Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kotrimoksazol

Kotrimoksazol – wpływ na płodność, ciążę i laktację

Kotrimoksazol jest substancją złożoną, zawierającą dwie substancje czynne: sulfametoksazol i trimetoprim. W produktach leczniczych takich jak Trimesolphar koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, substancje te występują w proporcji 80 mg sulfametoksazolu i 16 mg trimetoprimu w każdym ml koncentratu, co daje 96 mg kotrimoksazolu łącznie.¹

Wpływ kotrimoksazolu na przebieg ciąży

Zarówno trimetoprim, jak i sulfametoksazol przenikają przez barierę łożyskową do organizmu płodu. Bezpieczeństwo stosowania tych substancji u kobiet w ciąży nie zostało jednoznacznie potwierdzone.²

Badania kliniczno-kontrolne dostarczyły danych wskazujących na możliwą korelację między ekspozycją na antagonistów kwasu foliowego a występowaniem wad rozwojowych u płodów. Trimetoprim wykazuje działanie antagonistyczne względem kwasu foliowego, a w badaniach prowadzonych na modelach zwierzęcych zaobserwowano, że obie substancje czynne wchodzące w skład kotrimoksazolu mogą powodować zaburzenia w rozwoju płodu.³

Zalecenia dla lekarzy dotyczące stosowania kotrimoksazolu u kobiet w ciąży

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że kotrimoksazolu nie należy stosować w okresie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, chyba że jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia. W przypadku konieczności zastosowania leku u kobiety w ciąży, lekarz powinien rozważyć równoczesne podawanie kwasu foliowego w celu minimalizacji potencjalnego ryzyka.⁴

Ryzyko hiperbilirubinemii u noworodków

Pacjentka powinna zostać poinformowana, że sulfametoksazol konkuruje z bilirubiną o miejsca wiązania z albuminami osocza. W przypadku podania leku matce krótko przed porodem, w organizmie noworodka przez kilka dni po urodzeniu mogą utrzymywać się znaczące stężenia leku pochodzącego z organizmu matki. Stwarza to ryzyko wytrącania się bilirubiny lub nasilenia hiperbilirubinemii, z czym wiąże się teoretyczne ryzyko rozwoju żółtaczki jąder podkorowych mózgu.⁵

Szczególnie narażone na to ryzyko są noworodki z grupy zwiększonego ryzyka hiperbilirubinemii, zwłaszcza wcześniaki oraz noworodki z deficytem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej.⁶

Stosowanie kotrimoksazolu w okresie karmienia piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że obie substancje czynne zawarte w kotrimoksazolu – trimetoprim i sulfametoksazol – przenikają do mleka ludzkiego. W związku z tym, należy unikać podawania kotrimoksazolu pacjentkom w zaawansowanej ciąży oraz kobietom karmiącym piersią.⁷

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku matek i niemowląt, u których występuje hiperbilirubinemia lub ryzyko jej rozwoju. Ponadto, ze względu na skłonność niemowląt w wieku poniżej 8 tygodni do hiperbilirubinemii, należy bezwzględnie unikać stosowania kotrimoksazolu u kobiet karmiących tak małe dzieci.⁸

Dodatkowe ostrzeżenia dla kobiet w ciąży i karmiących piersią

Lekarz powinien zwrócić uwagę na obecność w składzie produktu Trimesolphar substancji pomocniczych, takich jak etanol i glikol propylenowy, które mogą mieć dodatkowy wpływ na przebieg ciąży i laktacji. Szczegółowe informacje dotyczące tych substancji znajdują się w charakterystyce produktu leczniczego.^{9 10}

Wpływ kotrimoksazolu na płodność

Informacje dotyczące wpływu kotrimoksazolu na płodność u ludzi są ograniczone. Na podstawie dostępnych danych nie można jednoznacznie określić, czy i w jaki sposób substancja ta wpływa na płodność kobiet i mężczyzn.¹¹

Kluczowe informacje dla lekarzy dotyczące kotrimoksazolu u kobiet w ciąży i karmiących piersią

• Kotrimoksazol przenika przez łożysko i do mleka matki¹²
• Należy unikać stosowania leku w pierwszym trymestrze ciąży¹³
• W przypadku konieczności zastosowania u kobiety w ciąży, należy rozważyć suplementację kwasu foliowego¹⁴
• Należy zachować szczególną ostrożność przy podawaniu leku kobietom w zaawansowanej ciąży ze względu na ryzyko hiperbilirubinemii u noworodka¹⁵
• Należy unikać stosowania leku u kobiet karmiących piersią, zwłaszcza gdy niemowlę ma mniej niż 8 tygodni lub występuje u niego ryzyko hiperbilirubinemii¹⁶