Przeciwwskazania stosowania
Sukralfat

Przeciwwskazania stosowania substancji sukralfat

Sukralfat (Sucralfatum) jest substancją leczniczą stosowaną w schorzeniach górnego odcinka przewodu pokarmowego. Pomimo korzystnego profilu bezpieczeństwa, istnieją określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie tej substancji jest przeciwwskazane. Prawidłowa identyfikacja tych przeciwwskazań jest niezbędna dla bezpiecznej farmakoterapii pacjentów. ¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania sukralfatu jest nadwrażliwość na substancję czynną. Dotyczy to zarówno reakcji alergicznych na sam sukralfat, jak i na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. W przypadku leku Ulgastran, który zawiera sukralfat w stężeniu 1 g/5 ml w postaci zawiesiny doustnej, należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne reakcje alergiczne na zawarte w nim substancje pomocnicze. ²

W składzie Ulgastranu znajdują się substancje pomocnicze, które mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości, takie jak:

• Metylu parahydroksybenzoesan (5,7 mg/5 ml)
• Propylu parahydroksybenzoesan (2,8 mg/5 ml)
• Sorbitol (85,9 mg/5 ml)
• Glicerol (572,5 mg/5 ml)

³

Szczególnie parahydroksybenzoesany mogą wywoływać reakcje alergiczne, niekiedy o opóźnionym charakterze, dlatego należy dokładnie zebrać wywiad alergologiczny przed wdrożeniem leczenia sukralfatem.

Niewydolność nerek i inne stany chorobowe

Istotnym przeciwwskazaniem do długotrwałego stosowania sukralfatu jest ciężka niewydolność nerek. Ze względu na właściwości farmakologiczne sukralfatu, jego długotrwałe stosowanie u pacjentów z zaawansowaną dysfunkcją nerek może prowadzić do kumulacji glinu w organizmie, co wiąże się z potencjalnym ryzykiem neurotoksyczności i innych powikłań. ⁴

Przeciwwskazaniem do długotrwałego stosowania sukralfatu są również następujące stany kliniczne:

• Mocznica – ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń elektrolitowych i zwiększonej kumulacji metabolitów
• Hipofosfatemia – sukralfat może wiązać fosforany w przewodzie pokarmowym, potencjalnie nasilając istniejące niedobory
• Pacjenci poddawani dializoterapii – ze względu na zaburzenia gospodarki elektrolitowej i zwiększone ryzyko działań niepożądanych

⁵

Warunki odradzenia stosowania sukralfatu

Należy rozważyć odradzenie stosowania sukralfatu w sytuacjach, gdy:

1. Pacjent ma w wywiadzie reakcje alergiczne na sukralfat lub substancje pomocnicze zawarte w preparacie
2. Występuje ciężka niewydolność nerek (eGFR < 30 ml/min/1,73 m²)
3. Pacjent jest poddawany regularnej dializoterapii
4. Zdiagnozowano hipofosfatemię
5. Występuje mocznica

W przypadku preparatu Ulgastran w postaci zawiesiny doustnej o stężeniu 1 g/5 ml, należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, gdyż sukralfat zawiera glin, który może kumulować się w organizmie, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu. ⁶

Postępowanie w przypadku pacjentów z przeciwwskazaniami

U pacjentów, u których zidentyfikowano przeciwwskazania do stosowania sukralfatu, należy rozważyć alternatywne strategie terapeutyczne. W zależności od wskazania, mogą to być:

• Inhibitory pompy protonowej
• Antagoniści receptora H2
• Leki zobojętniające kwas żołądkowy o innym składzie
• Leki prokinetyczne

Wybór alternatywnej terapii powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta, z uwzględnieniem jego stanu klinicznego, chorób współistniejących oraz potencjalnych interakcji z innymi stosowanymi lekami. ⁷