Leki w grupie
„lek anaboliczny”

Leki anaboliczne to grupa związków chemicznych, które naśladują działanie testosteronu – naturalnego męskiego hormonu płciowego. Głównym mechanizmem działania jest stymulacja syntezy białek w organizmie, co prowadzi do przyspieszenia procesów anabolicznych (budowania tkanek), szczególnie w mięśniach szkieletowych. Leki te wpływają na receptory androgenowe, co skutkuje zwiększeniem masy mięśniowej, siły fizycznej, oraz przyspiesza regenerację tkanek.

Do najważniejszych leków anabolicznych (sterydów anaboliczno-androgennych) należą: nandrolon (Deca-Durabolin), stanozolol (Winstrol), metandienon (Metanabol), oksandrolon (Oxandrin), trenbolon oraz testosteron w różnych postaciach estrów (Nebido, Sustanon, Omnadren). W Polsce preparaty takie jak Omnadren 250 (mieszanina estrów testosteronu) czy Deca-Durabolin (nandrolon) są stosowane w lecznictwie, jednak ich dostępność jest ściśle kontrolowana.

Grupa leków anabolicznych dzieli się na kilka podgrup, wśród których wyróżniamy: estry testosteronu (cypionat, enantian, propionian), pochodne 19-nortestosteronu (nandrolon, trenbolon), pochodne dihydrotestosteronu (stanozolol, oksandrolon, mesterolon) oraz leki o zmodyfikowanej strukturze (metandienon, oksymetolom). Każda z tych podgrup charakteryzuje się nieco odmiennym profilem działania i stosunku efektów anabolicznych do androgennych.

Główne zalety leków anabolicznych w zastosowaniu medycznym to skuteczność w leczeniu wyniszczenia organizmu w przebiegu chorób przewlekłych, przyśpieszenie regeneracji po poważnych urazach i zabiegach operacyjnych, leczenie osteoporozy oraz regulacja zaburzeń hormonalnych u mężczyzn z hipogonadyzmem. Preparaty te wykazują wysoką efektywność w przywracaniu masy mięśniowej u pacjentów z zanikiem mięśni na tle różnych chorób.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków anabolicznych są poważne i liczne. Obejmują one zaburzenia funkcji wątroby (w tym nowotwory i torbiele wątroby), zaburzenia lipidowe (obniżenie HDL, podwyższenie LDL), nadciśnienie tętnicze, przerost mięśnia sercowego, zwiększone ryzyko zakrzepicy i zawału serca. U mężczyzn mogą powodować zanik jąder, bezpłodność i ginekomastię, a u kobiet – maskulinizację, zaburzenia miesiączkowania i przerost łechtaczki. Dodatkowo mogą wywoływać zaburzenia psychiczne, w tym agresję, zmiany nastroju i uzależnienie psychiczne.

Należy podkreślić, że w większości krajów leki anaboliczne są dostępne wyłącznie na receptę i ich zastosowanie powinno być ściśle nadzorowane przez lekarza. Używanie tych preparatów w sporcie w celu poprawy wyników jest zabronione przez Światową Agencję Antydopingową (WADA) i grozi dyskwalifikacją.