Leki w grupie
„antagoniści receptorów alfa-1 adrenergicznych”

Antagoniści receptorów alfa-1 adrenergicznych (alfa-blokery) to grupa leków blokujących selektywnie receptory alfa-1 adrenergiczne, które występują głównie w mięśniówce gładkiej naczyń krwionośnych, gruczole krokowym, szyi pęcherza moczowego oraz w mięśniówce gładkiej dróg moczowych. Mechanizm działania polega na hamowaniu skurczu mięśni gładkich, co prowadzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych i zmniejszenia oporu obwodowego oraz rozluźnienia mięśni gładkich w obszarze gruczołu krokowego i pęcherza moczowego.

Do głównych substancji czynnych z tej grupy należą: doksazosyna (Cardura, Doxar, Kamiren), terazosyna (Hytrin), alfuzosyna (Dalfaz, Alfuzostad), tamsulosyna (Omnic, Uprox, Tanyz, Fokusin) oraz silodosyna (Silodyx, Urorec). Wyróżnia się leki pierwszej generacji (nieselektywne) – prazosynę oraz leki drugiej generacji (bardziej selektywne) – pozostałe wymienione substancje.

Antagoniści receptorów alfa-1 adrenergicznych dzielą się na dwie główne podgrupy: nieuroselektywne (stosowane głównie w leczeniu nadciśnienia tętniczego, np. doksazosyna, terazosyna) oraz uroselektywne (wykazujące większe powinowactwo do receptorów alfa-1A występujących w gruczole krokowym, np. tamsulosyna, silodosyna, alfuzosyna), które są stosowane głównie w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego.

Największymi zaletami stosowania alfa-blokerów jest ich skuteczność w zmniejszaniu objawów ze strony dolnych dróg moczowych u mężczyzn z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego (BPH). Poprawiają one przepływ moczu i zmniejszają objawy takie jak częstomocz, nykturię, osłabienie strumienia moczu czy uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza. W przypadku leków nieuroselektywnych istotną zaletą jest ich działanie hipotensyjne, dzięki czemu mogą być stosowane w terapii nadciśnienia tętniczego.

Do najważniejszych działań niepożądanych należy hipotensja ortostatyczna (spadek ciśnienia przy zmianie pozycji ciała), która może prowadzić do zawrotów głowy i omdleń, szczególnie po pierwszej dawce leku (efekt pierwszej dawki). Inne częste działania niepożądane to: zaburzenia ejakulacji (szczególnie przy lekach uroselektywnych), zmęczenie, bóle głowy, nieżyt nosa. Leki te mogą również wchodzić w interakcje z inhibitorami PDE-5 stosowanymi w zaburzeniach erekcji, nasilając działanie hipotensyjne. Przed zabiegiem usunięcia zaćmy należy poinformować okulistę o stosowaniu alfa-blokerów ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS).