Leki w grupie
„emolienty”

Emolienty to preparaty lecznicze i pielęgnacyjne, które tworzą na powierzchni skóry ochronny film lipidowy, zapobiegający utracie wody i przywracający naturalną barierę ochronną naskórka. Działają przez uzupełnianie niedoborów lipidów, zatrzymywanie wody w naskórku oraz zmniejszanie przezskórnej utraty wody (TEWL). Emolienty wnikają w przestrzenie międzykomórkowe i wypełniają je, przywracając prawidłową strukturę warstwy rogowej naskórka.

Główne grupy substancji czynnych występujących w emolientach to: humektanty (np. gliceryna, mocznik, kwas hialuronowy), emolienty właściwe (np. wazelina, parafina, oleje roślinne) oraz okluzanty (np. wazelina, lanolina). W zależności od postaci i składu, emolienty dzielimy na emulsje wodno-olejowe (kremy), emulsje olejowo-wodne (maści), roztwory olejowe (olejki) oraz preparaty myjące (syndety).

Do najpopularniejszych emolientów dostępnych w Polsce należą: Emolium (linia produktów z trójglicerydami, makrogolem, parafiną), Cetaphil (z gliceryną i olejem z orzechów makadamia), Atoderm (z wazeliną i gliceryną), Lipikar (z masłem shea i gliceryną), Oilatum (z parafiną), Bioderma (z kompleksem lipidowym), Toleriane (z gliceryną i niacynamidem), Physiogel (z trójglicerydami i ceramidami), CeraVe (z ceramidami i kwasem hialuronowym) oraz Linia A-Derma (z ekstraktem z owsa).

Największe zalety stosowania emolientów to skuteczne nawilżenie i regeneracja skóry suchej, atopowej oraz skłonnej do podrażnień. Regularnie stosowane zmniejszają świąd, zapobiegają pęknięciom naskórka, redukują szorstkość i zaczerwienienie skóry. Emolienty są niezastąpione w terapii atopowego zapalenia skóry (AZS), łuszczycy, rybiej łuski oraz innych dermatoz przebiegających z suchością skóry. Stanowią podstawę leczenia dermatologicznego, pozwalając na zmniejszenie dawek kortykosteroidów oraz innych leków immunosupresyjnych.

Należy jednak pamiętać o potencjalnych zagrożeniach związanych ze stosowaniem emolientów. Mogą one wywoływać reakcje alergiczne, szczególnie u osób z wrażliwą skórą, ze względu na obecność konserwantów, substancji zapachowych czy lanoliny. Niektóre preparaty mogą powodować uczucie tłustości i dyskomfortu, co obniża compliance pacjentów. Istnieje też ryzyko zapalenia mieszków włosowych przy długotrwałym stosowaniu preparatów okluzyjnych. Należy zwrócić uwagę na ryzyko pożarowe związane z parafinowymi emolientami, które mogą kumulować się w pościeli i zwiększać jej łatwopalność.

Emolienty możemy podzielić na podgrupy ze względu na ich skład i mechanizm działania. Humektanty (np. mocznik, glicerol, sorbitol) wiążą wodę w naskórku. Emolienty właściwe (oleje roślinne, ceramidy, cholesterol) uzupełniają lipidy międzykomórkowe. Okluzanty (wazelina, parafina, silikony) tworzą barierę zapobiegającą utracie wody. Wyróżniamy też emolienty specjalistyczne, zawierające dodatkowo substancje przeciwświądowe, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne (np. z dodatkiem niacynamidu, ekstraktu z owsa, srebra koloidalnego).