Działania niepożądane
Glicerol triazotan

Glicerol triazotan, substancja czynna Perlinganitu (roztwór do infuzji 1 mg/ml), wykazuje działania niepożądane głównie wynikające z jego właściwości wazodylatacyjnych. Najczęściej obserwuje się bóle głowy (≥1/10), zawroty głowy oraz senność, które są konsekwencją rozszerzenia naczyń mózgowych i ogólnoustrojowego działania hipotensyjnego. Tachykardia (≥1/100 do <1/10) stanowi reakcję kompensacyjną na obniżenie ciśnienia tętniczego i może wymagać leczenia beta-adrenolitykiem, zwłaszcza u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca. Istotnym zagrożeniem są zapaść krążeniowa, niedociśnienie ortostatyczne oraz nasilenie objawów dławicy piersiowej (≥1/100 do <1/10), które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Ponadto, glicerol triazotan może powodować reakcje skórne, takie jak wysypka, świąd, rumień i podrażnienie skóry (≥1/100 do <1/10), a także objawy ze strony układu pokarmowego, w tym nudności, wymioty i zgagę (≥1/100 do <1/10), nasilone przy znacznym obniżeniu ciśnienia tętniczego.

  1. Działania niepożądane glicerolu triazotanu
    1. Mechanizm działania niepożądanego
    2. Najczęstsze działania niepożądane
    3. Niebezpieczne działania niepożądane
    4. Działania niepożądane wymagające monitorowania
    5. Reakcje skórne i alergiczne
    6. Działania niepożądane ze strony układu pokarmowego
  2. Tabela działań niepożądanych glicerolu triazotanu
  3. Szczególne ostrzeżenia dotyczące działań niepożądanych
    1. Ryzyko niedotlenienia mięśnia sercowego
    2. Postępowanie w przypadku bólów głowy
    3. Zapobieganie tachykardii
    4. Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych
    5. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane glicerolu triazotanu

Glicerol triazotan, jako substancja czynna produktu leczniczego Perlinganit (roztwór do infuzji 1 mg/ml), może powodować szereg działań niepożądanych wynikających z jego głównego działania farmakologicznego – rozszerzenia naczyń krwionośnych. Profil bezpieczeństwa tej substancji obejmuje działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości występowania, co wymaga szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego podczas stosowania tego leku u pacjentów.1

Mechanizm działania niepożądanego

Większość działań niepożądanych glicerolu triazotanu wynika bezpośrednio z jego właściwości wazodylatacyjnych. Rozszerzenie naczyń krwionośnych prowadzi do obniżenia ciśnienia tętniczego, co z kolei może powodować reakcje kompensacyjne układu krążenia, takie jak tachykardia. Rozszerzenie naczyń mózgowych jest główną przyczyną charakterystycznych bólów głowy, które są najczęstszym działaniem niepożądanym tej substancji.2

Warto również zwrócić uwagę na potencjalne ryzyko niedotlenienia mięśnia sercowego u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, co jest związane z redystrybucją przepływu krwi w płucach i czasowym zmniejszeniem prężności tlenu we krwi.3

Najczęstsze działania niepożądane

Wśród najczęstszych działań niepożądanych glicerolu triazotanu obserwowanych podczas stosowania Perlinganitu znajdują się przede wszystkim dolegliwości ze strony układu nerwowego. Bóle głowy związane z rozszerzeniem naczyń mózgowych występują bardzo często (≥1/10) i są zależne od dawki. Zazwyczaj ustępują w trakcie kontynuacji leczenia, jednak w przypadku uporczywych dolegliwości może być konieczne zastosowanie łagodnych leków przeciwbólowych lub modyfikacja dawkowania.4

Równie często występują zawroty głowy (w tym zawroty związane ze zmianą pozycji ciała) oraz senność, co wynika z ogólnoustrojowego działania hipotensyjnego glicerolu triazotanu.5

Niebezpieczne działania niepożądane

Do potencjalnie niebezpiecznych działań niepożądanych glicerolu triazotanu należą przede wszystkim zaburzenia układu sercowo-naczyniowego. Szczególnej uwagi wymaga ryzyko wystąpienia zapaści krążeniowej, która może przebiegać z rzadkoskurczem, zaburzeniami rytmu i omdleniami. Jest to działanie niepożądane występujące niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), jednak ze względu na potencjalne zagrożenie dla życia pacjenta wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.6

Istotnym działaniem niepożądanym jest również znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego, któremu mogą towarzyszyć nudności, wymioty, niepokój, zblednięcie i nadmierna potliwość. Takie przypadki były opisywane podczas stosowania organicznych azotanów, w tym glicerolu triazotanu.7

U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko niedotlenienia mięśnia sercowego związane z czasowym zmniejszeniem prężności tlenu we krwi, co jest spowodowane redystrybucją przepływu krwi do słabiej wentylowanych części płuc.8

Działania niepożądane wymagające monitorowania

Podczas stosowania glicerolu triazotanu konieczne jest monitorowanie pacjenta pod kątem wystąpienia tachykardii, która jest częstym działaniem niepożądanym (≥1/100 do <1/10). W celu uniknięcia lub złagodzenia tego objawu można rozważyć leczenie skojarzone z beta-adrenolitykiem.9

Kolejnym istotnym działaniem niepożądanym jest niedociśnienie ortostatyczne, które może prowadzić do zawrotów głowy i omdleń, szczególnie przy zmianie pozycji ciała. Pacjenci powinni być poinformowani o konieczności powolnej zmiany pozycji oraz unikania gwałtownego wstawania.10

Niepokojącym objawem jest również nasilenie objawów dławicy piersiowej, które może wystąpić podczas stosowania glicerolu triazotanu. Jest to działanie niepożądane występujące często (≥1/100 do <1/10) i wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej.11

Reakcje skórne i alergiczne

Glicerol triazotan może powodować różnorodne reakcje skórne, w tym reakcje alergiczne. Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) obserwuje się skórne odczyny alergiczne, takie jak wysypka, a także alergię kontaktową, złuszczające zapalenie skóry oraz wysypkę uogólnioną.12

Częściej występującymi (≥1/100 do <1/10) reakcjami skórnymi są świąd, uczucie gorąca (pieczenie), rumień i podrażnienie skóry. Objawy te klasyfikowane są jako zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania.13

Działania niepożądane ze strony układu pokarmowego

Podczas stosowania glicerolu triazotanu często (≥1/100 do <1/10) obserwuje się działania niepożądane ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty i zgaga. Objawy te mogą być nasilone w przypadku znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego.14

Tabela działań niepożądanych glicerolu triazotanu

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zaburzenia układu nerwowego Bóle głowy Bardzo często (≥1/10) Zależne od dawki, związane z rozszerzeniem naczyń mózgowych. Zazwyczaj ustępują w trakcie leczenia. Przy uporczywych dolegliwościach wskazane łagodne leki przeciwbólowe lub modyfikacja dawkowania.
Zawroty głowy Bardzo często (≥1/10) W tym zawroty związane ze zmianą pozycji ciała (ortostatyczne). Wynikają z działania hipotensyjnego leku.
Senność Bardzo często (≥1/10) Wynika z ogólnoustrojowego działania substancji, może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
Zaburzenia serca Tachykardia Często (≥1/100 do <1/10) Przyspieszenie czynności serca jako reakcja kompensacyjna na rozszerzenie naczyń. Możliwe leczenie skojarzone z beta-adrenolitykiem.
Nasilenie objawów dławicy piersiowej Często (≥1/100 do <1/10) Wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej i potencjalnej modyfikacji terapii.
Kołatanie serca Często (≥1/100 do <1/10) Subiektywne odczucie nieprawidłowej pracy serca, często związane z tachykardią.
Zaburzenia naczyń Niedociśnienie ortostatyczne Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Objawia się zawrotami głowy przy zmianie pozycji ciała. Zaleca się powolną zmianę pozycji.
Zapaść krążeniowa Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Może przebiegać z rzadkoskurczem, zaburzeniami rytmu i omdleniem. Wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
Hipotensja Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Obniżenie ciśnienia tętniczego, mogące prowadzić do zawrotów głowy, osłabienia i omdleń.
Nagłe zaczerwienienie twarzy z uczuciem gorąca Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Tzw. „uderzenia gorąca”, związane z rozszerzeniem naczyń skórnych.
Zaburzenia żołądkowo-jelitowe Nudności Często (≥1/100 do <1/10) Mogą być nasilone przy znacznym obniżeniu ciśnienia tętniczego.
Wymioty Często (≥1/100 do <1/10) Mogą prowadzić do odwodnienia i pogłębienia hipotonii.
Zgaga Często (≥1/100 do <1/10) Uczucie pieczenia za mostkiem, związane z wpływem na mięśnie gładkie przełyku.
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Skórne odczyny alergiczne Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Np. wysypka o różnym charakterze i nasileniu.
Alergia kontaktowa Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Reakcja alergiczna skóry w miejscu kontaktu z lekiem.
Złuszczające zapalenie skóry Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Ciężka reakcja skórna z łuszczeniem naskórka.
Wysypka uogólniona Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Wysypka obejmująca znaczne obszary ciała.
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Osłabienie Często (≥1/100 do <1/10) Związane z działaniem hipotensyjnym leku.
Świąd Często (≥1/100 do <1/10) Nieprzyjemne uczucie skóry prowokujące do drapania.
Uczucie gorąca (pieczenie) Często (≥1/100 do <1/10) Związane z rozszerzeniem naczyń skórnych.
Rumień Często (≥1/100 do <1/10) Zaczerwienienie skóry, efekt wazodylatacyjny.
Podrażnienie skóry Często (≥1/100 do <1/10) Miejscowa reakcja skórna o różnym nasileniu.
Badania diagnostyczne Przyspieszenie tętna Bardzo rzadko (<1/10 000) Obiektywne potwierdzenie przyspieszenia akcji serca w badaniach diagnostycznych.

15

Szczególne ostrzeżenia dotyczące działań niepożądanych

Ryzyko niedotlenienia mięśnia sercowego

Podczas terapii glicerolem triazotan należy szczególną uwagę zwrócić na możliwość wystąpienia niedotlenienia mięśnia sercowego, zwłaszcza u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca. Zjawisko to jest związane z czasowym zmniejszeniem prężności tlenu we krwi, wynikającym z redystrybucji przepływu krwi do słabiej wentylowanych części płuc. Ta specyficzna właściwość glicerolu triazotanu może paradoksalnie nasilać objawy choroby niedokrwiennej serca, co wymaga ścisłego monitorowania stanu klinicznego pacjenta podczas terapii.16

Postępowanie w przypadku bólów głowy

Bóle głowy są bardzo częstym działaniem niepożądanym glicerolu triazotanu, związanym z rozszerzeniem naczyń mózgowych. Ich nasilenie jest zazwyczaj zależne od zastosowanej dawki. Chociaż objawy te zwykle ustępują samoistnie w trakcie kontynuacji leczenia, w przypadku uporczywych dolegliwości zaleca się następujące postępowanie:

  • Zastosowanie łagodnych leków przeciwbólowych
  • W przypadku braku odpowiedzi na leczenie przeciwbólowe – zmniejszenie dawki glicerolu triazotanu
  • Gdy bóle głowy nadal się utrzymują – rozważenie przerwania podawania leku

17

Zapobieganie tachykardii

W celu uniknięcia reaktywnego przyspieszenia akcji serca (tachykardii), które jest częstym działaniem niepożądanym glicerolu triazotanu, można rozważyć zastosowanie leczenia skojarzonego z beta-adrenolitykiem. Takie postępowanie jest szczególnie wskazane u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, u których tachykardia może nasilać objawy dławicowe przez zwiększenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen.18

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Ze względu na profil bezpieczeństwa glicerolu triazotanu, istotne jest stałe monitorowanie działań niepożądanych podczas stosowania tego leku. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu konieczne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tej substancji.

Fachowy personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.19

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl