Zespół post-polio
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zespół post-polio (PPS) jest schorzeniem występującym u pacjentów po przebytym zakażeniu wirusem polio, manifestującym się po 15-50 latach od pierwotnej infekcji. Charakteryzuje się stopniowym osłabieniem mięśni i ich zanikiem, z naprzemiennymi okresami progresji i stabilizacji. Rokowanie co do długości życia jest generalnie dobre, choć ciężkie osłabienie mięśni, zwłaszcza w zaawansowanych stadiach, może prowadzić do powikłań takich jak porażenie przepony (jednostronne rokowanie dobre, obustronne może skutkować niewydolnością oddechową) oraz choroby kręgosłupa. Szacuje się, że 30-40% (waha się od 15% do 80%) osób po polio rozwinie PPS, a ryzyko jest wyższe u pacjentów z cięższym przebiegiem pierwotnej infekcji i pełniejszym powrotem do zdrowia, co wiąże się z obciążeniem neuronów ruchowych. Nie istnieje obecnie test predykcyjny rozwoju PPS.
Prognoza zespołu post-polio (Zespół post-polio)
Zespół post-polio (PPS – Post-polio syndrome) jest schorzeniem, które może pojawić się u osób, które przebyły infekcję wirusem polio w przeszłości. Objawy zazwyczaj występują po długim okresie utajenia, zwykle 15-50 lat po pierwotnej infekcji, powodując stopniowe osłabienie mięśni i ich zanik. Prognoza dla pacjentów z zespołem post-polio jest zróżnicowana i zależy od wielu czynników, które zostaną omówione poniżej.1234
Oczekiwana długość życia
Przede wszystkim warto podkreślić, że w większości przypadków rokowanie co do długości życia pacjentów z zespołem post-polio jest dobre. PPS rzadko stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Jednakże ciężkie osłabienie mięśni, szczególnie w zaawansowanych przypadkach, może prowadzić do powikłań zdrowotnych, które potencjalnie mogą wpływać na długość życia.125
Przebieg choroby
Zespół post-polio charakteryzuje się zwykle powolną progresją. Pacjenci doświadczają nowych objawów, po których następują okresy stabilizacji. Taki wzorzec naprzemiennych okresów pogorszenia i stabilizacji jest typowy dla PPS. Trudno przewidzieć, u kogo wystąpią objawy, kiedy się one pojawią i jaki będzie ich stopień nasilenia. Dokładny czas pojawienia się objawów jest różny dla każdej osoby.245
Badania nad naturalnym przebiegiem zespołu post-polio były utrudnione ze względu na jego powolną progresję z okresami stabilizacji. Jednak osłabienie mięśniowe poddaje się obiektywnej analizie. Mulder i współpracownicy raportowali ciągłą progresję osłabienia w trakcie 12-letniego okresu obserwacji. U niektórych pacjentów odnotowano istotne obiektywne osłabienie kliniczne, w tym osłabienie mięśni opuszkowych.6
Czynniki ryzyka i rokowanie
Istnieje kilka czynników, które mogą zwiększać ryzyko rozwoju zespołu post-polio i wpływać na jego przebieg:
- Stopień początkowego porażenia i powrotu do zdrowia po ostrym polio – osoby, które doświadczyły cięższego przebiegu pierwotnej infekcji polio, szczególnie z zajęciem neuronów ruchowych, mogą mieć większe prawdopodobieństwo rozwoju PPS i cięższego jego przebiegu.123
- Im pełniejszy powrót do zdrowia po ostrym polio, tym większe prawdopodobieństwo rozwoju zespołu post-polio. Może to być związane z dodatkowym obciążeniem neuronów ruchowych.24
- Osoby, które przeżyły polio bez zajęcia neuronów ruchowych, nie rozwijają PPS.5
Nie istnieje test, który przewidziałby, który z ozdrowieńców po polio z zajęciem neuronów ruchowych jest zagrożony rozwojem PPS.7
Powikłania i ich prognoza
Pacjenci z zespołem post-polio mogą doświadczać różnych powikłań, które mogą wpływać na ich rokowanie:
- Porażenie przepony – rokowanie jest dobre w przypadku jednostronnego porażenia przepony. Często pozostaje ono nierozpoznane i, w przypadku braku jakiejkolwiek podstawowej choroby płuc, zwykle nie wymaga leczenia. Jednakże obustronne porażenie przepony może powodować duszność, serce płucne i niewydolność oddechową.6
- Choroby kręgosłupa – dodatkowe powikłania zespołu post-polio najczęściej są związane z chorobami kręgosłupa.6
- Ograniczona mobilność – pacjenci z PPS często doświadczają problemów z poruszaniem się, co może prowadzić do ograniczeń w codziennych aktywnościach.8
Wpływ na jakość życia
Zespół post-polio może znacząco wpływać na jakość życia pacjentów:
- Osoby z przebytym polio mają znacznie niższą jakość życia związaną ze zdrowiem (HRQoL), szczególnie w obszarach mobilności, codziennych aktywności, bólu/dyskomfortu i lęku/depresji.8
- Osoby z PPS mają większe problemy z mobilnością, codziennymi aktywnościami oraz depresją/lękiem, ale mniej problemów z samopielęgnacją.8
- Pacjenci, którzy nie otrzymali leczenia następstw poliomyelitis i którzy mają więcej objawów bólu i zmęczenia, raportują niższą jakość życia związaną ze zdrowiem.8
Możliwości poprawy prognozy
Chociaż nie ma obecnie lekarstwa na zespół post-polio, badania wskazują na kilka podejść, które mogą poprawić prognozę i jakość życia pacjentów:
- Programy samozarządzania – dostosowane programy samozarządzania dla PPS mogą znacząco poprawić przewlekłe objawy, dobrostan, funkcje fizyczne i zrozumienie stanu zdrowia. Wyniki te utrzymują się przez okres 6 miesięcy.9
- Po zastosowaniu takiego programu znacząco zmniejsza się zmęczenie, a warto zauważyć, że ogólnie zmęczenie związane z PPS nie poprawia się z czasem bez interwencji.9
- Program samozarządzania dla PPS może poprawić zmęczenie, dotkliwość doświadczanego bólu, zaniku mięśni i problemów z funkcją opuszkową oraz ogólną wiedzę na temat PPS, a także funkcje fizyczne w okresie 6 miesięcy.9
- Aby poprawić jakość życia związaną ze zdrowiem u osób z przebytym polio, konieczne jest zapewnienie lepszych usług rehabilitacyjnych.8
Podsumowanie prognozy
Prognoza dla pacjentów z zespołem post-polio jest zróżnicowana i zależy od wielu czynników, w tym od tego, które mięśnie są dotknięte i jak ciężkie są objawy. Szacuje się, że około 30% do 40% osób, które przebyły polio, rozwinie PPS, choć szacunki wahają się od 15% do nawet 80%.13
Chociaż zespół post-polio rzadko stanowi zagrożenie dla życia, ciężkie osłabienie mięśni może prowadzić do powikłań. Jednak przy odpowiednim zarządzaniu objawami i wsparciem, wielu pacjentów może utrzymać dobrą jakość życia pomimo postępującego charakteru schorzenia.129
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Post-Polio Syndrome: What It Is, Symptoms & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24584-post-polio-syndrome
Post-polio syndrome (PPS) is a condition that can affect people several years after an initial polio infection. It causes gradual muscle weakness and atrophy. Theres no cure, so treatment focuses on managing symptoms. […] Approximately 30% to 40% of people whove had polio will develop PPS. A person who was more severely affected by polio may develop a more severe case of PPS. […] The prognosis (outlook) for post-polio syndrome (PPS) varies depending on which muscles are affected and the severity of symptoms. […] In most cases, the life expectancy for post-polio syndrome is good. PPS is rarely life-threatening.
- #2 Post-polio syndrome – Symptoms & causes – Mayo Clinichttps://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/post-polio-syndrome/symptoms-causes/syc-20355669
Post-polio syndrome is a group of potentially disabling signs and symptoms that appear decades after the initial polio illness. These signs and symptoms usually appear between 30 to 40 years after having polio. […] Post-polio syndrome progresses slowly in most people. They may experience new signs and symptoms followed by periods of stability. […] Factors that can increase your risk of developing post-polio syndrome include: […] The greater your recovery after acute polio, the more likely it seems that post-polio syndrome will develop. This may be because greater recovery places additional stress on motor neurons. […] Post-polio syndrome is rarely life-threatening, but severe muscle weakness can lead to complications.
- #3https://www.nhs.uk/conditions/post-polio-syndrome/
Post-polio syndrome is a poorly understood condition that can affect people who have had polio in the past. […] Post-polio syndrome is where some of these symptoms develop or get worse many years or decades after the original polio infection. […] Post-polio syndrome only affects people who have had polio. It usually develops 15 or more years after the infection. […] It’s not known exactly how many people who survived polio when they were younger are or will be affected by post-polio syndrome. Estimates vary from as low as 15% to as high as 80%. […] The exact cause of post-polio syndrome is unclear. It’s not known whether anything can be done to prevent it. […] Post-polio syndrome isn’t contagious. […] It’s not clear why only some people who have had polio develop post-polio syndrome. However, those who had severe polio when they were younger may be more likely to develop the condition. […] There’s currently no cure for post-polio syndrome, but support and a range of treatments are available to help manage the symptoms and improve quality of life.
- #4https://myhealth.alberta.ca/Health/pages/conditions.aspx?hwid=hw184074
Post-polio syndrome is an illness of the nervous system that can appear 15 to 50 years after you had polio. […] Post-polio syndrome usually progresses very slowly. […] It’s hard to predict who will get symptoms, when symptoms will begin, and how severe they will be. […] The exact amount of time it takes for symptoms to start is different for each person. […] The more fully a person recovered from the polio, the more likely it is that he or she will get post-polio syndrome.
- #5 Post-Polio Syndrome | Living With Paralysis | Reeve Foundationhttps://www.christopherreeve.org/todays-care/living-with-paralysis/health/causes-of-paralysis/post-polio-syndrome-poliomyelitis/
Over time, some individuals with a history of polio which affected the motor nerves may develop new muscle pain, weakness, or paralysis 10 to 40 years after the original polio episode. This is post-polio syndrome (PPS). […] It is important to note that only a small number of individuals develop post-polio syndrome. Those that survived polio without motor nerve involvement do not develop PPS. […] Post-polio syndrome tends to develop slowly with alternating periods of stability followed by increasing symptoms. The development of PPS occurs over time. […] PPS occurs in individuals with a history of polio that included motor nerve involvement. It is typically not life-threatening unless breathing is affected and untreated. […] Risk factors for PPS include a higher incidence in those individuals who had a severe initial course of polio with motor nerve involvement.
- #6 Post-polio syndrome | MedLink Neurologyhttps://www.medlink.com/articles/post-polio-syndrome
In post-polio syndrome, symptoms typically occur several decades after recovery, after a long latent period. […] The prognosis is good when diaphragmatic paralysis is unilateral. It often goes unrecognized and, in the absence of any underlying lung disease, usually needs no treatment. Bilateral diaphragmatic paralysis can cause dyspnea, cor pulmonale, and ventilatory failure. […] It has been difficult to determine the natural course of post-polio syndrome because of its slow progression with plateaus. However, weakness does lend itself to objective analysis. […] Mulder and colleagues reported continuous progression of weakness over 12 years of follow-up. […] The prognosis is good when diaphragmatic paralysis is unilateral. […] Significant objective clinical weakening has been noted by others, including weakness of bulbar musculature. […] Additional complications of post-polio syndrome most often relate to spine disease.
- #7 Post-Polio Syndrome | Living With Paralysis | Reeve Foundationhttps://www.christopherreeve.org/todays-care/living-with-paralysis/health/causes-of-paralysis/post-polio-syndrome-poliomyelitis/
There is no test that predicts which survivor of polio with affected motor nerves is at risk for PPS. […] Post-polio syndrome develops in individuals who have survived polio that impacted motor nerves. There is no vaccine or other medication that can prevent post-polio syndrome nor is there a way to predict who will develop it. […] It appears that individuals who had severe cases of motor nerves affected by polio may be more likely to develop post-polio syndrome.
- #8 Factors Associated with Reduced Quality of Life in Polio Survivors in Koreahttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4488290/
The purpose of this study is to assess health-related quality of life in polio survivors (PS) compared with that in the general population in Korea. […] Those with post-poliomyelitis syndrome had greater problems in mobility, usual activity, and depression/anxiety. […] Polio survivors, especially those with more pain and fatigue symptoms, and those who did not have access to medical services had poorer health-related quality of life. […] Survivors of polio had significantly lower a HRQoL, particularly in the domains of mobility, usual activities, pain/discomfort and anxiety/depression. […] Survivors of polio who did not receive treatment for the sequelae of poliomyelitis and who had more pain and fatigue symptoms reported lower HRQoL. […] Although a diagnosis of PPS did not significantly reduce QoL, analyses of the sub-dimensions showed that polio survivors with PPS had more restricted mobility, greater activity limitation, and greater depression/anxiety. […] PPS was strongly associated with restricted mobility, activity limitations, and greater anxiety or depression, but fewer problems with self-care. […] To improve the HRQoL of polio survivors, we need to provide better rehabilitation services.
- #9 The value of a post-polio syndrome self-management programmehttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7642628/
Post-polio syndrome is characterised by symptoms of fatigue, pain and new-onset neuromuscular weakness, and emerges decades after the initial poliovirus infection. […] This study suggests that a post-polio syndrome self-management programme led to improvement in symptoms, knowledge and walking speed, but not quality of life. […] A tailored self-management programme for PPS can significantly improve chronic symptoms, wellbeing, physical function and the understanding of the condition. These results are sustained over a period of 6 months. […] At follow-up, fatigue was notably reduced, and it has to be noted that, generally, PPS-related fatigue does not improve over time without intervention. […] A self-management programme for PPS can improve fatigue, the severity to which pain, atrophy and bulbar function issues are experienced and the overall knowledge of PPS, as well as physical function over a 6-month period.