objawy dolnych dróg moczowych związane z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego
Wskazanie

Objawy dolnych dróg moczowych (LUTS – Lower Urinary Tract Symptoms) związane z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego (BPH – Benign Prostatic Hyperplasia) stanowią powszechny problem zdrowotny u mężczyzn po 50. roku życia. Rozrost prostaty powoduje ucisk na cewkę moczową, co prowadzi do charakterystycznych objawów związanych z fazą napełniania pęcherza (częstomocz, nokturia, parcia naglące) oraz fazą mikcji (osłabiony strumień moczu, przerywany strumień, trudności z rozpoczęciem mikcji, uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza).

Diagnostyka LUTS/BPH obejmuje ocenę nasilenia objawów przy użyciu kwestionariusza IPSS (International Prostate Symptom Score), badanie fizykalne z badaniem per rectum, oznaczenie PSA, USG układu moczowego z oceną zalegania moczu po mikcji oraz w wybranych przypadkach badanie urodynamiczne. Istotne jest wykluczenie innych przyczyn objawów, takich jak nowotwór prostaty, infekcje układu moczowego czy zwężenie cewki moczowej.

W farmakoterapii LUTS/BPH stosuje się kilka grup leków. Alfa-adrenolityki (Doxazosin – Doxar, Kamiren; Tamsulosyna – Omnic, Fokusin, Ranlosin; Alfuzosin – Dalfaz, Alfuzostad) rozluźniają mięśnie gładkie szyi pęcherza i prostaty, zmniejszając opór cewkowy. Inhibitory 5-alfa-reduktazy (Finasteryd – Proscar, Finaster; Dutasteryd – Avodart, Dutrys) zmniejszają objętość gruczołu krokowego poprzez hamowanie konwersji testosteronu do dihydrotestosteronu. W przypadku współwystępowania zaburzeń erekcji stosuje się inhibitory fosfodiesterazy typu 5 (Tadalafil – Cialis). U pacjentów z objawami pęcherza nadreaktywnego pomocne mogą być leki antycholinergiczne (Solifenacyna – Vesicare; Tolterodyna – Detrusitol) lub β3-adrenomimetyki (Mirabegron – Betmiga).

Największymi trudnościami w leczeniu LUTS/BPH są: indywidualna zmienność odpowiedzi na leczenie farmakologiczne, działania niepożądane leków (np. zawroty głowy i hipotonia ortostatyczna przy alfa-adrenolitykach, zaburzenia erekcji przy inhibitorach 5-alfa-reduktazy), progresja choroby pomimo leczenia oraz adherencja pacjentów do długotrwałej terapii. W przypadku nieskuteczności farmakoterapii lub wystąpienia powikłań (nawracające zatrzymanie moczu, kamica pęcherza, nawracające infekcje, krwiomocz) konieczne jest leczenie zabiegowe – od małoinwazyjnych metod (TUMT, TUNA, ablacja laserowa) po klasyczną przezcewkową resekcję gruczołu krokowego (TURP) lub adenomektomię.

Kluczowe w prowadzeniu pacjenta z LUTS/BPH jest regularne monitorowanie skuteczności terapii, ocena nasilenia objawów oraz wczesne wykrywanie powikłań. Coraz częściej stosuje się terapię skojarzoną (np. alfa-adrenolityk z inhibitorem 5-alfa-reduktazy), która wykazuje większą skuteczność w hamowaniu progresji choroby i zmniejszaniu ryzyka zatrzymania moczu.