Leki w grupie
„leki stosowane w dolegliwościach menopauzalnych”

Leki stosowane w dolegliwościach menopauzalnych obejmują szeroką gamę preparatów ukierunkowanych na łagodzenie objawów związanych z okresem klimakterium. Ich działanie jest nakierowane na wyrównanie niedoborów hormonalnych (głównie estrogenów i progesteronu), które odpowiadają za większość uciążliwych objawów menopauzalnych, oraz łagodzenie dolegliwości somatycznych i psychicznych towarzyszących menopauzie.

Główną grupę leków stanowi hormonalna terapia menopauzalna (HTM), dawniej nazywana hormonalną terapią zastępczą (HTZ). W jej skład wchodzą preparaty zawierające estrogeny (estrogenowa terapia) lub estrogeny w połączeniu z progestagenami (estrogenowo-progestagenowa terapia). Do najczęściej stosowanych estrogenów należą: 17β-estradiol (Estrofem, Oesclim, Systen), estradiol walerianian (Progynova), estriol (Ovestin), estrogeny skoniugowane (Premarin). Wśród progestagenów wyróżnia się: dydrogesteron (Duphaston), medroksyprogesteron (Provera), noretysteron (Primolut Nor), progesteron mikronizowany (Luteina, Utrogestan).

Leki niehormolane stosowane w menopauzie to przede wszystkim fitoestrogeny (izoflawony sojowe, czerwona koniczyna – preparaty Climea, Phytoestrol, Menoforce), selektywne modulatory receptorów estrogenowych – SERM (raloksyfen – Evista, bazedoksyfen – Conbriza), bifosfoaniany przeciw osteoporozie (alendronian – Alendronic Acid, Ostolek; risedronian – Risendros) oraz leki psychotropowe łagodzące objawy depresyjne i zaburzenia snu (SSRI, SNRI, jak paroksetyna – Seroxat, wenlafaksyna – Efectin).

Do zalet stosowania HTM należy skuteczne łagodzenie uderzeń gorąca, nocnych potów, suchości pochwy, zaburzeń snu, a także długoterminowa ochrona przed osteoporozą, zmniejszenie ryzyka złamań, chorób układu sercowo-naczyniowego (przy wczesnym rozpoczęciu terapii) oraz zaburzeń poznawczych. Fitoestrogeny i SERM oferują niektóre korzyści estrogenów przy mniejszym ryzyku działań niepożądanych.

Główne niebezpieczeństwa HTM obejmują zwiększone ryzyko raka piersi (przy długotrwałej terapii estrogenowo-progestagenowej), zakrzepicy żylnej, udaru niedokrwiennego mózgu i choroby wieńcowej (szczególnie u kobiet rozpoczynających terapię w późnej menopauzie). Przeciwwskazania do HTM to również aktywna choroba wątroby, nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych o nieznanej przyczynie, przebyta zakrzepica żylna oraz niektóre nowotwory hormonozależne.

W zależności od dominujących objawów, wyróżnia się następujące podgrupy leków menopauzalnych: preparaty na objawy naczynioruchowe (uderzenia gorąca, poty nocne), leki przeciw atrofii urogenitalnej (suchość pochwy, problemy z oddawaniem moczu), preparaty na zaburzenia nastroju i snu związane z menopauzą, leki przeciwosteoporotyczne oraz preparaty łagodzące zaburzenia funkcji seksualnych. Wybór odpowiedniej terapii powinien być indywidualnie dostosowany do potrzeb pacjentki, jej historii medycznej i preferencji, z uwzględnieniem stosunku korzyści do ryzyka.