Grupa b paciorkowca
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w zakażeniach wywołanych przez paciorkowce grupy B (GBS) jest zróżnicowane i zależy od wieku pacjenta, obecności chorób współistniejących oraz szybkości wdrożenia leczenia. U zdrowych osób przebieg zakażenia jest zwykle łagodny, natomiast u noworodków, zwłaszcza wcześniaków, oraz osób z obniżoną odpornością ryzyko powikłań i śmiertelności jest znaczne. Noworodki z przebytym zakażeniem GBS mają trzykrotnie wyższe skorygowane ryzyko zgonu (AOR 3,0; 95% CI 2,1-4,3) oraz hospitalizacji (AOR 3,1; 95% CI 2,7-3,5) w porównaniu z dziećmi bez zakażenia. Wcześniaki cechują się 3-krotnie wyższym ryzykiem wczesnej postaci zakażenia GBS (GBS-EOD) i śmiertelnością na poziomie 19,2% (w porównaniu do 2,1% u noworodków urodzonych o czasie). U dorosłych z chorobami współistniejącymi rokowanie pozostaje niekorzystne, a czynniki ryzyka zakażenia często utrzymują się po przebyciu infekcji.
Grupa B paciorkowca (Streptococcus agalactiae, GBS) – Rokowanie
Rokowanie w zakażeniach wywołanych przez paciorkowce grupy B (GBS) zależy od wielu czynników, w tym wieku pacjenta, współistniejących chorób, szybkości rozpoznania i wdrożenia odpowiedniego leczenia. Zakażenie GBS u zdrowych osób zwykle wiąże się z doskonałym rokowaniem, jednak u noworodków oraz osób z obniżoną odpornością może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych.1
Rokowanie u noworodków z zakażeniem GBS
Rokowanie w przypadku zakażeń GBS u noworodków uległo poprawie w ostatnich dekadach, jednak nadal wiąże się ze znaczącą zachorowalnością i śmiertelnością.1 Dzieci z przebytym zakażeniem GBS mają trzykrotnie większe skorygowane ryzyko zgonu (skorygowany iloraz szans (AOR) 3,0; 95% CI 2,1-4,3) oraz ponownych hospitalizacji (AOR 3,1; 95% CI 2,7-3,5) w porównaniu z dziećmi bez zakażenia GBS.2
Mimo zmniejszającej się częstości występowania zakażeń GBS, ryzyko niekorzystnych wyników zdrowotnych dla zakażonych dzieci pozostaje podwyższone, szczególnie w pierwszych 5 latach życia. Osoby, które przeżyły zakażenie, są nadal narażone na zwiększone ryzyko zgonu oraz chorób przewlekłych wymagających hospitalizacji, takich jak mózgowe porażenie dziecięce czy padaczka.2
Wpływ wcześniactwa na rokowanie w zakażeniu GBS
Wcześniaki mają 3-krotnie wyższe ryzyko wczesnej postaci zakażenia GBS (GBS-EOD) w porównaniu z noworodkami urodzonymi o czasie.3 Wskaźniki śmiertelności i chorobowości związane z GBS-EOD są znacznie wyższe wśród wcześniaków (śmiertelność 19,2%) niż u noworodków urodzonych o czasie (śmiertelność 2,1%).4 Wcześniaki z GBS-EOD częściej doświadczają bezdechów, wymagają wsparcia ciśnienia krwi i potrzebują intensywnej opieki neonatologicznej.4
Rokowanie u dorosłych z zakażeniem GBS
Osoby dorosłe nieciężarne z zakażeniem GBS to zazwyczaj osoby starsze z chorobami współistniejącymi, co wiąże się z wysoką śmiertelnością.1 Dorośli, którzy przeżyją zakażenie GBS, zwykle zachowują czynnik ryzyka, który pierwotnie naraził ich na zakażenie, dlatego długoterminowe rokowanie u tych pacjentów pozostaje niekorzystne.1
Wpływ profilaktyki na rokowanie GBS
Wprowadzenie powszechnych badań przesiewowych w kierunku kolonizacji GBS i stosowanie śródporodowej profilaktyki antybiotykowej (IAP) znacząco zmniejszyło częstość występowania wczesnej postaci zakażenia GBS (GBS-EOD) o około 80%, przy skuteczności profilaktyki szacowanej na poziomie 86-89%.3 Częstość występowania GBS-EOD spadła z około 1,8 przypadków na 1000 żywych urodzeń w latach 90. do około 0,23 na 1000 żywych urodzeń w 2015 roku.43
Wyniki programu badań przesiewowych potwierdzają, że śródporodowa profilaktyka oparta na badaniach przesiewowych może być wdrożona i jest szeroko akceptowana przez kobiety w ciąży. Program ten wiązał się z redukcją inwazyjnych zakażeń EOGBS u noworodków, chociaż redukcja ta nie osiągnęła istotności statystycznej.5
W jednym z badań częstość występowania EOGBS u noworodków urodzonych w okresie badań przesiewowych (0,33/1000 żywych urodzeń; 95% CI 0,09-0,96) była trzykrotnie niższa (RR=0,33; 95% CI 0,10-1,10) niż u tych urodzonych w okresie przed wprowadzeniem badań przesiewowych w latach 2009-2013 (0,99/1000 żywych urodzeń; 95% CI 0,64-1,46), chociaż różnica ta nie osiągnęła istotności statystycznej (p=0,08).6
Czynniki wpływające na rokowanie w zakażeniach GBS
Na rokowanie w zakażeniach GBS wpływają różne czynniki, m.in.:
- Główny czynnik ryzyka GBS-EOD u noworodków to kolonizacja matki bakteriami GBS w drogach rodnych i przewodzie pokarmowym7
- Około 50% kobiet skolonizowanych GBS przeniesie bakterie na swoje noworodki4
- W przypadku braku śródporodowej profilaktyki antybiotykowej, 12% tych noworodków rozwinie GBS-EOD4
- Wśród wszystkich przypadków GBS-EOD, 72% dotyczy noworodków urodzonych o czasie4
- Dodatkowe czynniki ryzyka obejmują: wiek ciążowy poniżej 37 tygodni, bardzo niską masę urodzeniową, przedłużone odpłynięcie wód płodowych, infekcję wewnątrzowodniową, młody wiek matki i czarną rasę matki4
- Obfita kolonizacja pochwowo-odbytnicza, bakteriuria GBS oraz wcześniejsze dziecko z zakażeniem GBS-EOD również wiążą się ze zwiększonym ryzykiem4
Znaczenie obecności DNA GBS w łożysku dla rokowania
Obecność DNA GBS w łożysku wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zachorowalności noworodków, potwierdzonej przyjęciem na oddział intensywnej terapii noworodka (NNU).8 Spośród 436 noworodków urodzonych o czasie (≥37 tygodni ciąży), 7/30 z GBS w łożysku i 34/406 bez GBS w łożysku zostało przyjętych na oddział NNU (iloraz szans (OR) 3,3, 95% przedział ufności (CI) 1,3-7,8).8
Związek ten wyjaśniono zwiększonym odsetkiem przyjęć z powodu prawdopodobnej, ale ujemnej w posiewie posocznicy oraz z powodu potwierdzonej posiewem posocznicy GBS.8 Ogólnie rzecz biorąc, około 1 na 200 urodzeń o czasie miało albo potwierdzoną posocznicę GBS, albo prawdopodobną, ale ujemną w posiewie posocznicę plus DNA GBS w łożysku.8
Badanie podkreśla, że analiza łożyska bezpośrednio po urodzeniu może umożliwić wykrycie wewnątrzmacicznej inwazji przez GBS, a tym samym identyfikację noworodków o podwyższonym ryzyku zachorowalności.9
Wyzwania w profilaktyce i ich wpływ na rokowanie
Mimo sukcesu profilaktyki, należy zauważyć, że badania przesiewowe GBS przeprowadzane w czasie opieki prenatalnej mogą nie identyfikować wszystkich kobiet skolonizowanych w momencie porodu ze względu na przejściowy charakter kolonizacji dróg rodnych. Około 60% wczesnych zakażeń GBS występuje u noworodków urodzonych przez matki, które miały ujemne wyniki badań w kierunku GBS między 35. a 37. tygodniem ciąży.3
W jednym z badań wykazano, że tylko 3/16 przypadków dotkniętych GBS (tj. potwierdzona posocznica GBS lub prawdopodobna, ale ujemna w posiewie posocznica, gdy DNA GBS było obecne w łożysku) otrzymało antybiotyki podczas porodu.9 Ponadto, w programie badań przesiewowych, u jednego noworodka z zakażeniem EOGBS, matka miała ujemny wynik badania w kierunku kolonizacji GBS w 33. tygodniu ciąży, ale później okazało się, że była skolonizowana, gdy wymaz z pochwy został zbadany jako część dochodzenia w sprawie niewyjaśnionej tachykardii.6
Uznaje się, że wymazy przesiewowe pobrane wcześniej niż 6 tygodni przed porodem nie pozwalają dokładnie przewidzieć nosicielstwa GBS podczas porodu u 50% kobiet.6 To podkreśla znaczenie optymalnego czasu przeprowadzania badań przesiewowych, aby zwiększyć ich wartość predykcyjną i poprawić wyniki zdrowotne noworodków.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Group B Streptococcus (GBS) Infections Follow-up: Deterrence/Prevention, Complications, Prognosishttps://emedicine.medscape.com/article/229091-followup
Group B streptococcal infection in healthy individuals carries an excellent prognosis. […] In neonates, the infection carries a better prognosis than it once did but still results in significant morbidity and mortality. […] Nonpregnant adults with group B streptococcal infection typically are elderly with comorbid conditions; therefore, high mortality rates are inherent in those who develop infection. […] Nonpregnant adults who survive group B streptococcal infection typically retain the underlying risk factor that originally placed them at risk for infection; therefore, the long-term prognosis in these patients still is poor.
- #2 Long-term outcomes after group B streptococcus infection: a cohort study – PubMedhttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30018069/
Objective: To describe the risk of death and hospitalisation until adolescence of children after group B streptococcus (GBS) infection during infancy. […] Results: A total of 1206 (0.1%) children (936 (77.6%) 37 weeks’ gestation) were diagnosed with GBS infection. […] Children with GBS had three times the adjusted odds of death (adjusted OR (AOR) 3.0(95% CI 2.1 to 4.3)) or rehospitalisations (AOR 3.1(95% CI 2.7 to 3.5)). […] Conclusions: Despite decreasing GBS rates, the risk of poor health outcomes for GBS-infected children remains elevated, especially during the first 5 years. Survivors continue to be at increased risk of death and chronic conditions requiring hospitalisations, such as cerebral palsy and epilepsy.
- #3 Group B Streptococcus and Pregnancy – StatPearls – NCBI Bookshelfhttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482443/
The severity and incidence of GBS infection can vary based on host factors and GBS serotypes. For instance, preterm infants have 3 times the risk of GBS-EOD compared to term infants. However, since the initiation of universal screening for GBS colonization and IAP, the incidence of GBS-EOD has decreased from approximately 1.8 cases per 1000 live births to approximately 0.23 per 1000 live births. In addition, early risk assessment has reduced GBS-EOD incidence by 60% to 70%. […] Universal screening for GBS colonization combined with IAP has significantly reduced the incidence of GBS-EOD by approximately 80%, with prophylaxis efficacy estimated between 86% and 89%. Despite the success of these measures, it is crucial to recognize that GBS culture screening during prenatal care may not identify all women who are colonized at the time of labor due to the transient nature of genital tract colonization. Approximately 60% of early-onset GBS infections occur in neonates born to mothers who tested negative for GBS between 35 and 37 weeks of gestation.
- #4 Prevention of Group B Streptococcal Early-Onset Disease in Newborns | ACOGhttps://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2020/02/prevention-of-group-b-streptococcal-early-onset-disease-in-newborns
Implementation of national guidelines for intrapartum antibiotic prophylaxis has resulted in a reduction in the incidence of GBS EOD of more than 80%, from 1.8 newborns per 1,000 live births in the 1990s to 0.23 newborns per 1,000 live births in 2015. […] Approximately 50% of women who are colonized with GBS will transmit the bacteria to their newborns. In the absence of intrapartum antibiotic prophylaxis, 12% of those newborns will develop GBS EOD. Among all cases of GBS EOD, 72% occur in term newborns. However, rates of mortality and morbidity related to GBS EOD are markedly higher among preterm newborns (mortality 19.2% versus 2.1% respectively). Preterm neonates with GBS EOD are more likely to experience apnea, require blood pressure support, and need neonatal intensive care. […] The primary risk factor for neonatal GBS EOD is maternal vaginalrectal colonization with GBS during the intrapartum period. Other risk factors include gestational age less than 37 weeks, very low birth weight, prolonged rupture of membranes, intraamniotic infection, young maternal age, and maternal black race. Heavy vaginalrectal colonization, GBS bacteriuria, and having a previous newborn affected by GBS EOD also are associated with an increased risk.
- #5 Outcome of a screening programme for the prevention of neonatal invasive early-onset group B Streptococcus infection in a UK maternity unit: an observational study | BMJ Openhttps://bmjopen.bmj.com/content/7/4/e014634
The findings of our programme confirm that screening-based intrapartum prophylaxis can be implemented and is widely accepted by pregnant women in our maternity unit. The programme was associated with a reduction in invasive EOGBS infections in neonates While the reduction did not reach statistical significance, our results provide further evidence that screening-based intrapartum prophylaxis should be considered in maternity units in the UK where rates of EOGBS infections remain high despite implementation of a risk-based approach.
- #6 Outcome of a screening programme for the prevention of neonatal invasive early-onset group B Streptococcus infection in a UK maternity unit: an observational study | BMJ Openhttps://bmjopen.bmj.com/content/7/4/e014634
Our findings confirm that an antenatal screening programme for prevention of early-onset GBS infection can be implemented in a UK maternity setting and is associated with a fall in infection rates. […] The rate of EOGBS in babies born in the screening period (0.33/1000 live births; 95% CI 0.09 to 0.96) was threefold lower (Rate Ratio=0.33; 95% CI 0.10 to 1.10) than in those born in the prescreening period 20092013 (0.99/1000 live births; 95% CI 0.64 to 1.46), although this difference did not reach statistical significance (p=0.08). […] Among the screened population, one baby with EOGBS infection was born to a mother who was negative for GBS colonisation when she was screened at 33weeks. The mother was later found to be colonised with GBS when a vaginal swab was tested as a part of investigation for unexplained tachycardia. It is recognised that screening swabs taken before 6weeks of birth fail to accurately predict GBS carriage at birth in 50% of women.
- #7 Prevention of Group B Streptococcal Early-Onset Disease in Newborns | ACOGhttps://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2020/02/prevention-of-group-b-streptococcal-early-onset-disease-in-newborns
ABSTRACT: Group B streptococcus (GBS) is the leading cause of newborn infection. The primary risk factor for neonatal GBS early-onset disease (EOD) is maternal colonization of the genitourinary and gastrointestinal tracts. Approximately 50% of women who are colonized with GBS will transmit the bacteria to their newborns. Vertical transmission usually occurs during labor or after rupture of membranes. In the absence of intrapartum antibiotic prophylaxis, 12% of those newborns will develop GBS EOD. Other risk factors include gestational age of less than 37 weeks, very low birth weight, prolonged rupture of membranes, intraamniotic infection, young maternal age, and maternal black race. The key obstetric measures necessary for effective prevention of GBS EOD continue to include universal prenatal screening by vaginalrectal culture, correct specimen collection and processing, appropriate implementation of intrapartum antibiotic prophylaxis, and coordination with pediatric care providers.
- #8 Placental Streptococcus agalactiae DNA is associated with neonatal unit admission and foetal pro-inflammatory cytokines in term infants | Nature Microbiologyhttps://www.nature.com/articles/s41564-023-01528-2
Streptococcus agalactiae (Group B Streptococcus; GBS) is a common cause of sepsis in neonates. […] Of 436 infants born at term (37 weeks of gestation), 7/30 with placental GBS and 34/406 without placental GBS were admitted to the NNU (odds ratio (OR) 3.3, 95% confidence interval (CI) 1.3-7.8). […] Overall, ~1 in 200 term births had GBS detected in the placenta, which was associated with infant NNU admission and morbidity. […] The presence of GBS DNA in the placenta is associated with an increased risk of neonatal morbidity, as evidenced by NNU admission. […] The association was explained by increased rates of admission with probable but culture-negative sepsis and with culture-positive proven GBS sepsis. […] Approximately one birth in 200 had either proven GBS sepsis or probable but culture-negative sepsis plus GBS DNA in the placenta.
- #9 Placental Streptococcus agalactiae DNA is associated with neonatal unit admission and foetal pro-inflammatory cytokines in term infants | Nature Microbiologyhttps://www.nature.com/articles/s41564-023-01528-2
The current analysis demonstrated that only 3/16 cases affected by GBS (that is, proven GBS sepsis or probable but culture-negative sepsis where GBS DNA was present in the placenta) received antibiotics in labour. […] The study highlights that analysis of the placenta immediately after birth may allow detection of intra-uterine invasion by GBS and thus infants who are at increased risk of neonatal morbidity could be identified. […] The current study provides further support for the sterile womb model of normal foetal development.