i drugiego rzutu), jak i we wczesnym stadium (jako leczenie uzupełniające), szczególnie u pacjentek z potwierdzoną obecnością receptorów dla hormonów płciowych.