zapobieganie przewlekłym powikłaniom kardiotoksycznym wywołanym przez stosowanie antracyklin u dorosłych pacjentów z zaawansowanym rakiem piersi
Wskazanie

Kardiotoksyczność indukowana antracyklinami stanowi poważne powikłanie terapii onkologicznej u pacjentów z zaawansowanym rakiem piersi. Antracykliny, takie jak doksorubicyna i epirubicyna, są skutecznymi lekami przeciwnowotworowymi, jednak ich stosowanie wiąże się z ryzykiem uszkodzenia mięśnia sercowego. Powikłania te mogą mieć charakter ostry, występujący podczas leczenia, lub przewlekły, ujawniający się nawet po kilku latach od zakończenia terapii.

Zapobieganie kardiotoksyczności antracyklinowej obejmuje stosowanie kardioprotektorów, spośród których w Polsce najczęściej stosuje się deksrazoksan (Cardioxane). Lek ten działa poprzez chelatowanie jonów żelaza i zapobieganie tworzeniu kompleksów antracyklina-żelazo, które są odpowiedzialne za produkcję wolnych rodników uszkadzających komórki mięśnia sercowego. Deksrazoksan podaje się dożylnie przed infuzją antracykliny.

Innym podejściem jest modyfikacja protokołu podawania antracyklin – stosowanie liposomalnych postaci doksorubicyny (Myocet, Caelyx), które charakteryzują się mniejszą kardiotoksycznością przy zachowanej skuteczności przeciwnowotworowej. W praktyce klinicznej wykorzystuje się również monitorowanie funkcji serca poprzez regularne badania echokardiograficzne i oznaczanie biomarkerów uszkodzenia mięśnia sercowego (troponina, NT-proBNP).

Największym wyzwaniem w zapobieganiu kardiotoksyczności jest zbalansowanie skuteczności terapii przeciwnowotworowej z ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych. Trudność polega na tym, że objawy kardiotoksyczności mogą być niespecyficzne i późno wykrywane, co komplikuje wczesną interwencję. Dodatkowo, wielu pacjentów z zaawansowanym rakiem piersi ma współistniejące czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, które nasilają ryzyko powikłań po antracyklinach.

W przypadku wystąpienia objawów kardiotoksyczności stosuje się standardowe leczenie niewydolności serca, w tym inhibitory ACE (np. Prestarium, Enarenal), beta-blokery (Betaloc ZOK, Nebilet) oraz w razie potrzeby diuretyki (Furosemid, Torsemed). Kluczowa jest interdyscyplinarna współpraca między onkologami i kardiologami w ramach kardio-onkologii, aby zoptymalizować leczenie przeciwnowotworowe przy jednoczesnej ochronie układu sercowo-naczyniowego.