skurcz naczyń pozamózgowych
Skurcz naczyń pozamózgowych to fizjologiczny lub patologiczny proces zwężenia światła naczyń krwionośnych zlokalizowanych poza tkanką mózgową, prowadzący do zmniejszenia przepływu krwi w określonych obszarach ciała. Mechanizm ten jest kontrolowany przez autonomiczny układ nerwowy oraz czynniki humoralne, w tym katecholaminy, angiotensynę II czy endotelinę.
W praktyce klinicznej skurcz naczyń pozamózgowych odgrywa istotną rolę w regulacji ciśnienia tętniczego oraz redystrybucji krwi, zwłaszcza w sytuacjach zagrożenia hemodynamicznego, takich jak wstrząs, krwotok czy odwodnienie. Wówczas organizm priorytetowo traktuje ukrwienie mózgu i serca, ograniczając przepływ przez naczynia obwodowe i trzewne.
Nadmierny skurcz naczyń pozamózgowych może wystąpić w przebiegu wielu jednostek chorobowych, w tym nadciśnienia tętniczego, migreny, zespołu Raynauda, a także jako efekt działania niektórych leków wazokonstrykcyjnych. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej, badaniach obrazowych i laboratoryjnych, zaś leczenie zależy od przyczyny i obejmuje stosowanie leków naczyniorozszerzających, blokujących receptory adrenergiczne lub antagonistów wapnia.