Dawkowanie i sposób podawania
Komosa biała

Dawkowanie i sposób podawania substancji komosy białej (Chenopodium album)

Dawkowanie komosy białej jako składnika alergenowego w produktach leczniczych wymaga precyzyjnego postępowania medycznego. Stosowanie tej substancji odbywa się w ramach immunoterapii alergenowej, która jest długotrwałym procesem leczniczym. Komosa biała wchodzi w skład mieszanek alergenowych pyłków chwastów, a schemat dawkowania zależy od rodzaju preparatu, drogi podania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.¹

Ustalanie dawkowania i kwalifikacja pacjentów

Kwalifikacja pacjentów oraz ustalenie odpowiedniego schematu dawkowania komosy białej jako składnika immunoterapii powinno być przeprowadzone wyłącznie przez lekarza specjalistę alergologa. Podstawą kwalifikacji pacjenta do odpowiedniej kategorii są:²

• Szczegółowy wywiad medyczny
• Ocena objawów alergicznych
• Wyniki skórnych testów diagnostycznych
• Poziom swoistych przeciwciał IgE

³

Preparaty zawierające komosę białą

Obecnie dostępne są dwa główne typy preparatów zawierających komosę białą jako składnik mieszanki alergenowej:^{4 5}

1. Preparaty do podania podskórnego (np. Catalet C) – zawiesina do wstrzykiwań, zawierająca mieszankę alergoidów pochodzących z pyłku chwastów, w tym komosy białej.⁶

2. Preparaty do podania podjęzykowego (np. Perosall C) – roztwór zawierający mieszankę alergenów pyłku chwastów, w tym komosy białej, stosowany podjęzykowo.⁷

Immunoterapia podskórna z komosą białą

Schematy odczulania podskórnego

Immunoterapia podskórna z zastosowaniem preparatów zawierających komosę białą (np. Catalet C) może być prowadzona w dwóch podstawowych schematach:⁸

• Schemat przedsezonowy – rozpoczynany przed sezonem pylenia chwastów, w okresie bezobjawowym
• Schemat całoroczny – kontynuowany przez cały rok z modyfikacją dawek w okresie pylenia

⁹

Schemat przedsezonowy immunoterapii podskórnej

W schemacie przedsezonowym immunoterapię komosy białej wraz z innymi alergenami chwastów należy rozpocząć przed sezonem pylenia, w okresie bezobjawowym. W zależności od regionu kraju zaleca się rozpoczęcie leczenia w takim terminie, aby osiągnąć dawkę podtrzymującą co najmniej dwa tygodnie przed zakwitnięciem chwastów.¹⁰

Leczenie rozpoczyna się od najniższych dawek, zazwyczaj od stężenia 1 (25 JS/ml) w dawce 0,1 ml lub 0,5 ml, co odpowiada 2,5-12,5 JS. Poprzez stopniowe zwiększanie dawki (stężenia 2, 3 i 4) dąży się do osiągnięcia dawki maksymalnej, dobrze tolerowanej przez pacjenta, wynoszącej 5000 JS (1 ml stężenia 4).¹¹

Jeśli pacjent osiągnie dobrą tolerancję dawki podtrzymującej 5000 JS/ml znacznie wcześniej niż 2 tygodnie przed okresem pylenia chwastów, wskazane jest powtarzanie tej dawki w odstępach dwutygodniowych.¹²

Szczegółowa tabela dawkowania w immunoterapii podskórnej

¹³

Schemat całoroczny immunoterapii podskórnej

W pierwszym roku immunoterapii całorocznej należy rozpocząć leczenie według schematu przedsezonowego. W okresie pylenia należy jednak zmodyfikować dawkowanie, zmniejszając dawkę w stosunku do ostatnio podanej, dobrze tolerowanej przed sezonem pylenia, według następującego schematu:¹⁴

• W I roku immunoterapii – do 20% objętości ostatniej dawki przedsezonowej
• W II roku immunoterapii – do 30% objętości ostatniej dawki przedsezonowej
• W III roku immunoterapii – do 40% objętości ostatniej dawki przedsezonowej

¹⁵

W okresie pylenia należy stosować 4-tygodniowe odstępy między dawkami. Po sezonie pylenia należy stopniowo zwiększać dawkę w odstępach 1-tygodniowych, aż do osiągnięcia pełnej dawki podtrzymującej (1 ml) lub najwyższej dobrze tolerowanej dawki i kontynuować immunoterapię co 4 tygodnie do momentu rozpoczęcia kolejnego sezonu pylenia.¹⁶

Przykład dawkowania w immunoterapii całorocznej

Jeżeli ostatnia podana dawka przed sezonem pylenia wynosiła 1 ml, to:¹⁷

• W I roku immunoterapii: należy podawać w okresie pylenia 0,2 ml co 4 tygodnie. Po okresie pylenia należy stopniowo zwiększać dawkę w odstępach 1 tygodnia – 0,4 ml; 0,6 ml; 0,8 ml; 1 ml.
• W II roku immunoterapii: należy podawać w okresie pylenia 0,3 ml co 4 tygodnie. Po okresie pylenia należy stopniowo zwiększać dawkę w odstępach 1 tygodnia – 0,6 ml; 0,8 ml; 1 ml.
• W III roku immunoterapii: należy podawać w okresie pylenia 0,4 ml co 4 tygodnie. Po okresie pylenia należy stopniowo zwiększać dawkę w odstępach 1 tygodnia – 0,8 ml; 1 ml.

¹⁸

Pełną dawkę podtrzymującą (1 ml) lub niższą (najwyższą dobrze tolerowaną przez pacjenta) należy podawać co 4 tygodnie do momentu rozpoczęcia kolejnego sezonu pylenia. Zwiększanie dawek podczas cyklu odczulania jest możliwe tylko wtedy, jeżeli ostatnia dawka była dobrze tolerowana. Nie należy przekraczać dawki 1 ml.¹⁹

Czas trwania immunoterapii podskórnej

Immunoterapię z zastosowaniem komosy białej należy prowadzić przez okres 3-5 lat. W przypadku odczulania tylko w schemacie przedsezonowym, w kolejnych latach można rozpocząć leczenie od nieco wyższych dawek niż w roku poprzednim.²⁰

Sposób podania w immunoterapii podskórnej

Preparat zawierający komosę białą w formie zawiesiny (np. Catalet C) należy podawać głęboko podskórnie, nie rozcierając miejsca wstrzyknięcia.²¹

Immunoterapia podjęzykowa z komosą białą

Etapy immunoterapii podjęzykowej

Immunoterapia podjęzykowa z zastosowaniem komosy białej (np. Perosall C) powinna być rozpoczęta przed sezonem pylenia roślin, w okresie bezobjawowym. Leczenie dzieli się na dwa etapy:²²

• Leczenie podstawowe – faza stopniowego zwiększania dawki
• Leczenie podtrzymujące – podawanie stałej dawki

²³

Schemat leczenia podstawowego w immunoterapii podjęzykowej

W fazie leczenia podstawowego preparat podjęzykowy z komosą białą stosuje się codziennie, zwiększając każdego dnia dawkę o jedną kroplę aż do osiągnięcia dawki podtrzymującej, zgodnie z poniższym schematem:²⁴

²⁵

Przedstawiony schemat dawkowania należy traktować jako wskazówkę i przykład leczenia. Leczenie może być modyfikowane w zależności od stanu pacjenta i jego reakcji na leczenie.²⁶

Postępowanie w przypadku objawów niepożądanych

W przypadku wystąpienia objawów alergicznych należy zmniejszyć dawkę, stosując mniej kropli lub mniejsze stężenie, przez co najmniej 3 dni. Następnie codziennie zwiększać dawkę o jedną kroplę zgodnie ze schematem leczenia podstawowego.²⁷

Postępowanie w przypadku przerwy w leczeniu

Jeżeli przerwano leczenie podjęzykowe z komosą białą, należy zastosować następujące zasady:²⁸

• Przy przerwie dłuższej niż 2 tygodnie – wznowić leczenie stosując połowę ostatnio podawanej i dobrze tolerowanej dawki
• Przy przerwie dłuższej niż 4 tygodnie – leczenie należy rozpocząć od stężenia 1

²⁹

Leczenie podtrzymujące w immunoterapii podjęzykowej

Maksymalną, dobrze tolerowaną dawkę należy stosować 2 razy w tygodniu. Leczenie należy zakończyć 2-3 tygodnie przed okresem pylenia chwastów.³⁰

Postępowanie u pacjentów szczególnie nadwrażliwych

W przypadku pacjentów szczególnie nadwrażliwych na alergeny pyłków komosy białej i innych chwastów, można rozpocząć leczenie od stężenia 0 – 1 JS/ml, które przygotowuje się na indywidualne zamówienie.³¹

Sposób podania w immunoterapii podjęzykowej

Preparat podjęzykowy zawierający komosę białą (np. Perosall C) należy stosować na czczo, pod język, co najmniej 15 minut przed posiłkiem.³²

Kluczowe zalecenia dla personelu medycznego

Podane schematy odczulania z zastosowaniem komosy białej stanowią ogólne wskazówki. Lekarz prowadzący immunoterapię, jeżeli jest to konieczne, powinien modyfikować dawkowanie w zależności od indywidualnej reakcji pacjenta.³³

Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że zwiększanie dawek podczas cyklu odczulania jest możliwe tylko wtedy, gdy ostatnia dawka była dobrze tolerowana przez pacjenta.³⁴

Pacjentów należy dokładnie instruować o sposobie przyjmowania preparatu, a także o postępowaniu w przypadku wystąpienia objawów niepożądanych. Należy również poinformować pacjenta o konieczności zgłaszania personelowi medycznemu wszelkich reakcji niepożądanych występujących po podaniu leku.