Leki w grupie
„glikokortykosteroid wziewny”

Glikokortykosteroidy wziewne (wGKS) stanowią podstawę leczenia przewlekłych chorób zapalnych dróg oddechowych, takich jak astma oskrzelowa czy przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Ich działanie polega na hamowaniu procesów zapalnych w drogach oddechowych poprzez zmniejszenie liczby i aktywności komórek zapalnych oraz obniżenie produkcji mediatorów zapalenia. Dzięki podaniu drogą wziewną, leki te działają miejscowo w płucach, minimalizując działania ogólnoustrojowe.

Do najczęściej stosowanych glikokortykosteroidów wziewnych należą: budezonid (Pulmicort, Budelin, Miflonide), flutykazon (Flixotide, Flutixon), beklometazon (Cortare, Becloforte), cyklezonid (Alvesco), mometazon (Asmanex) oraz flunisolid. Dostępne są one w różnych postaciach inhalatorów ciśnieniowych (pMDI), proszkowych (DPI) oraz w nebulizacji.

Największą zaletą glikokortykosteroidów wziewnych jest ich silne działanie przeciwzapalne przy znacznie mniejszym ryzyku działań niepożądanych w porównaniu z podaniem ogólnoustrojowym. Pozwalają one na skuteczną kontrolę objawów chorób obturacyjnych, zmniejszenie częstości zaostrzeń, poprawę jakości życia pacjentów oraz zmniejszenie ryzyka zgonu z powodu astmy. wGKS są bezpieczne nawet w długotrwałym stosowaniu przy odpowiednim dawkowaniu.

Mimo miejscowego podania, glikokortykosteroidy wziewne mogą powodować działania niepożądane. Najczęstsze to kandydoza jamy ustnej i gardła, dysfonia (zaburzenia głosu) oraz kaszel podrażnieniowy. Przy stosowaniu wysokich dawek przez dłuższy czas mogą wystąpić efekty ogólnoustrojowe, takie jak zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, zaćma, jaskra czy zaburzenia metaboliczne. U dzieci istnieje ryzyko zahamowania wzrostu, choć efekt ten jest zwykle przejściowy.

Glikokortykosteroidy wziewne można podzielić ze względu na siłę działania na: o małej mocy (np. beklometazon, flunisolid), średniej mocy (np. budezonid) oraz dużej mocy (np. flutykazon, mometazon, cyklezonid). Różnią się one także biodostępnością ogólnoustrojową – nowsze preparaty, jak cyklezonid czy mometazon, charakteryzują się niską biodostępnością, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych.

wGKS są również dostępne w preparatach złożonych, w połączeniu z długo działającymi β2-mimetykami (LABA), co zwiększa skuteczność terapii i poprawia compliance pacjentów. Przykłady takich preparatów to: flutykazon + salmeterol (Seretide, Asaris), budezonid + formoterol (Symbicort, Bufomix) czy beklometazon + formoterol (Fostex).