Zespół stresu pourazowego
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zespół stresu pourazowego (PTSD) to poważne zaburzenie psychiczne rozwijające się po ekspozycji na traumatyczne zdarzenie, charakteryzujące się objawami takimi jak natrętne wspomnienia, unikanie bodźców traumatycznych, negatywne zmiany w myśleniu i nastroju oraz wzmożona reaktywność. Objawy muszą utrzymywać się powyżej miesiąca i powodować istotne zaburzenia funkcjonowania społecznego, zawodowego lub interpersonalnego. Epidemiologicznie PTSD dotyka około 3,9% populacji światowej, z dwukrotnie wyższym ryzykiem u kobiet. Szczególnie narażone są grupy takie jak weterani wojenni (11-20% weteranów Iraku i Afganistanu) oraz personel medyczny, zwłaszcza pielęgniarki oddziałów intensywnej terapii, u których częstość występowania objawów PTSD jest znacząco podwyższona i współwystępuje z zespołem wypalenia zawodowego (BOS). Diagnoza opiera się na kryteriach DSM-5 oraz narzędziach przesiewowych, takich jak Primary Care PTSD Screen for DSM-5, a różnicowanie wymaga uwzględnienia współistniejących zaburzeń psychicznych i ryzyka samobójstwa.
- Zespół stresu pourazowego (PTSD) – wprowadzenie
- Diagnoza zespołu stresu pourazowego
- Opieka pielęgniarska nad pacjentem z PTSD
- Rola pielęgniarki w opiece nad pacjentem z PTSD
- Diagnozy pielęgniarskie u pacjentów z PTSD
- Interwencje pielęgniarskie w PTSD
- Modele leczenia PTSD w praktyce pielęgniarskiej
- Wsparcie dla pacjentów z PTSD i ich rodzin
- Specyfika PTSD w różnych grupach pacjentów
- Przyszłość leczenia PTSD i nowe kierunki badań
- Podsumowanie roli pielęgniarki w opiece nad pacjentem z PTSD
Zespół stresu pourazowego (PTSD) – wprowadzenie
Zespół stresu pourazowego (ang. Post-traumatic stress disorder, PTSD) to poważne zaburzenie psychiczne, które może rozwinąć się po przeżyciu lub byciu świadkiem traumatycznego lub przerażającego wydarzenia. PTSD może być długotrwałym następstwem traumatycznego zdarzenia, nawet wiele lat po jego wystąpieniu.1 Charakteryzuje się znacznym dyskomfortem psychologicznym i fizjologicznym, wpływając na codzienne funkcjonowanie osoby dotkniętej tym zaburzeniem.2 PTSD może prowadzić do poważnych zaburzeń funkcjonowania społecznego, zawodowego i interpersonalnego.3
PTSD opisywane jest jako „złożone somatyczne, poznawcze, afektywne i behawioralne efekty traumy psychicznej”. Charakteryzuje się występowaniem natrętnych myśli, koszmarów i retrospekcji przeszłych traumatycznych wydarzeń, unikaniem wspomnień traumy, wzmożoną czujnością i zaburzeniami snu.4 U osób z PTSD świat wydaje się niebezpieczny. Mogą one doświadczać niepokojących wspomnień, uczucia napięcia lub problemów ze snem.5
Według danych epidemiologicznych, około 3,9% światowej populacji doświadczyło PTSD na pewnym etapie życia.6 Badania wykazały, że kobiety są około dwukrotnie bardziej narażone na rozwój PTSD niż mężczyźni, a około 1 na 10 kobiet rozwinie PTSD w pewnym momencie swojego życia.7 Wśród personelu medycznego, szczególnie pielęgniarek, PTSD jest również dość powszechne, a tacy pracownicy są narażeni na zwiększone ryzyko nadużywania substancji i samobójstwa.8
Objawy PTSD
Osoby z PTSD mogą doświadczać różnego stopnia lęku, strachu w odpowiedzi na traumatyczne wydarzenie, a także mogą próbować radzić sobie w sposób, który jest nieskuteczny, a nawet szkodliwy.9 Do rozpoznania PTSD konieczne jest, aby objawy trwały dłużej niż miesiąc i powodowały znaczny dyskomfort lub problemów w funkcjonowaniu społecznym, zawodowym lub innych ważnych obszarach.10
Objawy PTSD zwykle dzielą się na cztery główne kategorie:1112
- Ponowne przeżywanie traumy – powracające, natrętne wspomnienia, koszmary, retrospekcje (flashbacki)
- Unikanie – unikanie bodźców związanych z traumą, unikanie myśli, uczuć lub rozmów związanych z traumą
- Negatywne zmiany w myśleniu i nastroju – utrzymujące się negatywne przekonania o sobie, poczucie oddzielenia od innych, zmniejszona zdolność do odczuwania pozytywnych emocji
- Wzmożona reaktywność i pobudzenie – problemy ze snem, trudności z koncentracją, nadmierna czujność, wzmożona reakcja przestrachu, drażliwość
Objawy PTSD zwykle zaczynają się w ciągu trzech miesięcy od traumatycznego zdarzenia, ale czasami mogą pojawić się dopiero po miesiącach lub latach. Mogą również pojawiać się i zanikać przez wiele lat.15 Kobiety z PTSD mogą doświadczać tych objawów inaczej niż mężczyźni – są bardziej podatne na wzmożoną reakcję przestrachu, trudności w odczuwaniu emocji, unikanie bodźców przypominających o traumie oraz odczuwanie depresji i lęku.16
Czynniki ryzyka rozwoju PTSD
Nie każda osoba, która doświadcza traumatycznego wydarzenia, rozwinie PTSD. Istnieje kilka czynników, które mogą zwiększyć ryzyko wystąpienia tego zaburzenia:1718
- Intensywność i czas trwania traumy
- Wcześniejsze doświadczenie traumy, szczególnie w dzieciństwie
- Brak wsparcia społecznego po traumatycznym wydarzeniu
- Historia problemów zdrowia psychicznego lub uzależnień
- Płeć – kobiety są około dwukrotnie bardziej narażone na rozwój PTSD niż mężczyźni
- Genetyczne predyspozycje do lęku i depresji
Szczególnie narażeni na rozwój PTSD są weterani wojenni. Szacuje się, że 11-20% weteranów wojen w Iraku i Afganistanie, około 12% weteranów wojny w Zatoce Perskiej i 15% weteranów wojny w Wietnamie cierpi na PTSD.20 Pielęgniarki pracujące na oddziałach intensywnej terapii również wykazują zwiększoną częstość występowania objawów PTSD w porównaniu z pielęgniarkami ogólnymi.21
Diagnoza zespołu stresu pourazowego
Diagnoza PTSD wymaga dokładnego wywiadu z pacjentem, ze szczególnym uwzględnieniem charakteru i nasilenia traumatycznych okoliczności lub zdarzeń.22 Przed rozpoczęciem leczenia PTSD przeprowadza się szczegółową ocenę objawów, aby dostosować leczenie do indywidualnych potrzeb pacjenta.23
Diagnoza PTSD oznacza, że osoba przeżyła zdarzenie związane z rzeczywistym lub możliwym zagrożeniem życia, przemocą lub poważnym urazem.24 Aby zdiagnozować PTSD, specjalista ds. zdrowia psychicznego prawdopodobnie przeprowadzi:2526
- Ocenę psychologiczną – obejmującą omówienie objawów i traumatycznego zdarzenia
- Diagnozę na podstawie kryteriów DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders)
- Ocenę współistniejących zaburzeń zdrowia psychicznego
- Ocenę myśli i zachowań samobójczych
Zgodnie z DSM-5, aby spełnić kryteria diagnozy PTSD, osoba musi doświadczyć lub być świadkiem traumatycznego wydarzenia związanego z rzeczywistą lub zagrażającą śmiercią, poważnym urazem lub przemocą seksualną.28 Objawy muszą trwać dłużej niż miesiąc, powodować znaczny dyskomfort i zakłócać codzienne funkcjonowanie.29
Do oceny PTSD stosuje się różne narzędzia przesiewowe, w tym pięciopunktowy test przesiewowy PTSD dla podstawowej opieki zdrowotnej (Primary Care PTSD Screen for DSM-5), który wykazał dobrą rzetelność i trafność w wykrywaniu PTSD.30 W przypadku pozytywnego wyniku testu przesiewowego, pacjent powinien zostać skierowany do specjalisty zdrowia psychicznego w celu bardziej szczegółowej oceny.31
Warto zauważyć, że PTSD jest często przeoczany w praktyce klinicznej. Trauma może nie być oczywista dla klinicysty, a pacjent może nie być zmotywowany do omawiania trudnego tematu. Trauma może prowadzić do złożonego wiru objawów poznawczych, afektywnych, behawioralnych i somatycznych. Diagnoza jest często dodatkowo skomplikowana przez współwystępowanie zaburzeń depresyjnych, lękowych i/lub uzależnień.32
Opieka pielęgniarska nad pacjentem z PTSD
Pielęgniarki będą zaangażowane w opiekę nad pacjentami z PTSD w różnych warunkach. Pacjenci bezpośrednio dotknięci traumatycznym zdarzeniem będą widziani w centrum traumatologicznym lub na izbie przyjęć, a po ustabilizowaniu stanu mogą wymagać oceny psychiatrycznej z dalszym leczeniem stacjonarnym lub ambulatoryjnym. Pielęgniarki mogą również opiekować się pacjentami z PTSD w ośrodku zdrowia behawioralnego.33
Rola pielęgniarki w opiece nad pacjentem z PTSD
Pielęgniarki odgrywają kluczową rolę w opiece nad pacjentami z PTSD, pomagając w ocenie, planowaniu i wdrażaniu strategii opieki, które ułatwiają powrót do zdrowia i promują odporność.34 Ich zadania obejmują:
- Przeprowadzanie dokładnej oceny stanu pacjenta, w tym objawów fizycznych i psychicznych35
- Nawiązanie zaufanej relacji terapeutycznej z pacjentem36
- Zachęcanie do otwartego wyrażania emocji37
- Nauczanie technik wizualizacji i relaksacji38
- Zapewnienie edukacji pacjentowi i jego rodzinie na temat PTSD39
- Wspieranie pacjenta w codziennych czynnościach40
- Monitorowanie skuteczności leczenia farmakologicznego i psychoterapeutycznego41
Kluczowe dla wszystkich praktyk pielęgniarskich są umiejętności aktywnego słuchania, które pomagają pielęgniarkom zbierać istotne dane na temat historii traumy pacjenta i oceniać ich obecny stan psychiczny oraz poziom lęku.42 Po nawiązaniu zaufania i zbudowaniu relacji z pacjentem, można eksplorować techniki radzenia sobie – utrzymywanie rutyny, identyfikacja sposobów relaksacji, rozpoznawanie czynników wyzwalających.43
Diagnozy pielęgniarskie u pacjentów z PTSD
Po zidentyfikowaniu diagnoz pielęgniarskich dla PTSD, plany opieki pielęgniarskiej pomagają ustalić priorytety oceny i interwencji zarówno dla krótko-, jak i długoterminowych celów opieki.44 Najczęstsze diagnozy pielęgniarskie u pacjentów z PTSD obejmują:
- Lęk – pacjenci z PTSD mogą doświadczać różnego stopnia lęku45
- Strach – pacjenci z PTSD mogą doświadczać strachu w odpowiedzi na traumatyczne zdarzenie46
- Nieskuteczne radzenie sobie – pacjenci z PTSD mogą próbować radzić sobie w sposób nieskuteczny, a nawet szkodliwy47
- Zaburzenia snu – częsty problem u osób z PTSD48
- Ryzyko samobójstwa – pacjenci z PTSD są narażeni na zwiększone ryzyko zachowań samobójczych49
- Zespół pourazowy – obejmuje utrzymujące się nieprzystosowawcze reakcje po traumatycznym, przytłaczającym wydarzeniu50
Interwencje pielęgniarskie w PTSD
Interwencje pielęgniarskie dla osób z PTSD obejmują szereg działań mających na celu wsparcie pacjenta w procesie zdrowienia:5152
- Ocena ryzyka samobójstwa – ocena myśli i zamiarów samobójczych lub homicydalnych w celu zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta i innych osób53
- Budowanie relacji terapeutycznej – stworzenie bezpiecznego środowiska, w którym pacjent może wyrazić swoje emocje54
- Edukacja na temat PTSD – nauczanie pacjenta o traumie, jej wpływie na mózg i ciele oraz strategiach radzenia sobie5556
- Nauczanie technik relaksacyjnych – medytacja, głębokie oddychanie, wizualizacja, muzyka jako narzędzia do kontrolowania objawów57
- Wspieranie zdrowego stylu życia – promocja zdrowego odżywiania, regularnego snu i aktywności fizycznej, które są związane z lepszymi wynikami leczenia58
- Monitorowanie leków – podawanie leków zgodnie z zaleceniami, monitorowanie skutków ubocznych lub uzależnienia59
- Zapewnienie ciągłości opieki – zalecenie regularnych wizyt kontrolnych u specjalisty zdrowia psychicznego60
Pielęgniarki powinny pozostać wrażliwe na pacjentów z historią PTSD, aby nie wywoływać negatywnej reakcji podczas inwazyjnej opieki lub podczas przekazywania informacji osobistych.61 Powinny również edukować pacjentów na temat zaburzenia, jego objawów, czynników wyzwalających i strategii radzenia sobie.62
Modele leczenia PTSD w praktyce pielęgniarskiej
Leczenie PTSD zwykle obejmuje psychoterapię, farmakoterapię lub połączenie obu metod.63 Psychoterapia skoncentrowana na traumie jest preferowanym leczeniem PTSD.64 Badania kliniczne pacjentów, którzy otrzymali psychoterapię skoncentrowaną na traumie, wykazały większą poprawę objawów w porównaniu z tymi, którzy nie otrzymali leczenia.65
Psychoterapia w leczeniu PTSD
Kilka rodzajów psychoterapii skoncentrowanej na traumie jest najbardziej zalecanych w leczeniu PTSD:66
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) – najpowszechniej stosowana forma psychoterapii, najlepiej zbadana i wykazana jako skuteczna w leczeniu PTSD.67 Terapia CBT koncentruje się na zmianie bolesnych negatywnych emocji (takich jak wstyd i poczucie winy) i przekonań wynikających z traumy.68
- Terapia ekspozycyjna – pomaga pacjentom stawić czoła swoim lękom poprzez stopniowe wystawianie ich na traumę, której doświadczyli, w bezpieczny sposób.69
- Terapia przetwarzania poznawczego (CPT) – została zaprojektowana specjalnie do leczenia PTSD, skupia się na zmianie bolesnych negatywnych emocji i przekonań wynikających z traumy.70
- Desensytyzacja i przetwarzanie za pomocą ruchu gałek ocznych (EMDR) – to terapia psychologiczna, która okazała się skuteczna w zmniejszaniu objawów PTSD.71 Łączy wyobrażeniową ekspozycję z jednoczesnym wywołaniem sakadycznych ruchów oczu, które mają pomóc w przeprogramowaniu funkcji mózgu.72
Psychoterapia prowadzona przez specjalistę zdrowia psychicznego może pomóc osobom z PTSD odzyskać poczucie kontroli nad swoim życiem poprzez:73
- Nauczanie umiejętności zarządzania stresem
- Pomoc w lepszym radzeniu sobie ze stresem w życiu
- Identyfikację i zmianę wzorców negatywnego lub zniekształconego myślenia
- Budowanie umiejętności radzenia sobie z lękiem
Farmakoterapia w leczeniu PTSD
Leki mogą pomóc w kontrolowaniu objawów PTSD, takich jak smutek, niepokój, złość i uczucie odrętwienia.74 Chociaż dowody na skuteczność farmakoterapii w PTSD są mniej solidne niż w przypadku psychoterapii skoncentrowanej na traumie, leki często stosuje się do leczenia współistniejących zaburzeń psychicznych lub szczególnie wyraźnych objawów PTSD, takich jak depresja lub lęk.75
Obecnie brak jest leków zatwierdzonych przez FDA specjalnie do leczenia PTSD, jednak pracownicy służby zdrowia mogą przepisywać pewne leki, aby pomóc w określonych objawach PTSD:76
- Leki przeciwdepresyjne – szczególnie selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) jak fluoksetyna, paroksetyna i sertralina, oraz inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) jak wenlafaksyna.7778
- Prazosyna – skuteczna w leczeniu zaburzeń snu związanych z PTSD.79
- Leki przeciwlękowe – mogą być stosowane krótkoterminowo do łagodzenia ciężkiego lęku.
Warto zaznaczyć, że nie istnieje jeden lek, który leczyłby wszystkie objawy PTSD, ale niektóre leki mogą pomóc w łagodzeniu niektórych objawów i zwiększyć skuteczność psychoterapii.80 Ty i twój lekarz możecie współpracować, aby znaleźć najlepszy lek, z najmniejszą liczbą skutków ubocznych.81
Zintegrowane podejście do leczenia PTSD
Leczenie PTSD wymaga podejścia skoncentrowanego na pacjencie, za jego zgodą na wszelkie leczenie. Wielu pacjentów z PTSD nie chce podejmować leczenia, a niektórzy pacjenci mają objawy oporne na leczenie. Może być konieczne zastosowanie kombinacji leków i terapii u niektórych pacjentów.82
Najlepsze wyniki osiąga się często przy zastosowaniu podejścia interdyscyplinarnego, które uwzględnia złożoność PTSD. Obejmuje to współpracę w zakresie strategii prewencji, wczesnej interwencji i długoterminowego zarządzania, z uwzględnieniem zarówno leczenia farmakologicznego, jak i psychologicznego.83
Terapia indywidualna z podejściem poznawczo-behawioralnym daje pacjentom z PTSD szansę omówienia traumatycznego doświadczenia z niegrożącą osobą, pomagając im uzyskać pewną perspektywę na doświadczenie.84 Nauczanie pacjentów z PTSD praktycznych podejść do radzenia sobie z tym, co może być intensywnymi i niepokojącymi objawami, może pomóc w leczeniu zaburzenia.85
Dla pacjentów z współistniejącymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak depresja, lęk czy uzależnienia, zaleca się równoczesne leczenie tych stanów.86 Skuteczne leczenie PTSD prawie zawsze poprawia te powiązane choroby, a skuteczne leczenie depresji, lęku lub uzależnień zwykle poprawia objawy PTSD.87
Wsparcie dla pacjentów z PTSD i ich rodzin
Otrzymanie wsparcia i współczucia natychmiast po traumatycznym wydarzeniu jest kluczowe.88 Uzyskanie pomocy i wsparcia może zapobiec przekształceniu się zwykłych reakcji stresowych w gorsze i prowadzące do PTSD. Może to oznaczać zwrócenie się do rodziny i przyjaciół, którzy będą słuchać i oferować pocieszenie. Może to również oznaczać znalezienie specjalisty zdrowia psychicznego w celu krótkiej terapii.89
Strategie samoopieki dla pacjentów z PTSD
Samoopieka jest kluczowa podczas i po kryzysie lub traumie.90 Dla osób z PTSD ważne jest prowadzenie zdrowego stylu życia, który może pomóc zredukować objawy i zwiększyć ogólne samopoczucie:9192
- Edukacja – zdobycie wiedzy o PTSD może pomóc zrozumieć, co czujesz, a następnie możesz zbudować strategie radzenia sobie, aby skutecznie reagować.93
- Regularna aktywność fizyczna – pomaga zmniejszyć stres i poprawić nastrój.
- Techniki relaksacyjne – medytacja, głębokie oddychanie, wizualizacja mogą pomóc w zarządzaniu objawami.
- Unikanie samoleczenia – unikaj alkoholu lub narkotyków do radzenia sobie z objawami, gdyż może to pogorszyć sytuację.94
- Regularne wizyty kontrolne – przestrzeganie planu leczenia i regularne kontaktowanie się ze specjalistą zdrowia psychicznego pomoże iść naprzód.95
- Grupy wsparcia – zaangażowanie się w grupę osób, które przeszły podobne doświadczenia, może pomóc niektórym osobom z PTSD poczuć się mniej uszkodzonymi i samotnymi.96
Wsparcie dla rodzin i opiekunów
Gdy partner, przyjaciel lub członek rodziny cierpi na zespół stresu pourazowego, może to być przytłaczające. PTSD nie jest łatwe do życia i może mieć duży wpływ na związki i życie rodzinne.97 Członkowie rodziny mogą pomóc poprzez:9899
- Edukację – poznanie PTSD, im więcej wiesz o objawach, skutkach i opcjach leczenia, tym lepiej będziesz w stanie pomóc swojemu bliskiej osobie.
- Budowanie poczucia bezpieczeństwa – trauma zmienia sposób, w jaki osoba postrzega świat, sprawiając, że wydaje się on stale niebezpiecznym i przerażającym miejscem. Jeśli jest jakiś sposób, w jaki możesz odbudować poczucie bezpieczeństwa swojego bliskiego, przyczyni się to do jego powrotu do zdrowia.
- Minimalizację stresu w domu – postaraj się zapewnić swojemu bliskiemu przestrzeń i czas na odpoczynek i relaks.
- Zachęcanie do leczenia – wiele osób, które doświadczyły traumy, potrzebuje profesjonalnej terapii PTSD.
- Cierpliwość i wsparcie – powrót do zdrowia to proces, który wymaga czasu i często wiąże się z niepowodzeniami. Ważne jest, aby pozostać pozytywnym i utrzymać wsparcie dla bliskiej osoby.
Opiekunowie również mogą doświadczyć PTSD. Jedno badanie wykazało, że około 1 na 5 rodzin nastolatków, którzy przeżyli nowotwór, miało rodzica z PTSD.100 Ważne jest, aby opiekunowie również dbali o swoje zdrowie psychiczne, aby uniknąć wypalenia lub wtórnej traumatyzacji.101
Specyfika PTSD w różnych grupach pacjentów
PTSD u dzieci i młodzieży
PTSD może wystąpić w każdym wieku, również u dzieci. Dzieci mogą rozwinąć PTSD w odpowiedzi na jednorazowe lub powtarzające się traumy, które zagrażają ich poczuciu bezpieczeństwa.102 PTSD może również rozwinąć się, gdy dzieci są świadkami traumatycznych zdarzeń lub sytuacji, nawet jeśli nie zostały ranne lub bezpośrednio zaangażowane w to, co się stało.103
Pierwszym krokiem w leczeniu dzieci z PTSD jest rozmowa z lekarzem w celu przeprowadzenia oceny.104 W przypadku diagnozowania PTSD, konkretne wydarzenie musi wywołać objawy. Po postawieniu diagnozy pierwszym krokiem jest zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa poprzez wsparcie ze strony rodziców, przyjaciół i szkoły.105
Leczenie PTSD u dzieci i młodzieży zazwyczaj obejmuje:106107
- Psychoterapię – dziecko może mówić, rysować, bawić się lub pisać o stresującym wydarzeniu; terapia może być prowadzona indywidualnie, rodzinnie lub grupowo.
- Terapię poznawczo-behawioralną – pomaga dzieciom nauczyć się zmieniać myśli i uczucia poprzez zmianę zachowania w celu zmniejszenia strachu lub niepokoju.
- Terapię skoncentrowaną na traumie (trauma-focused cognitive behavioral therapy, TF-CBT) – jest to zalecana forma leczenia dla dzieci i młodzieży z PTSD.108
- Leki – w niektórych przypadkach mogą być stosowane do zmniejszenia objawów.
Dzieci z PTSD często stają się nadmiernie czujne, stale skanując otoczenie w poszukiwaniu potencjalnych zagrożeń.109 Terapia traumy daje dzieciom sposób na bezpieczne dzielenie się uczuciami, opowiadanie swojej historii i uzyskanie wsparcia. W terapii uczą się umiejętności radzenia sobie i uspokajania, które pomagają im radzić sobie z lękiem po traumie.110
PTSD u weteranów wojennych
Weterani wojenni jako grupa są szczególnie narażeni na rozwój PTSD. Według Departamentu Spraw Weteranów, 53 na 100 osób, które otrzymały psychoterapię skoncentrowaną na traumie, nie spełnia już kryteriów PTSD, a 42 na 100 osób, które przyjmują leki, nie spełnia już kryteriów PTSD.111
PTSD jest znaczącym problemem wśród weteranów ze względu na jego negatywny wpływ na ich zdrowie psychiczne, jakość życia i ogólne samopoczucie. Wyniszczające objawy PTSD prowadzą do upośledzenia codziennego funkcjonowania i relacji międzyludzkich.112
Pomimo dostępności usług, większość weteranów nie korzysta z nich. Stygmatyzacja związana ze zdrowiem psychicznym w wojsku może uniemożliwiać weteranom szukanie niezbędnej opieki, zaostrzając ciężkość stanu.113
Dostępnych jest kilka metod leczenia dla weteranów z PTSD:114115
- Psychoterapia – szczególnie terapie skoncentrowane na traumie, takie jak przedłużona ekspozycja (PE) i terapia przetwarzania poznawczego (CPT).
- Farmakoterapia – leki przeciwdepresyjne, leki przeciwlękowe.
- Terapie integracyjne – istnieje wiele różnych sposobów na uzyskanie kontroli nad stresem pourazowym, w tym opieka integracyjna i opcje niefarmakologiczne, takie jak terapia rozmową lub terapia rekreacyjna, joga, akupunktura lub medytacja.
Ważne jest, aby weterani z PTSD otrzymali kompleksową ocenę i spersonalizowany plan leczenia. Zwiększona świadomość zmagań i trudności związanych z PTSD i służbą wojskową może przyczynić się do szybszego skierowania do specjalisty zdrowia psychicznego.116
PTSD u pielęgniarek i personelu medycznego
Pielęgniarki oddziałów intensywnej terapii mają zwiększoną częstość występowania objawów PTSD w porównaniu z pielęgniarkami ogólnymi w wyniku opieki nad pacjentami, którzy odczuwają ból, cierpienie i są straumatyzowani. Podobny wpływ zidentyfikowano u pielęgniarek onkologicznych.117
Zidentyfikowaliśmy, że PTSD i syndrom wypalenia zawodowego (BOS) są powszechne u pielęgniarek, a osoby z PTSD prawie zawsze będą miały objawy BOS. Współistnienie PTSD i BOS ma dramatyczny wpływ na związaną z pracą i niezwiązaną z pracą aktywność i postrzeganie.118
Ogólnie rzecz biorąc, 98% (59/60) pielęgniarek, które spełniały kryteria diagnostyczne dla PTSD, było również pozytywnych dla co najmniej jednego z trzech typów BOS. Jednak nie wszystkie pielęgniarki z objawami BOS spełniały kryteria dla diagnozy PTSD. Nasze ustalenia sugerują, że pielęgniarki, które rozwinęły PTSD, stanowią podzbiór tych z BOS.119
Identyfikacja i wdrożenie skutecznych strategii leczenia PTSD i BOS u pielęgniarek jest szczególnie ważne, ponieważ pielęgniarki są narażone na zwiększone ryzyko nadużywania substancji i samobójstwa.120
Dla pielęgniarek z PTSD ważne jest:121
- Szukanie profesjonalnej pomocy
- Rozwijanie umiejętności radzenia sobie
- Budowanie silnego systemu wsparcia
- Dbanie o własne zdrowie fizyczne i psychiczne
- Rozważenie dodatkowego szkolenia lub wsparcia
Pielęgniarki, które są zainteresowane leczeniem pacjentów z PTSD, mogą skorzystać ze specjalistycznego szkolenia, nawet jeśli mają już tytuł magistra pielęgniarstwa (MSN). Pielęgniarki z zaawansowaną praktyką posiadające wiedzę specjalistyczną w zakresie zdrowia psychicznego mogą podawać lub pomagać w podawaniu podstawowych terapii i leczenia PTSD.122
Przyszłość leczenia PTSD i nowe kierunki badań
Badania nad zapobieganiem PTSD w okresie ciąży i po porodzie oraz leczeniem w okresie poporodowym są stosunkowo nowe, ale szybko się rozwijają.123 Wiele z tych interwencji to podejścia o niskich kosztach i niewielkim wpływie, które mogą być skierowane do kobiet najbardziej zagrożonych.124
Istnieje potrzeba przeprowadzenia dobrze zaprojektowanych badań, które uwzględniają unikalną sytuację osób z PTSD, w tym bezdomnych i osób w trudnej sytuacji mieszkaniowej, oraz które opisują te elementy opieki uwzględniającej traumę, które są najważniejsze i niezbędne.125
Potrzebny jest nowy przegląd i synteza dowodów, aby rozwiązać niepewności dotyczące skuteczności różnych kategorii leczenia PTSD, a także skuteczności konkretnych terapii, które pasują do każdego z tych obszarów. Taki przegląd może mieć znaczący wpływ poprzez poprawę wyników i zmniejszenie różnic w wytycznych dotyczących leczenia.126
Badania wykazały również potrzebę pragmatycznych projektów badań, zamiast interwencji i podejść do dostarczania, które pasują do wszystkich. Opracowanie strategii opieki uwzględniającej traumę powinno być dostosowane do wielu sytuacji kulturowych lub geograficznych, aby zapewnić, że świadczeniodawcy są w stanie dostarczyć znaczącą, opartą na dowodach opiekę i żadne osoby nie są pozostawione w tyle.127
Podsumowanie roli pielęgniarki w opiece nad pacjentem z PTSD
Pielęgniarki są kluczowymi członkami zespołu opieki zdrowotnej w leczeniu PTSD. Odgrywają istotną rolę w ocenie, diagnozie, planowaniu opieki i wdrażaniu interwencji dla pacjentów z PTSD.128 Pielęgniarki powinny być wrażliwe na pacjentów z historią PTSD, aby uniknąć wywoływania negatywnych reakcji podczas świadczenia inwazyjnej opieki lub podczas komunikowania informacji osobistych.129
Podsumowując, rola pielęgniarki w opiece nad pacjentem z PTSD obejmuje:130131
- Ocenę stanu pacjenta i identyfikację problemów związanych z PTSD
- Ustanowienie relacji terapeutycznej opartej na zaufaniu
- Edukację pacjenta i jego rodziny na temat PTSD, jego objawów i leczenia
- Nauczanie technik radzenia sobie i strategii relaksacyjnych
- Monitorowanie i podawanie leków zgodnie z zaleceniami
- Zapewnienie wsparcia emocjonalnego
- Współpracę z interdyscyplinarnym zespołem opieki zdrowotnej
- Zapewnienie ciągłości opieki i zalecanie regularnych wizyt kontrolnych
Pielęgniarki z przeszkoleniem w zakresie zdrowia psychicznego są szczególnie dobrze przygotowane do opieki nad pacjentami z PTSD. Biegłość w opiece uwzględniającej traumę i interwencjach opartych na dowodach dla PTSD jest kluczowa. Klinicyści powinni być biegli w przeprowadzaniu kompleksowych ocen, różnicowaniu prezentacji PTSD i dostosowywaniu podejść terapeutycznych do indywidualnych potrzeb.132
Należy pamiętać, że PTSD jest uleczalne, a dzięki odpowiedniemu leczeniu wiele osób może całkowicie pozbyć się objawów. Dla innych, leczenie może zmniejszyć objawy lub sprawić, że będą mniej intensywne. Objawy nie muszą zakłócać codziennych działań i relacji.133 Wczesna interwencja i kompleksowe podejście do leczenia PTSD mogą znacząco poprawić rokowanie i jakość życia pacjentów.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.