Właściwości farmakodynamiczne
Tianeptyna

Właściwości farmakodynamiczne tianeptyny

Tianeptyna jest klasyfikowana jako lek przeciwdepresyjny należący do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „inne leki przeciwdepresyjne”, z przypisanym kodem ATC: N06AX14. ^{1 2 3 4}

Mechanizm działania

Badania na modelach zwierzęcych wykazały szereg specyficznych właściwości farmakodynamicznych tianeptyny. Substancja ta wykazuje następujące działania neurobiologiczne: ^{5 6}

• Zwiększa spontaniczną aktywność elektryczną komórek piramidowych w hipokampie oraz przyspiesza ich regenerację po zahamowaniu czynnościowym ^{7 8 9 10}
• Zwiększa wychwyt zwrotny serotoniny w neuronach kory mózgowej oraz hipokampa ^{11 12 13 14}
• In vitro tianeptyna nie wykazuje powinowactwa do receptorów monoaminergicznych ani nie hamuje wychwytu serotoniny (5-HT), noradrenaliny (NA) ani dopaminy (DA) ^{15 16 17 18}
• Tianeptyna może modulować synaptyczną neurotransmisję glutaminergiczną ^{19 20 21 22}

Należy podkreślić, że dokładny udział każdego z tych mechanizmów działania w ogólnym efekcie przeciwdepresyjnym tianeptyny pozostaje nadal nieznany. ^{23 24 25 26}

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania krótkoterminowe w dużym zaburzeniu depresyjnym

Skuteczność tianeptyny w leczeniu dużego zaburzenia depresyjnego została potwierdzona w czterech kontrolowanych placebo badaniach klinicznych z zastosowaniem podwójnie ślepej próby: ^{27 28 29}

Struktura przeprowadzonych badań obejmowała:

• Jedno badanie ze stałymi dawkami (37,5 mg i 75 mg) ^{30 31 32 33}
• Dwa badania z możliwością zwiększania lub zmniejszania dawki (dawka początkowa 37,5 mg, a następnie dostosowanie do 25 mg, 37,5 mg lub 50 mg) ^{34 35 36 37}
• Jedno badanie dedykowane pacjentom w podeszłym wieku (311 pacjentów w wieku 65 lat i starszych; około 100 pacjentów w każdym ramieniu terapeutycznym, w tym po około 20 pacjentów w wieku powyżej 75 lat w każdym ramieniu) z możliwością zwiększania dawki w zależności od poprawy klinicznej po 2 tygodniach leczenia (dawka początkowa 25 mg, a następnie 25 mg lub 50 mg) ^{38 39 40 41}

Pierwszorzędowe punkty końcowe w badaniach klinicznych

W badaniach prowadzonych wśród osób dorosłych pierwszorzędowym punktem końcowym była zmiana punktacji całkowitej w skali MADRS (Montgomery-Åsberg Depression Rating Scale) względem wartości wyjściowych, zarówno w badaniach ze stałą, jak i zmienną dawką. ^{42 43 44 45}

W badaniu u osób w podeszłym wieku pierwszorzędowym punktem końcowym była zmiana punktacji całkowitej w skali HAMD (Hamilton Depression Rating Scale) względem wartości wyjściowych. ^{46 47 48 49}

Wyniki badań krótkoterminowych

Po zakończeniu 6-tygodniowego leczenia tianeptyna wykazała istotną skuteczność w dwóch badaniach z możliwością dostosowania dawki, natomiast nie wykazano jej w badaniu z zastosowaniem stałej dawki. ^{50 51 52 53}

W jednym z badań zastosowano imipraminę jako aktywną kontrolę, co pozwoliło wykazać czułość zastosowanego testu. ^{54 55 56 57}

W badaniu obejmującym pacjentów w podeszłym wieku (z możliwością zwiększania dawki), po 8 tygodniach leczenia wykazano istotną skuteczność tianeptyny w odniesieniu do pierwszorzędowego punktu końcowego. W tym badaniu zastosowano escytalopram jako aktywną kontrolę, co potwierdziło czułość przeprowadzonego testu. ^{58 59 60 61}

Utrzymanie skuteczności przeciwdepresyjnej

Utrzymanie skuteczności przeciwdepresyjnej tianeptyny oceniano w badaniu zapobiegania nawrotom w obrębie danej fazy chorobowej (relapse) i kolejnego epizodu depresji (recurrence). ^{62 63 64 65}

Metodologia badania długoterminowego

Pacjentów, którzy zareagowali na 6-tygodniową ostrą fazę leczenia tianeptyną w badaniu otwartym (dawki dobowe od 25 do 50 mg, tj. od 2 do 4 tabletek na dobę) zgodnie z oceną badacza, losowo przydzielono do grupy przyjmującej tianeptynę lub placebo przez okres 16,5 miesiąca. ^{66 67 68 69}

Wyniki badania długoterminowego

Tianeptyna wykazała statystycznie znamienną przewagę nad placebo (p<0,001) w zakresie pierwszorzędowego punktu końcowego – zapobieganiu nawrotom typu relapse lub recurrence, mierzonemu czasem do wystąpienia nawrotu. <sup data-drug="Atinepte" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Tianeptyna wykazała statystycznie znamienną przewagę nad placebo (p70 <sup data-drug="Tianesal" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Tianeptyna wykazała statystycznie znamienną przewagę nad placebo (p71 <sup data-drug="Tialera" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Tianeptyna wykazała statystycznie znamienną przewagę nad placebo (p72 <sup data-drug="Coaxil" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Tianeptyna wykazała statystycznie znamienną przewagę nad placebo (p73

^{74 75 76 77}